Sa loob ng mahigit apat na dekada, nanatiling matatag at hindi natitinag ang Eat Bulaga bilang isang institusyon sa telebisyon, na itinuturing na simbolo ng pag-asa, aliw, at pamilya para sa sambayanang Pilipino. Ang tatlong haligi nito—sina Tito Sotto, Vic Sotto, at Joey de Leon, na kolektibong tinatawag na TVJ—ay naging mga icon, na ang kanilang presensiya ay tila isang di-mapaghihiwalay na bahagi ng kultura.

Ngunit kamakailan lamang, ang imaheng ito, na matagal nang pinangalagaan at sinasamba, ay tila unti-unting nababalot ng alinlangan at dungis. Nagsimula ito sa isang “pasabog” mula kay Anjo Yllana, at ngayon, ang showbiz industry ay muling nayanig at bumulagta sa gitna ng matinding kontrobersiya. Sa gitna ng kaguluhan, isang boses ang hindi na nakayanan pang manahimik: ang boses ni Jimmy Santos, ang isa sa pinakamatagal na mukha at pinakapinagkakatiwalaang komedyante ng programa. Ang kanyang pagsisiwalat ay hindi lang isang simpleng pahayag; ito ay isang bomba na naglalayong basagin ang matagal nang itinagong lihim at tuluyang buksan ang pintuan sa mga matagal nang nakakubling hinanakit.

Ang Hudyat ni Anjo at Ang Pagkalas ni Jimmy

Ayon sa mga kuwento ng mga insiders na ngayon ay lumalabas, ang unang pag-aalburoto ni Anjo Yllana ay nagsilbing hudyat o flood gates para sa iba pang dating co-hosts na matagal nang gustong magsalita. Sa loob ng maraming taon, naging usap-usapan lamang ang umano’y hindi magandang pagtrato, pangmamaliit, at di umano’y pang-aabuso ng kapangyarihan sa loob ng programa. Ngunit dahil sa tindi ng impluwensiya at kapangyarihan ng TVJ, karamihan ay pinili na lamang maging tahimik—isang desisyon na dulot ng takot at pangambang mawalan ng trabaho.

Ngayon, dahil sa tapang ni Anjo, naging opportunity ito para kay Jimmy Santos na ibulgar ang matagal nang kinikimkim na bigat. Tila lumutang na ang mga kuwentong matagal nang ikinubli ng industriya. Si Jimmy, na itinuring ng marami bilang isang icon ng tawanan at good vibes, ay nagpahayag ng isang masakit na katotohanan: Matagal nang may nakatagong dungis ang Eat Bulaga.

Ang Mapait na Katotohanan sa Likod ng Kamera

Ang mga ipinahayag ni Jimmy ay tumatagos sa kaibuturan ng puso, lalo na’t ito ay nagmula sa isang taong nag-alay ng halos buong buhay niya sa programa. Ayon sa kanya, habang tumatagal, lalong naging mabigat ang mga nangyayari sa likod ng camera—mga eksenang hindi nakikita at hindi ipinapakita sa telebisyon.

Isang matinding babala ang binitawan ni Jimmy: “Ibinunyag pa niya na binalaan niya ang ilang mas batang komedyante at performer na maging maingat sa pakikisalamuha sa TVJ dahil hindi raw biro ang mga nangyayari backstage”. Ang kanyang revelation ay nagbigay-diin sa kaibahan ng nakikita sa ere at ng totoo sa backstage. Kung gaano raw sila kahaharap ng mabait sa camera, ganoon din daw kabigat ang ugali ng ilan kapag nakatalikod ang camera.

Ngunit ang pinakamasakit na bahagi ng kanyang testimonya ay ang personal niyang karanasan. Ibinunyag ni Jimmy na matapos umano siyang gamitin ng TVJ sa ilang proyekto at segment, bigla raw siyang tinanggal na parang walang anuman. Walang paliwanag. Walang pasasalamat. Bagkus ay tila itinulak pa siya palabas ng pintuan. Para sa kanya, ito ay isang mabigat na sampal.

“Napakasakit isipin na ang mga taong itinuring mong kaibigan ay kaya palang talikuran ka ng parang wala kang kwenta,” ang matinding damdamin na ipinahayag ni Jimmy, na nagpakita na ang isyung ito ay hindi lang tungkol sa trabaho kundi tungkol sa dignidad at respeto na matagal nang hindi niya naramdaman.

Ang Pagyurak sa Dignidad at ang Epekto ng Kapangyarihan

Ang mga salita ni Jimmy ay nagpatunay sa mga matagal nang bulong. Isiniwalat niya ang tindi ng abuse na kanyang naranasan, na umabot sa punto ng pagkawala ng kanyang dignidad. Sa gitna ng emosyon, sinabi niya:

“Ayon sa kanya [Jimmy Santos] isa din ako sa mga nabiktima. Lahat ng gusto nila kailangan mong sundin. Pinagtulungan nila ako. Kinawa ako at minamaliit nila ang pagkatao ko. Araw-araw may ginagawa sila para pasamain ang loob ko”.

Habang sinasabi niya ito, kitang-kita ang bigat ng sakit na matagal niyang pinasan. Ang karanasan niyang ito ay tila nagbigay ng voice sa lahat ng iba pang dating co-hosts na hindi nagkaroon ng tapang na magsalita. Ang paratang na “pinagtulungan” at “minamaliit ang pagkatao” ay nagpinta ng isang madilim na larawan ng TVJ na malayo sa kanilang image bilang mga jolly at friendly na host.

Hindi rin nakaligtas sa talakayan ang matagal nang usapin tungkol sa impluwensiya, kapangyarihan, at pera. Ayon kay Jimmy, sa sobrang tagal ng kanilang pinagsamahan, hindi niya kailanman naisip na hahantong sila sa ganito kasakit at kabigat na sitwasyon. Para sa kanya, isa itong uri ng pagtataksil na hindi niya inasahang mararanasan mula sa mga taong itinuring niyang pamilya sa industriya. Ikinumpara niya ang pagbabago ng kanilang samahan sa epekto ng pera at kapangyarihan: “Ang pera kayang baguhin ang tao, Anya. At ngayon nakikita ko kung paano na bago ang samahan naming inakala namin ay tunay at panghabang buhay”.

Ang Pagbabalik-tanaw ng Publiko at Ang Lihim ng SexBomb

Ang mga pahayag ni Jimmy Santos ay nagpalakas sa paniniwala ng mga netizens na may matibay na katotohanan ang mga alegasyon. Marami ang nagsabing halata naman daw noon pa ang pagiging bossing ng trio at ang tila pagtrato sa ibang co-host bilang mga alalailang hindi kapantay na artista. Nagbalik-tanaw pa ang ilang netizens sa mga lumang eksena kung saan tila pinapahiya ni Joey de Leon ang ilang kasamahan, na idinadaan umano sa biro ngunit masakit at hindi na nakakatawa.

Higit pa rito, may lumalabas na testimonya tungkol sa mga insidente ng hindi lang pang-aalipusta kundi di umano’y pangmamahiya at minsan ay pisikal na pamamahiya sa ilang staff at performers. Ang mga kuwentong ito ay hindi umano lumabas sa media dahil kontrolado ng TVJ ang ilang aspeto ng pamunuan.

Hindi rin nakaligtas sa usapin ang biglaan at kontrobersyal na pag-alis ng ilang SexBomb Dancers noong kasagsagan pa ng kanilang kasikatan. Ayon kay Jimmy at sa ilang lumang bulong, may sarili ring karanasan at hinanakit ang mga dancers tungkol sa mga pangyayaring hindi umano kaaya-aya at hindi nila masisikmura sa likod ng camera. Tila may mas malalim na dahilan kung bakit pinili nilang iwan ang kanilang maunlad na karera: takot, pagod, at umano’y hindi patas na trato na hindi na nila kayang tiisin.

Ang Hamon sa Katotohanan at Ang Susunod na Kabanata

Habang patuloy na lumalabas ang iba’t ibang kuwento at sari-saring testimonya mula sa mga taong minsang naging bahagi ng programa, mas lalong tumitindi ang katanungan ng publiko. Kung napakarami na ang nagsasalita, posible bang lahat ito ay gawa-gawa lamang? O baka panahon na ng harapin ang mga matagal nang ibinubulong na isyu na hindi nabibigyan ng espasyo noon?

Malinaw ang mensahe: Hindi na patapos ang kontrobersiyang ito; ito pa lang ang simula ng mas malaking pagsabog. Ang pahayag ni Jimmy Santos ay hindi lang nagbigay voice sa kanyang sariling sakit kundi nagbigay liwanag din sa matagal nang nakakubling bahagi ng isang tila perpektong institusyon. Ito ay isang paalala na ang kapangyarihan ay may kakayahang sumira hindi lang sa relasyon kundi maging sa pagkatao.

Ang sambayanan ay nakatutok, naghihintay sa susunod pang rebelasyon, at umaasam na sa bandang huli ay lilitaw ang buong katotohanan. Hanggang wala pang malinaw na tugon mula sa lahat ng sangkot, patuloy na magiging mainit ang isyung ito at mananatiling sentro ng matinding diskusyon. Ang legacy ng Eat Bulaga ay nakasalalay ngayon sa kung paano haharapin ang mga matitinding paratang na ito, at kung paanong ang mga icons ay haharap sa katotohanan sa likod ng kanilang image. Ito ang pagtatapos ng isang era at simula ng isang paghahanap sa justice at dignidad na matagal nang inagaw sa mga itinuring na “pamilya” sa likod ng camera.