Mula Biktima, Ginawang Akusado: Ang Nakakagalit na Pag-abuso ng Kapangyarihan sa Bulacan na Nagpa-Pumula kay Senator Raffy Tulfo

Isang Senador ang Naglunsad ng Krusada Laban sa Kultura ng Pag-abuso at Paglabag sa Batas, Matapos ang Insidente ng Ilegal na Pagpasok, Pananakit, at Walang-Katwirang Pagkulong sa Isang Inosenteng Pamilya na Ginawa ng mga Pulis-Pandi.

Sa isang bansang nakikipaglaban sa mga isyu ng hustisya at pagpapatupad ng batas, may mga pagkakataong ang mismong mga tagapagpatupad ng batas ang nagiging pinagmumulan ng matinding kawalang-katarungan. Ito ang eksaktong nangyari sa mag-amang Vicente sa Bulacan, na mula sa pagiging biktima ng ilegal na operasyon ng pulisya, ay nauwi sa pagiging akusado, kulong, at ngayon ay humaharap pa sa kaso.

Ang nakakakilabot na kuwentong ito ay lalong nagpainit at nagpa-alab sa galit ni Senator Raffy Tulfo, ang Chairman ng Senate Committee on Public Order and Dangerous Drugs, na nagbigay ng isang mapangahas na hearing para busisiin ang insidente, na naglantad sa mga butas at pag-aabuso sa loob ng hanay ng Philippine National Police (PNP).

Ang Gabi ng Pambibiktima: ‘Bonnet Gang’ sa Pandi, Bulacan

Nagsimula ang lahat sa isang warrant of arrest laban sa isang nagngangalang Elmer Keke. Batay sa ulat, ang Pandi Police Station sa Bulacan, sa pamumuno ni Lieutenant Bernardo, ay nakatanggap ng impormasyon mula sa isang ‘asset’ na diumano’y nagtatago si Keke sa bahay ng pamilya Vicente.

Ayon sa salaysay ni Rodelo Vicente, ang ama at ulo ng pamilya, nanonood siya ng TV noong hapon nang makarinig siya ng pag-uusap sa kusina. Ang anak niyang lalaki ay kausap umano si Lt. Bernardo. Ang matindi, habang nag-uusap sila, ang informer pala ng pulis ay umaakyat na sa bintana, naghahanap ng paraan para makapasok [16:17].

Ang kasunod na pangyayari ang nagbigay-daan sa serye ng ilegal na paglabag sa karapatan ng mga Vicente. Pumasok ang mga pulis sa bahay nang walang search warrant, tanging warrant of arrest lamang ang hawak para sa isang tao na sa huli ay napatunayang wala naman pala doon at hindi kilala ng pamilya [03:59], [17:33].

Ang mas nakakagulantang, ang mga operatiba ay nakasuot ng pangkaraniwang damit at nakasuot ng bonnet, na nagmistulang mga akyat-bahay o mga miyembro ng isang sindikato [03:29], [17:07]. Nang magulat ang pamilya sa presensya ng mga taong ito sa loob ng kanilang pribadong teritoryo at hinamon kung sino sila, natural lamang na pumalag sila. Ang ama ay hinarang ang mga pulis nang tangkain nilang pumasok muli matapos nilang lumabas, at doon na nag-umpisa ang komosyon [18:20].

Ilegal na Pagpasok, Pananampal, at Walang-Katwirang Pagkulong

Ang insidente ay mabilis na nauwi sa pisikal na pakikipagtunggali. Kwento ni Rodelo Vicente, tinulak siya at hinarangan ang kanyang manugang. Ang mas masakit, ayon sa ama, sinampal ni Lt. Bernardo ang kanyang anak na babae, at nang magpilit ang pulis na pumasok, sila ay nagkagitgitan [19:04].

Ang hantungan ng insidente ay hindi inaasahan: Si Rodelo Vicente, na pumalag lamang laban sa ilegal na pagpasok sa kanyang tahanan, ay mabilis na pinosasan at dinala sa presinto. Ang kasong isinampa laban sa kanya? Direct Assault at resisting arrest [07:29], [20:09].

Ang kawalang-katarungan ay lalo pang lumala. Nang dumalaw ang anak ni Rodelo, si Julius Vicente, sa presinto upang tingnan at kamustahin ang kanyang ama, siya ay dinampot din. Ayon kay Julius, binuhat siya ng mga pulis, dinala sa loob, sinampal, at tinadyakan [22:02], [22:36]. Ang dahilan? Wala! Siya rin ay kinasuhan ng Direct Assault at ikinulong kasama ng kanyang ama [10:30]. Ang mag-ama ay nagdusa sa kulungan sa loob ng halos isang linggo, at kinailangan pang magpiyansa, kung saan si Senator Tulfo ang nag-abono [20:42], [20:48].

Ang Pag-aabuso sa Senate Hearing: Ang “Mainit Daw sa Bulacan” na Palusot

Sa pagdinig sa Senado, ang galit ni Senator Tulfo ay hindi na napigilan. Sa harap ni Police Colonel R. Arnedo, ang Provincial Director ng Bulacan, at ni Lt. Bernardo, inihayag ni Tulfo ang kanyang matinding pagkadismaya.

Ang mga pulis, sa pangunguna ni Lt. Bernardo, ay umasa sa legal na depensa. Una, tumanggi silang sumagot, at nag-invoke ng right against self-incrimination dahil ang kaso ay “under trial” [05:30]. Ngunit mabilis itong pinigilan ni Tulfo, na nagsabing ang pagdinig ay in aid of legislation [11:29].

Ang mga paliwanag at depensa ng pulisya ay lalong nagpainit sa ulo ng Senador.

Paliwanag sa Bonnet: Nang tanungin kung bakit naka-bonnet ang mga operatiba na nagmistulang akyat-bahay, ang palusot ni Lt. Bernardo, sa naunang usapan, ay dahil “mainit daw dito sa Bulacan” [06:23]. Ang depensa niya sa Senado ay “part po ng accessory namin yun sa pagde-drive po ng motor,” at kailangan nilang mag-devise para hindi sila makilala [26:14], [24:44]. Tinawag itong Tulfo na “stupidong hepe” at kinuwestiyon kung bakit hindi man lang sila nagsuot ng uniporme o body camera [06:29], [08:54].

Paliwanag sa Pagpasok: Upang ipagtanggol ang kanilang ilegal na pagpasok, binasa ni Lt. Bernardo ang Section 11 ng Rule 113, na nagpapahintulot sa isang pulis na “break into any building or enclosure where the person to be arrested is or is reasonably believed to be” [30:35]. Ang depensang ito ang lalong ikinagalit ni Tulfo.

Ang mga salita ni Tulfo ay tumagos sa bulwagan: “Ang kapal ng mukha mo, ang kapal ng mukha mo! Biniktima niyo na nga, bibiktima niyo pa sa pamagitan [ng] ipakukulong niyo, sasampahan niyo ng kaso!” [05:54]. Ang nakikita ng Senador ay isang malinaw na pag-abuso sa kapangyarihan at paggamit ng batas para baliktarin ang katotohanan—ang biktima ang gagawing salarin.

Ang Mapanganib na Butas sa Batas: ‘Reasonably Believed’ Clause

Ang usapin tungkol sa Rule 113, Section 11, ang siyang naging sentro ng pagtalakay sa pagdinig. Binigyang-diin ni Senator Tulfo at maging ng representante ng NAPOLCOM na ang pag-abuso sa “reasonably believed to be” clause ang ugat ng maraming insidente ng wrong house operation [40:10].

Ayon kay Tulfo, ang malabo na katagang ito ay nagbibigay-daan sa mga abusadong pulis na pasukin ang sinumang bahay, basta’t sasabihin lang nila na may “reasonable belief” sila batay sa impormasyon ng ‘asset’—na kung minsan ay hindi kredible, o may personal grudge lamang laban sa kapitbahay [50:25].

Kinuwestiyon ni Tulfo ang proseso: Kung tanging warrant of arrest lang ang hawak, dapat bang pumasok agad sa pribadong bahay, lalo na kung ang impormasyon ay batay lamang sa sabi-sabi, at walang search warrant na nagpapatunay na mayroon talagang krimen o pinaghahanap doon?

Sinabi ni Tulfo ang tamang operasyon:

Mag-Stake Out: Gaya ng ginagawa niya noong siya ay kasama pa sa mga operasyon ng CIDG, nag-stake out sila nang ilang araw at naghintay na lumabas ang suspek, at doon nila dadamputin.

Magpanggap: Puwedeng magpanggap na delivery boy o iba pa, gaya ng ginagawa ng matitinong operatiba, para makumpirma ang presensya ng suspek bago mag-aresto [32:43], [36:47].

Uniform at Coordination: Kung mag-e-effect ng arrest, dapat may kasamang naka-uniform na pulis upang magpakilala at maging legal ang operasyon, hindi lamang mga naka-sibilyan at naka-bonnet na nagmumukhang tulisan [26:46].

Ang sagot ni Lt. Bernardo na nag-iwan ng malalim na butas: sinabi niya na ang uniformed personnel nila ay “few blocks away” at hindi sumama sa pag-aresto dahil mabilis lang ang pangyayari at natalo sila [27:36], [45:09]. Malinaw na nilabag ang Police Operational Procedure (POP) [39:26].

Ayon sa kinatawan ng NAPOLCOM at ni Atty. Bernardo (ibang Bernardo na abogado), ang proseso ng Pandi Police ay mali mula sa simula, lalo na dahil nag-negative ang operasyon (wala ang hinahanap), at wala silang body camera upang patunayan ang kanilang bersyon [34:27], [53:11].

Isang Panawagan para sa Pagbabago at Hustisya

Ang kaso nina Rodelo at Julius Vicente ay hindi lamang isang simpleng insidente ng wrong house operation. Ito ay isang test case na nagpapakita kung paano maaaring gamitin ng mga abusadong indibidwal ang mga malalabong probisyon sa batas upang mangharas, manakit, at magkulong ng mga inosenteng mamamayan, lalo na ang mga pobre na hindi kayang lumaban [50:53].

Nakatutok ngayon ang atensyon ng publiko sa kahihinatnan ng kasong ito. Sa huli, ang pagdinig ay nagtapos sa matinding panawagan ni Senator Tulfo: kailangan nang i-revisit at amyendahan ang batas at mga operational procedure ng PNP [51:32].

Aniya, ang “reasonably believed” clause ay napaka-vague at pwedeng gamitin sa pang-aabuso. Nagbanta si Tulfo na maglalabas siya ng batas, in aid of legislation, upang bigyan ng mas tumpak na depinisyon ang mga probisyong ito, at upang maprotektahan ang mga Pilipino laban sa mga ganitong klase ng pag-aabuso na ang biktima pa ang nakukulong at nakakasuhan [51:52].

Ang kuwento ng mag-amang Vicente ay isang matinding paalala na ang laban para sa hustisya ay hindi nagtatapos sa pag-aresto. Kadalasan, doon pa lang ito nagsisimula, lalo na kung ang kalaban mo ay ang mismong mga may hawak ng batas. Sa ngayon, patuloy na lumalaban ang mag-ama upang mapawalang-sala sa kasong isinampa sa kanila ng mga pulis na nag-abuso sa kanilang awtoridad. Dapat managot ang mga pulis, at dapat makamit ng mag-ama ang katarungan.

Full video: