Pagdududa at POGO: Ang Sumirit na Yaman ni Harry Roque sa Likod ng Family Corporation, Binusisi ng Kongreso

Manila, Philippines — Humaharap ngayon sa isa sa pinakamalaking pagsubok sa kanyang karera ang dating Presidential Spokesperson at kilalang abogado na si Herminio “Harry” Roque Jr., matapos siyang ipatawag sa mainit at seryosong pagdinig ng Kongreso. Sa gitna ng imbestigasyon ukol sa operasyon ng Philippine Offshore Gaming Operator (POGO), isiniwalat ng mga mambabatas ang mga nakakagulat na detalye tungkol sa biglaang pagyaman ng family corporation ni Roque, ang BanAm Holdings and Trading, at ang direktang koneksyon nito sa mga indibidwal na iniuugnay sa Lucky South 99, ang POGO hub na nasa sentro ng iskandalo.

Ang pagdinig ay naging isang dramatikong tagpo ng tensiyon at emosyon, kung saan walang-awang binusisi nina Congresswoman Jinky Luistro at Congresswoman Migs Nograles ang bawat detalye ng Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) ni Roque, ang Audited Financial Statements (AFS) ng kanyang kumpanya, at maging ang personal niyang relasyon sa mga kasama niya sa negosyo. Ang mga naibunyag na ebidensiyang sinsirkumstansiyal ay nagdulot ng matinding pagdududa, hindi lamang sa katapatan ni Roque bilang isang dating opisyal ng gobyerno, kundi pati na rin sa pinagmulan ng kanyang di-pangkaraniwang yaman.

Ang Pagsirit ng Cash Assets: Mula Daan-Libo, Naging Milyun-Milyon

Isa sa pinakamalaking puntong ikinagulat ng publiko at ng mga miyembro ng komite ay ang pag-akyat ng cash assets ng BanAm Holdings, isang kumpanyang pinangalanan ni Roque na hango sa mga pangalan ng kanyang mga anak at pamilya. Itinatag noong 2015, bago pa man lubos na lumaganap ang industriya ng POGO sa bansa, ipinakita ng mga dokumento ng Securities and Exchange Commission (SEC) na ang kumpanya, kung saan si Roque at ang kanyang asawa ay may kabuuang 99.92% pag-aari, ay nagtala lamang ng cash na ₱125,300 noong 2014.

Mabilis na nagbago ang sitwasyon. Noong 2015, umakyat ito sa ₱3.125 milyon. Ngunit ang nakakabigla, pagsapit ng 2018, habang nagsisilbi si Roque bilang Presidential Spokesperson sa ilalim ng nakaraang administrasyon, ang cash o kasalukuyang asset ng BanAm ay pumaimbulog sa ₱67,775,000.

Hindi nag-atubili si Congresswoman Luistro na tanungin si Roque tungkol sa biglaang pagdami ng yaman na ito, isang disparidad na tila hindi makatarungan para sa isang kumpanyang inilarawan ni Roque bilang “dormant” o walang gaanong komersiyal na aktibidad.

“Hinihiling namin na ipaliwanag ninyo sa amin, Attorney Roque, ang pinagmulan ng ₱67,775,000 na cash ng BanAm noong 2018,” diin ni Luistro.

Ipinaliwanag ni Roque na ang pinagmulan ng pondo ay ang pagbebenta ng isang 1.8-ektaryang lupa sa Multinational Village, Parañaque, na kanilang ipinagbili sa halagang humigit-kumulang ₱216 milyon. Aniya, ang pera ay lehitimong nakuha at ginamit bilang puhunan sa isang real estate project sa Bataan. Upang patunayan ang kanyang pahayag, nangako si Roque na isusumite niya ang kopya ng Deed of Sale ng nasabing ari-arian, na, ayon sa kanya, ay magpapatunay na ang kanilang pondo ay lehitimong nagmula sa real estate at hindi sa POGO.

Ang Milyong Pagkakaiba sa SALN: Isang Paglabag sa Etika?

Hindi rin pinalampas ng komite ang nakitang pagkakaiba sa idineklara ni Roque sa kanyang SALN. Ayon sa AFS ng BanAm, mayroong ₱67.7 milyon na cash ang kumpanya noong 2018. Ngunit sa kanyang SALN noong taon ding iyon, idineklara lamang niya ang ₱60 milyon sa ilalim ng Cash on Hand o in Banks.

Binanggit ni Congresswoman Luistro ang mga probisyon ng Republic Act No. 6713 (Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees) at Republic Act No. 3019 (Anti-Graft and Corrupt Practices Act), na nag-uutos sa mga opisyal ng gobyerno na magsumite ng “totoo, detalyado, at sinumpaang pahayag ng mga asset at liabilities,” kasama ang mga “other assets such as investments, cash on hand or in Banks, stocks, bonds, and the like.”

“Ano ang dahilan, Attorney Roque, at hindi ninyo idineklara ang eksaktong ₱67,775,000 na nakasaad sa audited financial statement ng BanAm?” tanong ni Luistro, na nagpapahiwatig na may posibleng paglabag sa batas.

Tugon ni Roque, “Hindi ko idineklara ang ₱67 milyon dahil wala akong ganoong halaga ng cash sa puntong iyon. Ang idineklara kong cash ay ₱60 milyon, at ang kabuuang net worth na idineklara ko ay ₱144 milyon.” Idinagdag niya na ang pagbebenta ng real estate ay subject to final tax at hindi ito dapat makikita sa kanyang Income Tax Return (ITR), ngunit pumayag siyang isumite ang lahat ng kanyang SALN mula 2016 hanggang 2022, at ang kanyang 2019 ITR, kasabay ng dokumento ng pagbebenta.

Ang isyu ng disparidad ay nagbigay-diin sa paglabag sa pampublikong tiwala, na nagtulak sa komite na magpasa ng mosyon na iutos kay Roque na isumite ang lahat ng kinakailangang dokumento, na inaasahang magpapaliwanag—o magpapabigat—sa kanyang kalagayan.

Ang Misteryo ng “Trust Agreement” at ang Biglang Paglaho ng Shares

Lalo pang nag-init ang pagdinig nang busisiin ang biglaang pagkawala ng pangalan nina Harry Roque at ng kanyang asawa sa listahan ng mga shareholder ng BanAm Holdings noong Oktubre 2020.

Ibinunyag ng mga General Information Sheet (GIS) ng kumpanya na noong Marso 2020, si Roque at ang kanyang asawa pa rin ang may-ari ng karamihan ng shares. Ngunit pagdating ng Oktubre ng parehong taon, lumabas na ang isang Atty. Percival Ortega ang siyang may hawak na ng halos 99.99% ng shares.

Ipinaliwanag ni Roque na ang pagbabagong ito ay resulta ng isang reorganisasyon at Trust Agreement sa pagitan ng kanilang pamilya, na kinailangan dahil sa pagkakaloob ng pondo ng kanyang matandang tiyahin na kanyang ward, na namatay na at ang kanyang estate ay kasalukuyan pa ring isinasailalim sa judicial settlement. Aniya, si Atty. Ortega ay ginawang trustee upang pangasiwaan ang paghahati-hati ng ari-arian.

Ngunit hindi kumbinsido ang komite. Mariing hiniling ni Congresswoman Luistro na ibigay ni Roque ang kopya ng Trust Agreement, binabanggit ang posibilidad na ang paglilipat ng shares ay ginawa sa pamamagitan ng sale or assignment, na nangangahulugang dapat nagbayad ng kaukulang buwis si Roque.

“May obligasyon na magbayad ng kinakailangang buwis para sa paglilipat kung ito ay sa pamamagitan ng pagbebenta,” giit ni Luistro, na nagpapatuloy sa paghahanap ng mga circumstantial evidence na mag-uugnay kay Roque sa mga ilegal na transaksyon.

Si Roque, bagaman pumayag na ibigay ang kasunduan, ay kinuwestiyon ang materyalidad ng pag-uusisa sa kanyang personal at pampamilyang usapin, lalo na’t ito ay isang pagdinig tungkol sa POGO. Gayunpaman, muling idiniin ng komite na kailangan nila ang mga dokumento upang matiyak na ang pondo ng BanAm ay lehitimo at walang kinalaman sa POGO.

Ang Bahay sa Tuba, Benguet: Ang “Lessie” na may Interpol Red Notice

Ang pinaka-sensational na pagbubunyag ay nagmula kay Congresswoman Migs Nograles, na siyang nag-ugnay sa kumpanya ni Roque sa Lucky South 99 POGO syndicate.

Ibinunyag ni Nograles na ang BanAm Holdings ay wholly owns sa isang subsidiary, ang PH2 Lot 37 Pinewoods, na nagmamay-ari ng isang bahay sa Tuba, Benguet.

Ayon sa pagtatanong ni Nograles, ang nasabing bahay ay inupahan ni Wang Yun, na, ayon sa Kongreso, ay isang person of interest sa mga imbestigasyon ng Lucky South 99. Higit pa rito, nabunyag na si Wang Yun ay diumano’y nag-sublease ng bahay sa isang Sun Li Ling, na kasalukuyang may Interpol Red Notice at isa sa mga pangunahing indibidwal na konektado sa POGO.

Umamin si Roque na inupahan ang bahay at sinubukan niyang ipaliwanag na ginawa niya ang kanyang due diligence sa unang lessee, si Wang Yun, na nagsumite pa ng Alien Certificate of Registration (ACR) at NBI Clearance upang patunayang siya ay lehitimo.

“Hindi ko alam na nag-sublease siya. Hindi iyon pinapayagan sa kontrata,” depensa ni Roque, na iginiit na hindi niya alam na ang nag-sublease ay si Sun Li Ling.

Ngunit tinanong ni Nograles kung bakit, bilang isang propesyonal na abogado at corporate officer, ay hindi niya alam na ang isang bahay na pag-aari ng kanyang kumpanya ay nauugnay na pala sa isang indibidwal na may Interpol Red Notice.

Ang sunud-sunod na pagbubunyag—mula sa biglaang pagtaas ng yaman, ang pagkakaiba sa SALN, ang misteryosong Trust Agreement, hanggang sa koneksyon ng ari-arian sa mga wanted POGO operator—ay nagbunga ng konklusyon kay Congresswoman Nograles.

“Batay sa mga circumstantial evidence na inilatag natin ngayon, mayroon tayong makatwirang konklusyon na may koneksyon ang ating resource speaker sa Lucky South 99 at sa industriya ng POGO,” pagtatapos ni Nograles.

Ang Isyu sa Bataan: POGO Site o BPO Dream?

Hindi rin nakaligtas ang isa pang subsidiary ng BanAm, ang First Bataan Mariveles Holdings Corporation (FBMH), na nagmamay-ari ng malawak na 310-ektaryang lupa sa Mariveles, Bataan.

Binanggit ni Nograles ang isang nabulgar na online article (na nabura na) na nagsasabing nagkakahalaga na raw ang kumpanya ni Roque ng ₱55 bilyon at may plano silang gawin itong POGO site.

Mabilis na pinabulaanan ni Roque ang paratang na ito. Aniya, ang P55-billion valuation ay projection lamang ng kanilang feasibility study matapos ang 20 taon, at ang artikulo ay nag-a-assume na naabot na nila ang nasabing halaga. Mariin din niyang itinanggi ang paratang na gagawin itong POGO site.

“Wala kaming plano para sa POGO. Ang orihinal naming plano ay mix-use development, kasama ang isang LNG power plant at isang BPO site,” paliwanag ni Roque, na idinagdag pang humingi pa siya ng tulong sa “ama ng BPO sa Pilipinas” para sa Bataan.

Ngunit sa pagtatapos ng pagdinig, nanatiling matigas ang komite sa kanilang panawagan. Hinihingi nila ang lahat ng dokumentong kakailanganin, kabilang ang deed of sale, trust agreement, SALN, at ITR, upang magbigay ng liwanag sa lahat ng disparidad at koneksyon na lumabas sa pagdinig.

Ang kaso ni Harry Roque at ng BanAm Holdings ay nagpapatunay na ang imbestigasyon sa POGO ay hindi lamang nakatuon sa mga dayuhang kriminal, kundi pati na rin sa mga lokal na opisyal na posibleng nagtatago ng kanilang mga yaman sa likod ng mga korporasyon at family trusts.

Patuloy na tututukan ng publiko ang mga susunod na hakbang ng Kongreso. Hindi pa tapos ang laban, at ang pagtitiwala ng publiko sa gobyerno ay nakasalalay sa pagbubunyag ng buong katotohanan sa likod ng sumirit na yaman at ang multo ng POGO na patuloy na bumabagabag sa ating bayan. Ang pagiging “nominal shareholder” at paggamit ng “family trust” ay hindi na magiging sapat na depensa para sa isang dating opisyal na inatasan na maging tapat at transparent sa kanyang mga ari-arian habang nasa pampublikong serbisyo.

Full video: