ANG HULING BIYAHE: SINASABING PAGTAKAS NI DUTERTE SA HONG KONG, NAGSIWALAT NG MALALIM NA BUNGAL SA DINASTIYANG PULITIKAL

Ilang oras lamang matapos kumalat ang ulat ng diumano’y paglalabas ng International Criminal Court (ICC) ng isang arrest warrant laban kay dating Pangulong Rodrigo Duterte, biglang napaulat ang kanyang agarang pagbiyahe patungong Hong Kong. Ang kaganapang ito, na naganap nitong Sabado, Marso 8, 2025, ay hindi lamang nagdulot ng tensyon sa pulitika ng bansa kundi nagbigay din ng babala sa posibleng pagguho ng isa sa pinakamatitibay na dinastiyang pulitikal sa Pilipinas. Ang biyahe ni Duterte, kasama ang kanyang pamilya at mga top intelligence official, ay tinitingnan na ng marami, kabilang ang mga eksperto sa batas, bilang isang desperadong hakbang upang makamit ang political asylum at iwasan ang responsibilidad sa kanyang mga kaso ng crimes against humanity.

Ang pag-alis ni Duterte ay nag-iwan ng matinding alalahanin sa kanyang mga anak, partikular kay Bise Presidente Sara Duterte, na kasalukuyang nakikipaglaban sa isang impeachment complaint at sinasabing kasama rin sa iniimbestigahan ng ICC. Kung ang haka-haka ay magiging katotohanan, ang biyaheng ito patungong Hong Kong ay hindi lamang isang simpleng pagdalaw kundi ang simula ng pagkalansag ng kapangyarihan ng pamilya Duterte.

Ang Timeline ng Pagkilos: Mula Davao Hanggang Pagtago

Nagsimula ang lahat noong Marso 6, kung kailan umalis si Rodrigo Duterte sa Davao City patungong Maynila sakay ng Philippine Airlines. Kinabukasan, Marso 7, kumalat ang kanyang litrato sa Ninoy Aquino International Airport (NAIA) Terminal 2, at makalipas lamang ang ilang sandali, lumipad na siya patungong Hong Kong. Kasabay ng paglipad na ito, lumabas sa isang artikulo ng Rappler ang balita—mula umano sa kanilang reliable source—na inilabas na ng ICC ang arrest warrant laban sa dating Pangulo.

Ang biglaan at off-schedule na pagbiyaheng ito ay lalong nagpainit sa isyu. Sa gitna ng espekulasyon, pilit na pinabulaanan ni dating National Intelligence Coordinating Agency (NICA) Director General Alex Paul Monteagudo ang mga balita na tumakas si Duterte dahil sa ICC. Giit ni Monteagudo, ang pagpunta ni Duterte sa Hong Kong ay simpleng pasasalamat lamang sa mga Overseas Filipino Worker (OFW) at pagpapakita ng suporta.

Ngunit ang naratibong ito ay agad na kinuwestiyon ng mga tagamasid. Kung ito ay isang simpleng pagpapasalamat, bakit kailangang sumunod at umuwi sa Hong Kong si Bise Presidente Sara Duterte, na sinabing nagtungo doon noong Marso 9 upang kumustahin ang mga Pilipino? Ang magkasunod na pagbiyahe ng mag-ama sa gitna ng matinding pulitikal na tensyon at legal na panganib ay higit na nagbigay bigat sa ideya na may mas malalim na dahilan ang kanilang pag-alis. Ang Hong Kong, bilang isang Special Administrative Region ng People’s Republic of China, ay isang teritoryo na malapit sa puso at pulitika ni Duterte, isang bansa na kanyang sinuportahan noong siya pa ang nakaupo sa Malacañang.

Ang Nakakabahalang Entourage: Hindi Ito Simpleng Rally

Ang pinakamalaking nagpapatibay sa teorya ng pagtakas at paghahanda sa asylum ay ang komposisyon ng entourage ni Duterte. Ayon sa isang analisis ni Atty. Enzo Recto, ang pagdalo ni Duterte sa Hong Kong ay hindi ordinaryo.

Normal lamang sana na kasama niya ang kanyang pamilya, kabilang ang kanyang second family na si Honeylet Avanceña, at ang kanyang mga pulitikal na kaalyado tulad ni dating Executive Secretary Salvador Medialdea o ni Panelo, kung ang pakay ay pulitika lamang. Ngunit ang nakakapagtaka ay ang presensya ng mga dating matataas na opisyal ng intelligence ng kanyang administrasyon, kabilang na ang mga taga-NICA at Philippine National Police (PNP).

“Kung pupunta siya ng Hong Kong magra-rally lang naman doon, ang kasama niya niyan usually sila Panelo. Pero ngayon, bakit mga intelligence officials ng kanyang dating administrasyon ang kasama niya?” tanong ni Atty. Recto sa kanyang pagsusuri.

Ang tindi ng kanyang bodyguards, na aniya’y “grabe,” kasabay ng pagdating ng mga opisyal na may security at intelligence background, ay nagpapahiwatig na ang biyahe ay hindi tungkol sa pulitika o simpleng pagbati kundi tungkol sa seguridad at pagtatago. Ang mga opisyal na ito, na may kakayahan sa covert operations at crisis management, ay nagpapakita ng antas ng paghahanda na tipikal lamang sa mga sitwasyong may panganib sa buhay o kalayaan. Ang implikasyon ay malinaw: Si Duterte ay hindi naglalakbay bilang isang dating Pangulo kundi bilang isang indibidwal na naghahanda sa isang existential threat.

Ang China Card: Asylum at Proteksyon Mula kay Xi Jinping

Ang teorya ng political asylum sa teritoryo ng Tsina ay lalong lumalakas. Kung totoo ngang lumabas na ang arrest warrant ng ICC, ang Pilipinas ay may obligasyong sumunod at makipag-ugnayan sa International Criminal Police Organization (Interpol), ayon na rin sa mga naunang pahayag ng Philippine National Police (PNP). Upang makaiwas sa pag-aresto, kailangang makahanap si Duterte ng ligtas na kanlungan na hindi saklaw ng hurisdiksyon ng ICC o ng mga bansang makikipagtulungan sa Interpol.

Ang China, na hindi member-state ng ICC, ay perpektong kanlungan. Bilang isang administrative region ng China, ang Hong Kong ay nag-aalok ng proteksyon na posibleng igagawad ni Pangulong Xi Jinping, na matalik na kaibigan ni Duterte. Ang pagbibigay ng asylum ay hindi bagong konsepto. Sa kasaysayan, ang mga pinuno na nahaharap sa internasyonal na kaso ay madalas humahanap ng proteksyon sa mga kaalyadong bansa—isang halimbawa ay ang dating pangulo ng Syria na humingi ng asylum sa Russia.

Kung sakaling magtatago si Duterte sa Hong Kong, Macao, o mismong mainland China, ang mensahe nito sa buong mundo ay mas matindi pa sa mismong kaso: na ang isang dating pinuno ng bansa ay naghahanap ng kanlungan upang iwasan ang katarungan. Ito ay magiging isang political humiliation hindi lamang para kay Duterte kundi para sa buong bansa.

Ang Domino Effect: Ang ‘Katapusan’ ng Dinastiyang Duterte

Ang pinakamalaking problema ay hindi lamang kay Rodrigo Duterte kundi sa kanyang mga anak na naiwan sa Pilipinas. Ang panawagan na ito ang “katapusan ng mga Duterte” ay hindi retorika lamang. Ito ay isang matinding babala sa kanilang pulitikal na kapalaran.

VP Sara Duterte: Bukod sa pag-iimbestiga sa kanya ng ICC kaugnay ng mga testimonya ni Arturo Lascañas na nag-uugnay sa kanya sa Davao Death Squad noong siya ay alkalde pa, humaharap din siya ngayon sa seryosong impeachment complaint na nakatakdang litisin ng Senado. Kung matanggal siya sa pagka-Bise Presidente, mawawala ang kanyang immunity at maaari siyang kasuhan ng plunder at iba pang criminal cases. Ang pagtakas ng kanyang ama ay nag-aalis ng kanyang pinakamalakas na political shield.

Congressman Paolo “Pulong” Duterte: Matagal na siyang nahaharap sa mga kasong kriminal, kabilang ang drug smuggling, na sinampa ni dating Senador Antonio Trillanes IV. Ang pagbagsak ng ama ay magpapahina sa kanilang pulitikal na proteksyon sa Davao at sa Kongreso.

Mayor Baste Duterte: Ang pulitikal na pagkatalo sa Davao ay magiging malaking dagok. Kung tuluyang gumuho ang suporta ng Duterte hardliners dahil sa pagtakas ng kanilang idolo, maaari silang matalo sa lokal na halalan. Ang kawalan ng proteksyon at pulitikal na impluwensya sa kanilang sariling teritoryo ay magpapalala sa kanilang legal na problema.

Kung wala na si Rodrigo Duterte sa bansa at hindi na niya magagawang ipagtanggol ang kanyang pamilya, lalo na sa mga intelligence resources at pulitikal na koneksyon na kanyang dinala sa Hong Kong, mahaharap ang mga Duterte sa isang legal and political war na hindi na nila kayang panalunin.

Ang Pag-asa ng Marcos-Romualdez?

Ang krisis na ito ay maituturing na isang win-win na sitwasyon para sa kasalukuyang administrasyon nina Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. at Speaker Martin Romualdez, na matagal nang may tensyon sa pamilya Duterte. Sa pagkawala ni Rodrigo Duterte at sa paghina ng political capital ng kanyang mga anak, ang mga kaalyado ng dating Pangulo tulad nina Senador Bato Dela Rosa at Senador Christopher “Bong” Go ay maaari ring malagay sa alanganin at mahina ang kanilang posisyon sa Senado.

Ang timing ng paglabas ng balita at ang timing ng biyahe ay nagpapahiwatig na maaaring ito na ang grand finale na hinihintay ng mga kalaban pulitika. Kung ipapatupad ng Pilipinas ang arrest warrant ng Interpol, kasabay ng pagbagsak ng pulitikal na suporta sa Davao, ito na ang tuluyang pagguho ng mga Duterte.

Ang huling biyahe ni Duterte ay hindi lamang isang simpleng pag-alis; ito ay isang statement na naglalahad ng takot at pag-iwas. Ito ang simula ng isang bagong yugto sa pulitika ng Pilipinas, kung saan ang isang matagal nang namamayaning dinastiya ay humaharap sa isang posibleng at ignominious na pagtatapos, habang ang bansa ay naghihintay kung saan magtatago ang dating Pangulo at kung ano ang kapalaran ng kanyang mga anak na naiwan. Ito ay isang istorya ng kapangyarihan, pagtataksil, at katarungan na ngayon ay ibinabandera sa buong mundo.

Full video: