Ang Trahedya ng Nawawalang Sabungero: Paano Naging Berdugo ang Tagapagpatupad ng Batas?

Ang paglilitis sa madilim na kabanata ng mga nawawalang sabungero o cockfighting enthusiasts ay patuloy na gumugulat at nagpapagulo sa pambansang kamalayan. Hindi ito simpleng misteryo ng pagkawala; isa itong kuwento ng malaking pagtataksil, kawalang-hiyaan, at isang sistemang sinira ng pera at kapangyarihan. Ang pinakahuling rebelasyon ay naglantad ng isang katotohanang mas masakit pa kaysa sa inaasahan: ang mga taong dapat na nagtatanggol sa batas at sa taumbayan, ang mga pulis, ay sila palang utak at mga kasangkapan sa pagdukot.

Ang kaso, na sumambulat sa buong bansa, ay nagdala ng matinding pangingilabot sa mga puso ng mga Pilipino nang masira ang tiwala sa Philippine National Police (PNP). Ang mga pagdukot, na nagsimula noong 2020 at 2021, ay nag-iwan ng hindi bababa sa 34 na pamilya na naghihintay ng kasagutan, na ang bilang ay sinasabing umabot pa sa mahigit 100 biktima ayon sa mga bagong testimonya. Ang mga biktima, karamihan ay mga sabungero, o mga taong konektado sa industriya ng e-sabong (online cockfighting), ay bigla na lamang naglaho, na ang huling lokasyon ay nasa loob o malapit sa mga cockpit arenas sa Maynila, Laguna, at Batangas.

Sa puso ng kaguluhang ito ay ang pagkakasangkot ng ilang opisyal ng pulisya, na ang pinaka-sentro ay si Patrolman Roy Navarete (na kalaunan ay naging Corporal, bago tuluyang na-dismiss). Si Navarete, kasama ang dalawa pang dating kasamahan sa serbisyo, sina dating Patrolman Rigel Brosas at dating Staff Sergeant Daryl Paghangaan, ang pormal na sinampahan ng matitinding kaso ng Kidnapping with Serious Illegal Detention at Robbery.

Ang Pagdukot kay Ricardo Lasco: Pulis na Nagpanggap na NBI Agent

Ang kaso na nagbigay liwanag sa papel ni Navarete at ng kanyang mga kasabwat ay ang pagdukot kay Ricardo Lasco, isang master agent ng e-sabong sa San Pablo City, Laguna. Noong Agosto 30, 2021, bigla na lamang kinuha si Lasco mula sa kanyang sariling bahay. Ang mas nakakabahala, ang mga salarin ay nagpanggap na mga ahente ng National Bureau of Investigation (NBI), isang taktika na nagpapakita ng kanilang pagiging mapusok at kung paano nila ginamit ang kanilang dating posisyon upang itago ang kanilang ilegal na gawain. Hindi lang dinukot si Lasco, kundi ninakawan pa ang kanyang bahay ng pera at mahahalagang gamit. Ang kaso ni Lasco ay isa sa walong kaso na hinahawakan ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Special Investigation Task Group “Sabungero”.

Ang pagkasangkot ng mga pulis sa kaso ni Lasco ay naging matibay na batayan para sa pag-alis sa kanila sa serbisyo at sa paglabas ng warrant of arrest laban sa kanila noong Enero 2023. Nagdulot ito ng malaking kaba sa mga awtoridad, lalo na nang sumuko si Brosas at Paghangaan sa PNP-Integrity Monitoring and Enforcement Group (IMEG). Ilang araw lang ang lumipas, noong Sabado, Enero 2023, sumunod na sumuko si Navarete sa Calauan police.

Sa kanyang pagsuko, ang mga pulisya ay nagpahayag ng pag-asa na ang tatlong akusado ay makikipagtulungan at ibubunyag ang mastermind sa likod ng pagdukot kay Lasco at, posibleng, sa mas malawak na kaso ng mga nawawalang sabungero. Ang kasong ito ay nagpakita ng masalimuot at nakakagulat na katotohanan: ang mga internal affairs at anti-scalawag units ng PNP ay kinailangang imbestigahan ang sarili nilang hanay, na isang malaking sampal sa kanilang image at integridad.

Ang Pagsabog ng Katotohanan: Mula sa E-Sabong Hanggang sa Taal Lake

Ang kaso ay lalong lumaki nang humarap sa publiko at sa Senado ang whistleblower na si Julie “Totoy” Patidongan. Si Patidongan, na dating farm manager at pinagkakatiwalaan ng gaming tycoon na si Charlie “Atong” Ang (ang bise-presidente ng Lucky 8 Star Quest Inc. na nagpapatakbo ng mga arena kung saan nawala ang mga biktima), ay nagbigay ng matinding testimonya na nag-ugnay sa mga pagdukot sa isyu ng game-fixing sa e-sabong.

Ayon sa salaysay ni “Totoy,” ang motibo sa likod ng mga abduksyon at pagpatay ay upang linisin umano ang operasyon ng e-sabong mula sa mga taong nagdudulot ng pandaraya, na nagbabanta sa malaking kita ng negosyo. Sinabi ni Patidongan na inutusan umano ni Atong Ang ang pagdukot at pagpatay sa mga sabungero dahil “Ayaw niyang masira ang kanyang online sabong at liliit ang kanyang kita”. Ang alegasyong ito, na mariing itinanggi ni Ang bilang “entirely false, baseless, and malicious,” ay nagdala ng bagong dimensiyon sa kaso, na nagpapakitang ang pagkawala ay konektado sa bilyong-pisong industriya ng e-sabong.

Ang pinaka-nakakagimbal na pahayag ni Patidongan ay ang alegasyon na ang mga labi ng mga biktima ay itinapon sa Taal Lake, isang paratang na sinubukan at patuloy na inaayos ng Department of Justice (DOJ) na kumpirmahin sa pamamagitan ng diving expeditions.

Ang Pagkasangkot ng mga Mataas na Opisyal: Grave Misconduct

Ang testimonya ni Patidongan ay hindi lamang nagtuon sa mga dating pulis tulad ni Navarete, kundi naglantad din ng mas malawak na ugnayan ng kriminalidad sa loob ng sistema. Sa kanyang sinumpaang salaysay, itinuro ni Patidongan ang pagkasangkot ng hindi lamang 12 pulis, kundi pati na rin ng isang dating vice mayor at isang dating judge na diumano’y “nag-aayos” ng mga kaso.

Batay sa sworn affidavit at mga dokumento mula kay Patidongan, nagpasya ang National Police Commission (Napolcom) na may probable cause o sapat na basehan upang maghain ng kasong administratibo laban sa 12 police officers. Ang mga kaso ay Grave Misconduct at Conduct Unbecoming of a Police Officer. Ang mga akusado ay may mataas na ranggo, kabilang ang mga Police Colonel, Police Lieutenant Colonel, at Police Major, bukod pa sa siyam na Police Non-Commissioned Officers.

Ipinakita ng Napolcom, sa pamamagitan nina Vice Chairperson Rafael Vicente Calinisan at Staff Service Director Edman Pares, na ang affidavit ni Patidongan ay “strong enough” upang ituloy ang mga kaso, na tinawag na summary dismissal case. Ang mga parusa na kinakaharap ng mga pulis ay maaaring suspension, demotion, o dismissal from the service at pagkawala ng lahat ng benepisyo.

Ang mga kasong ito ay malinaw na nagpapahiwatig ng isang mas malaking krisis sa integridad ng PNP. Ang pagkasangkot ng mga opisyal na may mataas na ranggo ay nagpapabigat sa pasanin ng PNP na linisin ang kanilang hanay, lalo pa at marami pang indibidwal ang inaasahang ma-iimbestigahan.

Ang Panawagan para sa Hustisya

Ang trahedya ng mga nawawalang sabungero ay hindi lamang nanatili sa antas ng pulisya at hudikatura. Ito ay naging isang pambansang isyu na kinikilala mismo ng pamahalaan. Sa kanyang State of the Nation Address (SONA) noong Hulyo 2025, ipinahayag ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. ang kanyang matinding suporta sa imbestigasyon at nangako ng hustisya para sa mga biktima. Ang pahayag ng Pangulo ay nagbigay ng panibagong lakas sa Napolcom at sa mga pamilya.

Para sa mga pamilya, tulad ni Eloisa Bohol, na ang anak na si Kiel Daniel Bohol ay nawala kasama ang lima pa noong Mayo 2021, ang mga bagong kaganapan ay nagbigay ng matinding pag-asa. Matapos paulit-ulit na sabihan na walang sapat na ebidensiya laban sa mga sinasabing nagdukot, ang pag-amin at testimonya ng whistleblower ay nagbigay ng sulo sa kanilang matagal nang dinadala na dilim at paghihirap.

Ang pagkasangkot ni Patrolman Roy Navarete, kasama ng kanyang mga kasamahan at ang pag-ugnay sa mas mataas na ranggo ng mga opisyal sa PNP, ay nag-iwan ng isang maitim na bahid sa institusyon na may tungkuling panatilihin ang kaayusan at kapayapaan. Ang kasong ito ay isang matinding paalala na ang kapangyarihan, kung nasisira ng kasakiman at pera, ay maaaring maging pinakamalaking banta sa kaligtasan at hustisya ng mga mamamayan. Ang laban para sa hustisya ay patuloy, at ang publiko ay nakatutok, naghihintay kung sino pa ang tatamaan, anuman ang kanilang ranggo, sa paghahanap ng katotohanan sa likod ng dugo at misteryo ng mga nawawalang sabungero.

Full video: