PUMUTOK NA SIKRETO SA SENADO: Mainit na Sagutan ni Roque at Hontiveros, POGO-Linked House at Ang Isyu ng ‘Abogado ng Arelo’

Muling sumiklab ang tensiyon sa mataas na kapulungan ng Senado, at sa pagkakataong ito, hindi lang ordinaryong pagtatanungan ang nasaksihan, kundi isang mainit at personal na sagutan sa pagitan ng Committee Chairperson na si Senador Risa Hontiveros at ng resource person na si dating Presidential Spokesperson Harry Roque. Sa Round 2 ng kanilang komprontasyon, mas lalong luminaw ang mga koneksiyon ni Roque sa kontrobersiyal na Philippine Offshore Gaming Operator (POGO) industry, kasabay ng mga personal na rebelasyon na nagpatingkad sa pagiging sensitibo ng isyu.

Mula sa pag-aari ng bahay na sinasabing pinangyarihan ng isang raid hanggang sa pag-amin sa pag-areglo ng problema ng isang POGO-linked entity, ipininta ng sesyon ang isang kumplikadong larawan kung paano nakakabit ang isang dating mataas na opisyal ng gobyerno sa sensitibo at pinagtatalunang negosyo. Ang debate ay umikot hindi lamang sa legalidad, kundi maging sa etika at moralidad ng pagiging “tagapag-areglo” ng mga negosyong sangkot sa seryosong isyu ng kriminalidad.

Ang Bahay na Lunsaran ng Kontrobersiya: Ang Misteryo ng Bian Cham

Nagsimula ang grilling sa usapin ng isang bahay na diumano’y na-raid ng mga awtoridad, na inuugnay sa POGO hub sa Bamban. Dito, agad na nilinaw ni Roque ang legal na detalye: walang search warrant na naganap, kundi isang mission order lamang mula sa Bureau of Immigration (BI) upang arestuhin ang dalawang Chinese nationals [02:02]. Gayunpaman, ang pag-aari ng bahay ang siyang nagdala sa talakayan sa isang mas malalim at personal na antas.

Kumpirmado ni Roque na ang bahay na pinag-uusapan ay pag-aari ng PH2, na siya namang pag-aari ng Bian Cham [09:05]. Ang Bian Cham, ayon kay Roque, ay isang family holding corporation na bahagi ng kanilang estate planning [01:05]. Mariin niyang sinabi na hindi niya ito dinenay at inamin niyang may interest siya sa nasabing ari-arian.

Ngunit ang pagiging malinaw ni Roque sa koneksiyon ay hindi nagpatahimik sa usapin. Sa halip, ito ay nagbukas ng butas sa mga tanong tungkol sa responsibilidad ng mga indibidwal sa likod ng mga korporasyon. Ipinagtanggol ni Roque ang sarili sa pamamagitan ng pagdiin sa prinsipyo ng separate corporate personality [09:39], isang legal na argumento na naghihiwalay sa korporasyon mula sa mga taong bumubuo nito. Ang paggamit ng legal na panangga na ito ay isa sa mga paulit-ulit na tema sa pagdinig, na lalong nagpalala sa tensiyon sa pagitan niya at ng mga senador.

Ang Misis at ang ‘Separation of Property’

Mas naging personal ang usapin nang lumabas ang pangalan ng asawa ni Roque, si Mila Roque. Kinumpirma ni Roque na si Ginang Roque ay naging managing director ng Bian Cham noong 2015 o 2016, bago siya naging kongresista [03:35]. Gayunpaman, mabilis siyang nagbitiw sa posisyon at “nag-want out” sa lahat ng kanyang business undertakings [04:21].

Ang dahilan? Ayaw ni Ginang Roque ng kontrobersiya.

Sa isang emosyonal na pag-amin, ibinahagi ni Roque na ang kaganapang ito, kasama ng business reversals sa isang solar project [04:46], ang nagtulak sa kanila na magbago ng ownership sa Bian Cham at maging ang planong magkaroon ng separation of property [04:31]. Aniya, nais niyang linawin na ang isusugal niya sa negosyo ay ang kaniya lamang at hindi ang sa asawa at pamilya.

“Yan po ang dahilan kung bakit nagkaroon po ng change of ownership at ‘yan din po ang dahilan kung bakit ah recently ah we are now taking moves to reclaim Uh Bian Sham… except that my wife really says I want out And that’s also why Uh we are contemplating even a separation of property para malinaw na hindi siya mai-involve sa aking mga business undertakings” [04:26, 04:39].

Ang rebelasyong ito ay nagpakita ng mataas na stakes na kinakaharap ng pamilya Roque sa gitna ng POGO controversy, na nagpapahiwatig na ang isyu ay hindi na lamang usaping pulitikal o legal, kundi isang bagay na nakaaapekto na sa kanilang personal na buhay at pampamilyang relasyon.

Si Roque at ang ‘Abogado ng Arelo’: Whirlwind vs. Lucky South 99

Ang pinakamalaking punto ng pagtatalo sa pagdinig ay umikot sa kung sino talaga ang naging kliyente ni Roque. Mariin niyang dine-deny, “100%,” na naging legal counsel siya ng Lucky South 99 o anumang POGO [10:11]. Iginiit niya na ang kaniyang pakikipag-ugnayan sa PAGCOR, na may kinalaman sa utang ng Lucky South 99, ay ginawa sa ngalan ng kaniyang kliyenteng Whirlwind Corporation [12:22].

Paliwanag ni Roque, ang Whirlwind ay hindi lamang lessor kundi isa ring service provider para sa POGO. Dahil ang mga POGO operator ay kadalasang mga Chinese na hindi English speaker, kinakailangan nila ng mga service provider na siyang nagiging tulay nila sa mga transaksyon, kabilang na ang pag-areglo ng mga problema [13:23].

Subalit, inamin ni Roque na ang pag-areglo niya sa PAGCOR ay inihingi sa kanya ng tulong ni Katherine Cassandra “Cassy” Leong, ang corporate secretary ng Whirlwind. Ito ay sa kabila ng pag-alam niya na ang track record ng Lucky South 99 ay puno ng isyu ng kriminalidad [24:55]. Ipinagtanggol ni Roque ang desisyon, aniya’y wala siyang alam sa raid noong 2021 at nakilala niya lamang ang mga ito noong 2022, pagkatapos ng eleksyon at pagbalik niya sa private practice [25:09].

Ang kaniyang pag-areglo sa PAGCOR ay inilarawan niya bilang isang “accommodation” at bahagi ng kaniyang pagsisikap na engganyuhin ang Whirlwind na mag-invest sa kaniyang renewable energy projects [26:20].

“Kumbaga that was part and parcel of my effort to entice them to invest in two projects that I’m pushing for renewable energy diyan sa Cebu…” [26:32].

Sa huli, umamin si Roque na siya ay naging lawyer ni Whirlwind para sa mga kasong ejectment [20:44], at inihain niya ang mga dokumentong nagpapatunay na si Cassy Leong ang pumirma bilang corporate secretary ng Whirlwind [21:03]. Gayunpaman, ang tanong ni Senador Hontiveros ay nananatiling matalim: “Ayaw namang ayaw niyo mang aminin na abogado kayo ng Pogo, malinaw na abogado naman kayo ng taga-areglo ng Pogo” [24:13].

Ang Drama sa Senado: Pagtatawaran at Banta ng Contempt

Hindi rin nakaligtas ang pagdinig sa matitinding personal na engkuwentro. Ilang ulit na nagkasagutan sina Roque at Hontiveros. Nagbanta si Hontiveros na siya ay sisitahin in contempt dahil sa kawalan ng respeto kay Senador Sherwin Gatchalian at sa kaniyang patuloy na pagsasabayan sa chairperson [17:58, 18:07].

Pinaalalahanan din ni Hontiveros si Roque na huwag i-lecture ang komite tungkol sa mga patakaran ng Senado [18:32]. Samantala, paulit-ulit namang kinuwestiyon ni Roque ang paggamit ng salitang “insinuating” [15:46, 16:01], na sinasabi niyang parang inaakusahan siya ng chair nang hindi direkta.

Sa kabila ng mga paglilinaw at paghaharap ng mga dokumento, ang isyu ay nag-iwan ng maraming katanungan: Sapat na bang proteksiyon ang separate corporate personality para takasan ang moral at etikal na responsibilidad sa POGO-linked enterprises? Makatotohanan ba ang kuwento ng “accommodation” para sa renewable energy projects? At ang pinakamahalaga, gaano kalalim ang koneksiyon ng mga dating opisyal ng gobyerno sa industriyang kinikilalang nagdadala ng kriminalidad sa bansa?

Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagbigay-linaw sa ilang aspeto ng POGO mess, kundi nagbigay-diin din sa pangangailangan para sa mas masusing due diligence sa mga negosyong pinapasok ng mga pampublikong indibidwal. Ang mainit na palitan ay nagtapos, ngunit ang usapin—at ang kaba—ay nananatili, habang hinihintay pa ang buong katotohanan sa likod ng lumalaking POGO empire sa Pilipinas. Ang publiko ay naghihintay, at ang mga tanong ay patuloy na umaalpas sa loob at labas ng Senado.

Full video: