BOMBA NG POLITIKA: IBINULGAR NI CAYETANO ANG MADILIM NA LINGKOD NG ICC SA PAG-ARESTO KAY DUTERTE; DUE PROCESS, BINASTOS!

Ni: Phi, Content Editor

Ang balita ukol sa International Criminal Court (ICC) at ang biglaang pag-aresto kay dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte ay hindi lamang isang simpleng ulat sa current affairs; ito ay isang politikal na lindol na yumanig sa pundasyon ng hustisya at soberanya ng Pilipinas. Sa isang tahasang pagbubunyag na may bigat at tapang, hinarap ni dating Senador at House Speaker Alan Peter Cayetano ang isyu, hindi bilang isang abogado lamang, kundi bilang isang dating Kalihim ng Ugnayang Panlabas na may malalim na pag-unawa sa diplomasya at internasyonal na batas.

Ang sentro ng pagtalakay ni Cayetano ay nakatuon sa isang napakapangunahing prinsipyo ng hustisya na tila nakalimutan—ang due process. Sa gitna ng mga usap-usapan, paratang, at matitinding emosyon, mariin niyang iginiit na maging ang pinakakinamumuhiang indibidwal, ang “worst criminal,” ay may karapatang idepensa ang sarili, at ang karapatang ito ay dapat pangalagaan. Ngunit sa kaso ni Duterte, ang proseso ng ICC, na ipinagmamalaki nitong nagtataguyod ng karapatang pantao, ay tila nagmistulang baluktot at puno ng iregularidad.

Ang Pagtatangka sa Hustisya: De Lima vs. Duterte

Ang isa sa pinakamatitinding argumento ni Cayetano ay ang stark contrast sa pagitan ng pagtrato kay dating Senador Leila de Lima at kay Duterte. Ang paghahambing na ito ay hindi upang bawasan ang anumang kaso, kundi upang ipakita ang double standard na tila ipinapairal sa kasalukuyang sitwasyon.

Sa kaso ni De Lima, na matagal ding naging sentro ng usapang pampulitika, nagkaroon ng mahabang proseso: nag-ugat ito sa mga alegasyon, sinundan ng detalyadong Congressional Hearings [04:47], nagkaroon ng pormal na reklamo, at dumaan sa mga serye ng hearing sa piskalya. Nakitaan ng probable cause ang kanyang kaso, dinala sa korte, at kahit umabot ng taon dahil sa mga motion ng magkabilang panig (prosecution at defense), kinilala ni Cayetano na nabigyan siya ng “comfortable accommodations” [05:18] at pinayagang makadalaw ang media, pamilya, at mga kapwa senador. Sa madaling salita, ang mekanismo ng batas sa Pilipinas, sa kabila ng pagiging mabagal, ay nagbigay ng sapat na espasyo para sa due process.

Ngunit kay dating Pangulong Duterte, ang kwento ay lubhang nag-iba.

Mga Paglabag na Nagpapatunay ng Political Agenda

Ayon kay Cayetano, ang mga pangyayari sa ICC ay hindi lamang nagpapakita ng kawalan ng paggalang sa due process, kundi nag-iwan ng matitinding tanong tungkol sa political agenda na tila nakakubli sa likod ng aksyon.

Ang Kadiliman ng Aresto: Nagsimula ang lahat nang inaresto si Duterte “without showing him the Warrant of Arrest” [05:30]. Tila ito ay isang paghuli sa isang ordinaryong kriminal, hindi sa isang dating Pangulo. Nang dalhin siya sa Villamor Airbase, doon lamang sinabi na isasakay siya sa eroplano. Ang sinasabing “ilang oras” na ibinigay para sa paghahanda ay hindi sapat [06:09]. Ang mas masakit, hindi pinayagan na makita ni Duterte ang lahat ng kanyang abogado, at maging ang kanyang anak na siyang pinili niyang lawyer of choice ay hindi pinapasok [05:55]. Sa isang kasong may international consequence, ang 4-5 oras ay isang malinaw na insulto sa karapatan ng akusado.

Ang Hiwaga ng Lokasyon: Sa pagdating sa The Hague, ipinangako na dadalhin si Duterte sa ospital, ngunit hindi sinabi kung saan siya dinala. Nang subukan ng kanyang Executive Secretary, Miguel Diad, na hanapin siya, ang sagot na nakuha ay wala siya sa detention center [06:33]. Ito ay nagdulot ng uncertainty at isolation sa isang taong malapit nang mag-walumpu. Tanging nang magsimulang mag-ingay ang mga Pilipino—ang mga OFW at mga kababayan sa Pilipinas—sa social media (partikular sa X o dating Twitter ng ICC), doon lamang napilitan ang ICC na mag-issue ng pahayag [07:12]. Ang statement na ito ay hindi direkta ibinigay sa pamilya o sa kanyang ES, kundi sa publiko. Ito ba ang paggalang na inaasahan sa isang international body?

Ang Pagkakait ng Paghahanda: Ang pinakamalaking puntong inatake ni Cayetano ay ang timing ng initial appearance ni Duterte. Kahit pa accredited na ang kanyang Council of record na si dating ES Bingbong Medialdea [07:38], nagreklamo si Cayetano na walang advance copy ng charges na ibinigay sa council [10:06]. Sa Pilipinas, kahit may subpoena pa lang, may kopya ka na at may araw ka para maghanda. Sa ICC, kailangan pang magmadali ng mga abogado patungong The Hague nang walang notice [13:10]. Ang pagdalo sa harap ng hukom ay naka-iskedyul nang halos isang oras lamang ang pagitan matapos malamang wala pang kopya ng kaso ang mga abogado. Ito ay tila nagpapatunay sa sentimiyento ni Cayetano: “Parang ang turing na sa kanya, kriminal na walang rights” [12:35].

Ang Pagsubok ng Human Rights Bastion

Ang core value ng ICC ay ang human rights [03:51]. Ngunit ayon kay Cayetano, tila nagiging trial din ang ICC sa mata ng mundo. Sa kabila ng pagmamalaki ng European Union sa centrality ng human rights values, ang ipinapakita ng ICC ay ang kabaligtaran.

Tinawag ni Cayetano ang atensyon ng mga human rights activists na ngayon ay tahimik [09:02]. Kung ang kanilang moral high ground ay ipinagtatanggol maging ang mga pinakamasasamang kriminal noong dekada ’50s, ’60s, at ’70s, bakit tila selective ang kanilang paglaban para sa karapatan ngayon? Ang pagiging tahimik ng mga may political agenda ay nagpapahiwatig na hindi ang prinsipyo ng due process ang kanilang ipinaglalaban, kundi ang pagpapatalsik kay Duterte.

Mariing ipinunto ni Cayetano ang aspeto ng humanitarian concern. Si Duterte ay isang taong malapit nang mag-80 [09:30]. Ang stress ng paglipad, ang pounding on his body, at ang kahilingan niyang magpatingin sa doktor [13:01] ay hindi dapat bale-walain. Ngunit dinala siya sa medical check nang walang kasama—ni nurse, best friend, o minamahal sa buhay. Ang isolation na ito ay nagpapakita ng kawalan ng sensibilidad sa kultura ng mga Pilipino na may matinding ugnayan sa pamilya. “What if he was disoriented and not able to tell you his history or how he feels?” tanong ni Cayetano [09:30].

Ang Paglutas sa Kaguluhan at ang Impluwensya ng Palasyo

Ang matinding pagtuligsa ni Cayetano sa ICC ay hindi lamang tungkol kay Duterte; ito ay tungkol sa national interest at sa legal precedent na itinatatag. Sa huli, ang confusion ay nananatili. Nagkakagulo ang mga eksperto, mga International Law practitioners, at maging ang mga human rights activists sa Pilipinas [15:52]. Ang pangunahing tanong ay, hindi ba dapat nilinaw muna ng local court o ng Supreme Court ang jurisdiction bago dinala si Duterte sa The Hague?

Sa usapang ito, ang pamagat ng source video ay nagpapahiwatig na may koneksyon ito sa current administration ni Pangulong Bongbong Marcos, na tila may “ginawa” na “ibinulgar” ni Cayetano. Bagaman ang laman ng transcript ay tahasang tungkol sa ICC, ang paglalabas ng ganitong seryosong kritisismo sa isang sensitibong international na usapin ay may malaking political leverage. Ang pagtatanggol ni Cayetano sa due process ni Duterte ay isang political bombshell na indirectly nagku-kwestiyon sa stance ng kasalukuyang Palasyo, na nananatiling tahimik sa usapin ng paglabag sa karapatan ng dating Pangulo. Ito ay isang paalala na ang ICC saga ay hindi isang simpleng legal battle, kundi isang makapangyarihang political tool na ginagamit upang hamunin ang status quo at tukuyin ang crossroads na kinahaharap ng Pilipinas [15:28].

Nasa pagsubok ang kredibilidad ng ICC, at kasabay nito, ang ating pambansang pagkakaisa. Hinihimok ni Cayetano ang lahat na ipanalangin hindi lamang si Duterte, kundi ang justice, fairness, at ang basic reasonability sa buong mundo. Ang isyu ay mayroong transcendental importance [16:37], at ang bawat Pilipino, pro-Duterte man o anti-Duterte, ay dapat magkaisa sa isang bagay: ang pangunahing karapatan sa due process. Ito ang laban ng Pilipinas para sa kanyang dangal sa pandaigdigang entablado.

Full video: