ISANG KOMPRONSTASYONG YUMANIG SA BATAS AT EMOSYON: ANG DRAMATIKONG HAMON SA QUADCOM HEARING

Sa isang sesyon na nagmistulang tanghalan ng matinding tensyon at matinding pagtutuos, nag-iwan ng malalim na bakas ang ika-labing isang joint public hearing ng Quadcom sa Kamara, kung saan muling nagharap ang matagal nang magkaribal na pulitiko: si dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte (FPRRD) at si dating Senador Antonio Trillanes IV. Ang pagdinig na ito, na nilayon para sa lehislasyon sa gitna ng mga alegasyon ng extrajudicial killings (EJK) at katiwalian, ay biglang naging isang seryosong pagtutuos na humamon sa pundasyon ng hustisya, pananagutan, at personal na integridad sa bansa.

Hindi lamang ito simpleng pagdinig sa Kongreso; isa itong pambansang pagsusuri kung paano ginamit ang kapangyarihan at kung paano hinaharap ang pananagutan. Mula pa lamang sa simula, umalingawngaw na ang mga salitang nagpapataas ng tensyon. Dumalo ang ilang matataas na opisyal, kabilang ang kasalukuyang Bise Presidente at maging ang isang dating Pangulo, na nagpapatunay sa bigat at seryosidad ng mga paksang tinatalakay. Ngunit ang atensyon ay sumentro sa sentro ng kontrobersiya. Ang bulwagan ay naging saksi sa isang krisis na humigit pa sa pulitika—ito ay naging isang drama ng pagkatao.

ANG PAGSABOG NG ALLEGASYON AT ANG PANGAKO NG DUGUANG KATAPUSAN

Pumagitna sa pagdinig ang isyu ng di-umano’y mga bank account ng pamilya Duterte. Si dating Senador Trillanes, na matagal nang nagpaparatang ng korapsyon, ay naglabas ng mga dokumento na umano’y nagpapakita ng malalaking transaksyon mula pa noong kampanya noong 2016 hanggang sa mga sumunod na linggo. Ang kanyang hamon ay direkta at walang paligoy-ligoy: imbes na bukas, pirmahan na raw ngayon mismo ang bank waiver para mapawi na ang duda at upang magsimula na ang imbestigasyon [00:00].

Ang naging tugon ni dating Pangulong Duterte sa pagdinig ay nagdulot ng matinding pagkabigla at matinding emosyon sa lahat ng naroroon. Sa harap ng komite, hindi lamang siya nagbigay ng pangkalahatang pangako. Nagbigay siya ng isang napaka-dramatiko at personal na garantiya, na matinding bumabagabag sa isip ng bawat mamamayan.

“Kung may katiting na katotohanan,” mariin niyang sinabi [09:20], “magpapakamatay ako sa harap ninyo. Magbibigti ako sa inyong presensya. Imbitado kayong lahat para maging testigo.”

Ang pahayag na ito, na bumibigat sa isang napakapersonal na pananagutan, ay higit pa sa simpleng pagtanggi. Ito ay isang retorikal na taga na humahamon sa kredibilidad ng kanyang mga akusador sa paraang hindi pa nasaksihan sa kasaysayan ng pagdinig sa Kongreso. Muling inulit ni Duterte ang kanyang pangako na magbibitiw siya, pati na ang kanyang anak na Bise Presidente, at lahat ng miyembro ng kanyang pamilya sa gobyerno, kung mapatunayan na ang mga alegasyon sa droga o korapsyon ay totoo [03:20]. Ang dramatikong garantiyang ito ay naglalagay ng isang di-pangkaraniwang timbang sa bawat salitang binitawan, na nagpapakita ng tindi ng emosyon, galit, at pagkamuhi sa harap ng matitinding paratang.

Ngunit kasabay nito, isang katanungan ang umusbong mula sa hanay ng mga kongresista: Gaano katotoo ang mga dokumento ni Trillanes kung, ayon mismo sa kanya, ito ay “just given to him” at hindi nakuha sa legal na paraan [06:47]? Ang tanong na ito ay naglagay ng karagdagang pagdududa sa lehitimo ng ebidensya, na lalong nagpalala sa pagkalito at tensyon.

ANG DEPENSA SA WAR ON DRUGS: BATAS NA LUBOS NA LIPAS NA

Kung ang isyu sa bank account ay nagdulot ng tensyon, ang talakayan hinggil sa War on Drugs at extrajudicial killings (EJK) ang naglabas ng malalim na hidwaan sa pagitan ng pagiging epektibo ng pagpapatupad ng batas at ang pagsunod sa ‘Rule of Law.’ Ito ang sentro ng pulitikal at moral na kontrobersiya na bumabalot sa nakaraang administrasyon.

Naging sentro ng atensyon ang testimonya ni Duterte tungkol sa kanyang pag-uutos sa pulisya [31:28, 01:03:45], na siya mismong inamin. Sinubukan niyang ipaliwanag ang lohika sa likod ng kanyang mga ‘shortcuts’ sa pamamagitan ng pagtukoy sa kahinaan ng kasalukuyang sistema ng hustisya. Ayon sa kanya, ang “Revised Penal Code,” na isinulat pa noong 1935, ay “outmoded,” “hindi na epektibo,” at “insufficient” [35:04] para tugunan ang mabilis at modernong galaw ng mga kriminal. Ang kanyang depensa ay nakatuon sa pagiging lipas na ng batas, na nagpapahiwatig na ang mga tagapagpatupad ng batas ay napilitang maghanap ng ibang paraan.

“Ang mga panahong binibigay ng batas para sa detensyon ay napakalimitado,” paliwanag ni Duterte [32:14]. Dahil sa limitasyon ng oras (9, 18, o 36 na oras) bago pakawalan ang isang akusado, nabibigo ang mga law enforcement na makakuha ng sapat na ebidensya. At kapag nakalaya na ang mga kriminal, babalik sila sa paggawa ng krimen, na nagdudulot ng “outcry of the public” [43:10]. Ang dami at bilis ng krimen sa modernong panahon ay hindi na kayang tugunan ng lumang batas.

Ang puntong ito ang naging dahilan, ayon sa kanyang argumento, kung bakit nagaganap ang mga “salvaging” o EJK [41:55]. Ito ay isang mapanganib na argumento, na nagmumungkahi na ang kahinaan ng batas ay nagtutulak sa mga tagapagpatupad na lumabag din sa batas para lamang maprotektahan ang publiko, sa gitna ng matinding pressure mula sa lipunan.

ANG HAMON SA ‘RULE OF LAW’ AT ANG PAG-UWI SA KATOTOHANAN

Ang mapanganib na lohika ay hindi pinalampas ng komite. Si Congressman Adiong, na nagmula sa isang komunidad na nakaranas ng matinding ‘cycle of violence,’ ay mariing hinamon ang pananaw na ito.

“Ang batas ay maaaring mahigpit, ngunit ito ay batas,” giit ni Congressman Adiong [44:35], na nagpaliwanag ng pangangailangan na sundin ang due process upang maiwasan ang “cycle of violence” at ang pagkuha ng hustisya sa sariling kamay. Ang tanong ay hindi na kung masama ang mga kriminal, kundi kung ang pagpatay sa kanila sa labas ng proseso ng hukuman ay tama. Ang pagtatanong ay naglayong bigyang-diin ang pinakasaligan ng isang demokratikong bansa: ang paggalang sa batas, kahit na ito ay mahina.

Dito, nagbigay si Duterte ng isang kritikal na paglilinaw, na tila sumasalungat sa kanyang naunang pahayag. Ayon sa kanya, ang pagpatay sa labas ng batas—o ang “wrongfully killing a person”—ay isang krimen.

“Unlawful ‘yan… outside of the bounds of the law, outside of the law, is is illegal. It is unlawful,” paglilinaw ni Duterte [48:36].

Kapag ang isang pulis ay pumatay, at hindi ito ‘in the performance of the duty,’ walang ‘resistance at all’ at ‘unarmed,’ ang pulis na iyon ay “belongs to the penitentiary” [58:00]. Ang pahayag na ito ay nagdagdag ng masalimuot na layer sa usapin. Kinikilala niya ang iligalidad ng EJK, ngunit ang kanyang mga naunang patakaran ay nagbigay-daan sa mga kaso kung saan ang ‘salvaging’ ay tila itinuturing na ‘shortcut’ sa nabigong sistema. Ang pagkakasalungatan ay nag-iwan ng isang malaking katanungan: Kung ang pagpatay ay labag sa batas, bakit ito pinahintulutan o tila inudyukan sa ilalim ng kanyang panunungkulan?

BAKIT HINDI NAIBALIK ANG DEATH PENALTY?

Maging ang tanong tungkol sa pagpapanumbalik ng parusang kamatayan ay tinalakay. Tinanong si Duterte kung bakit hindi niya ginamit ang buong bigat ng Malacañang upang i-certify itong urgent, na sana ay nagbigay ng mas legal na solusyon sa problema ng krimen kaysa sa EJK [01:05:02].

Ipinaliwanag ni Duterte na ang Kongreso ay isang “conglomeration” ng iba’t ibang pananaw, na nagpapahiwatig na hindi lamang siya ang may kapangyarihan sa pagpasa ng batas [01:07:29]. Gayunpaman, ang pagkabigo ng kanyang administrasyon na i-certify itong urgent ay nag-iwan ng pagdududa sa kanyang pangako sa ‘Rule of Law’ bilang sagot sa krimen, na nagbigay ng lalong malaking puwang para sa mga kritiko na kwestyunin ang kanyang mga aksyon.

Sa dulo, mariing hinamon niya ang kanyang mga kritiko na dalhin ang kanilang mga alegasyon sa korte, isang malinaw na pag-amin ng kanyang paniniwala sa ‘Rule of Law’ [01:09:11]. Ngunit, gaya ng tugon ni Congressman Adiong, ang hamong ito ay tila isang pribilehiyo na hindi naibigay sa libu-libong nasawi sa daan, na hindi na nabigyan ng pagkakataong patunayan ang kanilang kawalang-sala [01:09:29].

Ang pagdinig ay nagtapos sa isang pansamantalang pagsususpinde, matapos ang isang “unbecoming behavior” [01:18:13] at paggalaw na tanggalin ang salitang “sampal” sa record [01:18:43]. Ito ay nagpapakita lamang ng matinding init ng diskusyon. Ang waiver ay hindi napirmahan noong mismong araw, at ang pambihirang hamon ni Duterte na magbigti ay nanatiling nakabitin, kasabay ng di-natapos na paghahanap ng katotohanan at hustisya sa kasaysayan ng bansa. Ang mga sagot at paglilinaw na ibinigay ay nag-iwan ng mas maraming katanungan, na nagtutulak sa mga mamamayan na magnilay kung ang pagpapatupad ng batas ay dapat na maging batayan ng kapangyarihan, o kung ang batas ay dapat manatiling batayan ng moralidad. Ang War on Drugs at ang mga isyu sa korapsyon ay mananatiling usapin, na naghihintay ng huling hatol, hindi lamang ng korte, kundi ng kasaysayan mismo.

Full video: