Eskandalo sa Senado: Mula Rolls-Royce na May Payong Hanggang Siyam na Kumpanyang Nagpapatalo-talo sa Bidding—Bilyon-Bilyong Pondo ng Bayan, Nasaan?

Sa gitna ng patuloy na paghahanap ng mga ordinaryong Pilipino ng hustisya at pag-asa sa isang mas maayos na pamamahala, isang nakakagulat at nakakabahalang katotohanan ang inihayag sa loob ng bulwagan ng Senado. Ang Blue Ribbon Committee, na sinasabing tagapagtanggol ng pananalapi ng bayan, ay naging saksi sa pagbubunyag ng isang tila hindi maubos na yaman na nakatali sa mga kontrata ng gobyerno—isang kuwento na ang pangunahing bida ay ang mag-asawang Discaya. Ang kanilang istorya ay isang matinding sampal sa mukha ng bawat Pilipinong nagbabayad ng buwis, dahil ang luho at karangyaan ay tila nag-ugat sa mga pondong dapat sana ay ginamit para sa kapakinabangan ng taumbayan.

Ang usapin ay nagsimula sa isang simpleng pag-amin ni Sarah Discaya, isang kontratista, tungkol sa bilang ng kanilang mga sasakyan. Mula sa dating sinabi niyang 40, inamin niya sa pagdinig na mayroon silang 28 na luxury cars [07:10]. Ang bilang na ito ay hindi lamang nagdulot ng matinding pagkamangha, kundi pagdududa, at agarang pagkilos mula sa mga ahensya ng batas.

Ang Tumpok-tumpok na Kayamanan ng Sasakyan: Isang Pambansang Insulto

Hindi matatawaran ang karangyaan ng mga sasakyang pag-aari ng mga Discaya. Ang mga pangalan pa lamang ng kanilang mga kotse ay sumasalamin sa isang antas ng kayamanan na halos hindi kapani-paniwala para sa mga ordinaryong tao—mga sasakyang tanging sa pelikula lamang natin nakikita.

Kabilang sa kanilang koleksyon ang:

Rolls-Royce Cullinan (halos P42 milyon) [07:48]
Maybach (nasa P22 milyon) [08:00]
Bentley Bentayga (nasa P20 milyon) [08:35]
Dalawang unit ng Cadillac Escalade SUV (hanggang P11 milyon bawat isa) [09:23]
Mercedes-Benz G63 Wagon (nasa P20 milyon) [09:00]
Range Rover Autobiography (P16 milyon) [12:22]
Range Rover Evoke (P5 milyon) [13:08]

Ang kabuuang halaga ng mga sasakyang ito ay lumalabas na bilyon-bilyong piso.

Isang partikular na detalye ang nagpahayag ng tindi ng kanilang luho: ang Rolls-Royce Cullinan ay binili dahil sa paghanga ni Discaya sa tampok na payong nito [04:00], na para sa maraming Pilipino ay isang napakalaking halaga, ngunit para sa kanya, ito ay isang munting katuwaan lamang. Ang eksenang ito sa Senado, kung saan nagbilang pa ng Maybach, Bentley, at Escalade si Senador Tolentino, ay nagbigay diin sa tanong: Saan nagmula ang ganitong kayamanan, at bakit tila walang katapusan ang pagdagsa ng mamahaling sasakyan?

Ang pagdududa ay lalong tumindi nang pasukin ng Bureau of Customs (BOC) at PNP ang ari-arian ng kanilang kumpanyang St. Gerard Construction sa Pasig City [01:31]. Sa kabila ng paghahanap sa 12 sasakyan na sakop ng search warrant dahil sa hinalang hindi nabayaran ang tamang import duties at buwis [03:04], dalawang kotse lamang ang nakita [02:30]. Ang tanong ng taumbayan ay naging: Saan itinago ang iba pa? Ang aksyong ito ng BOC ay nagpapahiwatig na ang isyu ay hindi lamang sa dami ng sasakyan, kundi sa legalidad ng pagpasok at pagmamay-ari nito. Nagpahayag ng pag-aalala si BOC Chief of Staff Atty. Jack Casipit na ang mga nawawalang sasakyan ay walang verification ng import entry [03:36], isang malinaw na probable cause na hindi nabayaran nang tama ang buwis, isang direktang pagkawala sa kaban ng bayan.

Ang Sikreto ng ‘Bidding-bidingan’: Walang Legitimo, Iisa ang Panalo

Higit pa sa isyu ng mga luxury car at tax evasion, ang pinakamabigat na pagbubunyag ay nag-ugat sa operasyon ng negosyo ng mga Discaya. Dito, ipinakita ni Senador Tolentino ang isang tuso at mapanlinlang na paraan ng pagkuha ng mga kontrata sa gobyerno.

Sa ilalim ng matinding katanungan, napilitang aminin ni Sarah Discaya na ang siyam na magkakaibang kumpanya ng konstruksiyon—kabilang ang St. Gerard Construction, St. Timothy, at Alpha Fe Omega—ay lahat pag-aari niya [17:27]. Ang mas nakakagulat ay ang kanyang pag-amin na ang siyam na kumpanyang ito ay naglalaro ng bidding laban sa isa’t isa para sa iisang kontrata [16:40].

Ang matalas na pagtatanong ni Senador Tolentino ay naglantad sa katotohanan: “So kahit sino doun kahit sinong manalo doon sa bidding na yon ikaw ang panalo dahil sayo lahat yun eh. Correct?” [17:04]. Ang tugon ni Discaya: “Opo” [17:08].

Ito ay hindi na maituturing na legitimate bidding kundi isang “bidding-bidingan” lamang. Ang esensya ng bidding ay ang pagkakaroon ng patas na kompetisyon upang matiyak na ang gobyerno ay makakakuha ng pinakamahusay na serbisyo sa pinakamababang halaga. Sa sitwasyong ito, ang kompetisyon ay ilusyon lamang. Ang kalalabasan ay kontrolado, at ang presyo ng kontrata ay halos tiyak na napakataas, na ang tanging natatalo ay ang kaban ng bayan at ang sambayanang Pilipino. Ang pera na dapat sana ay napunta sa mas de-kalidad na proyekto ay napunta lamang sa iisang bulsa.

Ang Pondo ng Bayan at ang Baha ng Problema: Palpak na Proyekto

Hindi magiging malaki ang isyung ito kung hindi nakatali sa mga kritikal na imprastraktura ng bansa, partikular na ang mga flood control projects. Ang yaman ng mga Discaya, na inuugnay sa mga kontrata sa DPWH, ay nagdudulot ng matinding pagdududa sa kalidad ng kanilang mga proyekto.

Ayon sa mga ulat, naglabas ng pahayag si Iloilo City Mayor Jerry Treñas na ang mga flood control projects na ginawa ng mga kumpanya ni Discaya (St. Timothy at Alpha Fe Omega) ay “non-functional,” na nagdulot ng P560 milyong halaga ng pinsala sa pagbaha [40:57]. Ito ay nagbigay ng mukha sa problema: Ang luho ng kontratista ay direktang nagdudulot ng pagdurusa sa taumbayan.

Idinagdag pa ni Senador Risa Hontiveros ang matinding kritisismo sa kawalan ng pananagutan. Nabanggit niya ang isyu ng “ghost projects,” kung saan binabayaran ang mga proyekto kahit hindi naman ito natapos o nasimulan [51:01]. Sa 15 kontratista na pinangalanan mismo ng Pangulo bilang sangkot sa ghost projects, wala ni isa ang nakabilang sa blacklist [20:16]. Ang kawalan ng one-strike policy at ang mabagal na pagpapataw ng parusa ay nagpapakita ng malalim na problema sa loob ng DPWH. Bilang dagdag na katibayan ng systemic corruption, binanggit ni Senador Raffy Tulfo ang isang Assistant District Engineer ng DPWH sa Bulacan, si Bryce Ericson Hernandez, na may-ari umano ng Ferrari at Lamborghini at madalas makita sa mga casino [39:51]. Ang mga ganitong opisyal, na ang kayamanan ay hindi tugma sa kanilang sahod, ay nagpapalabas na talamak ang katiwalian sa ahensya.

Nabanggit din ni Senador Tulfo na sa 103 na mga contractors na na-blacklist ng DPWH, isa lamang ang may kinalaman sa flood control project [43:03]. Ito ay nakakabahala dahil ang mga flood control ang isa sa madalas na pinagmumulan ng reklamo at katiwalian. Ang pagpapaliwanag ng DPWH sa katauhan ni Usep Cabral na ang warranty ng mga flood control ay limang taon (semi-permanent) [02:00:54] at 15 taon para sa permanent structures ay tila napakaikli, lalo na’t ang epekto ng palpak na proyekto ay nararamdaman sa matagal na panahon. Nagmungkahi si Senador Hontiveros ng “doble gastos, doble daños” policy [02:00:54] upang doblehin ang parusa sa mga kontratista.

Mabagal na Pagkilos ng mga Ahensya: Sino ang Pinoprotektahan?

Ang pinakamalaking hadlang sa paghahanap ng hustisya ay ang tila napakabagal at napakahina na pagkilos ng mga ahensya ng gobyerno.

Ang Bureau of Internal Revenue (BIR), na dapat ay nangunguna sa pagsingil ng buwis, ay inamin na “ongoing” pa rin ang imbestigasyon laban sa mga Discaya, kahit pa noong 2024 lumabas ang mga ulat [37:08]. Nagpahayag ng matinding pagkadismaya si Senador Tulfo sa “pagtatawaran” at matagal na proseso, na kabaliktaran ng bilis nila kung maliliit na negosyante ang kinakaharap [39:00]. Ang kabagalan sa pag-iimbestiga ay nagbigay-daan sa pagduda kung mayroon bang under the table na nangyayari o kung sino ang pinoprotektahan.

Ang Commission on Audit (COA), na siyang bantay ng pananalapi ng bayan, ay lalong umani ng batikos mula kina Senador Bato Dela Rosa at Senador Tulfo. Sa kabila ng mga ulat ng ghost projects, ang COA ay nag-iisyu lamang ng “Notice of Disallowance” dahil sa kawalan ng disbursement vouchers [53:06], imbes na agad magsampa ng kasong kriminal [54:43]. Ipinunto ng mga senador na sa mga ghost projects, kailangan ng physical validation at hindi lang ng pagdepende sa papeles. Ang pag-amin ng COA na ang isang ghost project ay mula sa 2025 transaction at fully paid na bago pa man due for submission ang disbursement vouchers [55:20] ay nagpapakita ng isang butas sa sistema na sinasamantala ng mga tiwaling kontratista at opisyal. Dahil sa pagpipilit, nangako ang COA na magsasampa ng kaso “This Month” laban sa mga persons liable, kabilang ang management officials ng DPWH at mga kontratista [56:32], isang pangakong dapat nilang panindigan.

Pumukaw din ng atensyon ang isyu ng St. Timothy CEO, si Miss Rimando, na may P887 milyong paid-up capital [34:22] kahit dating HR Manager lamang sa St. Gerard, na ang suweldo ay P30,000-P40,000 kada buwan [34:10]. Ang kanyang paliwanag na nangutang lamang siya ng P7.7 milyon sa tiyuhin at nag-reinvest ng kita ng St. Timothy [35:12] ay mahirap paniwalaan, lalo na’t napakalaki ng capital na ito. Ang matinding pagtaas ng capitalization ng kumpanya ay isa sa mga tinitignan ng BIR at ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) para sa posibleng money laundering [32:47].

Ang Hiling ng Taong Bayan: Hustisya at Pagbawi ng Ninakaw

Ang pagdinig sa Senado ay hindi lamang isang simpleng pagtatanong. Ito ay isang paglalantad ng talamak at nakakabahalang korapsyon na tila nakabaon na sa sistema ng ating pamahalaan. Ang kuwento ng Rolls-Royce na binili dahil sa payong ay kumakatawan sa matinding pag-aaksaya ng pondo na dapat sana ay para sa mas makabuluhang proyekto—mga flood control na gumagana, mga school building na de-kalidad, at farm-to-market roads na matibay.

Ang hiling ng taumbayan ay malinaw: hustisya at pananagutan. Hindi sapat ang paghingi ng paumanhin o ang Notice of Disallowance. Dapat na maging agresibo ang DPWH sa pagpapatupad ng one-strike policy at ang iminungkahing doble gastos, doble daños policy ni Senador Risa Hontiveros [02:00:54], kung saan ang mga kontratista ay magbabayad ng doble para sa mga palpak na proyekto. Ang COA at BIR ay kailangang kumilos nang mabilis upang makasuhan at mabawi ang bawat sentimong ninakaw sa kaban ng bayan.

Sa huling pagsusuri, ang luho ng iilang tao ay katumbas ng pagdurusa ng maraming Pilipino. Ang bawat gulong ng Rolls-Royce at bawat matibay na dingding ng bahay ng kontratista ay maaaring galing sa isang kalsadang palpak, isang tulay na mabilis masira, o isang flood control project na hindi gumana, na nagdulot ng malawakang pagbaha at pagkalugi. Panahon na para itigil ang bidding-bidingan at bawiin ang karangalan at pondo ng bayan. Ang bawat buwis na ibinabayad ng Pilipino ay may kapalit na konsensiya, at ito ang dapat ipamulat sa lahat ng opisyal at kontratistang nakikinabang sa katiwalian.

Full video: