PINANGALANAN! Ang “Karnemba” ng Korapsyon sa Flood Control Funds: Gerald Pakanan at Ryan Altea, Sentro ng Sisiw-Sisiw na Bilyon-Bilyong Piso

Hustisya Para sa mga Biktima ng Baha: Isang Pagnanakaw na Umaabot sa Sukdulan

Sa tuwing umuulan at binabaha ang malaking bahagi ng bansa, may isang matinding tanong na gumugulo sa isipan ng bawat Pilipino: Saan napupunta ang bilyon-bilyong pondo na inilalaan para sa flood control? Sa isang nakakagulantang na pagdinig ng Senado, hindi lamang nagbigay ng kasagutan ang mga mambabatas, kundi nagbunyag din sila ng isang sistematikong korapsyon na tinawag na “grand robbery of our nation,” kung saan mas matindi pa ang baha sa bangko ng mga tiwaling opisyal kaysa sa mga komunidad na taon-taong nalulunod.

Sa gitna ng seryosong imbestigasyon ng Senado, lumabas ang mga pangalan at ang mekanismo kung paano ginagawang “karnemba”—o katayán—ang pera ng taumbayan. Ito ay hindi lamang usapin ng maling pagpapatupad ng proyekto; ito ay usapin ng lantaran at walang-awang pagnanakaw na nagpapahamak sa libu-libong pamilyang Pilipino.

Ang Mapanlinlang na “Karnemba” System ni Senador Tulfo

Detalyado at walang takot na inihayag ni Senador Raffy Tulfo ang kanyang “scenario” kung paano kinakatay, sina-chap-chap, at niluluto ang bilyon-bilyong piso na pondo ng Department of Public Works and Highways (DPWH) na inilaan para sa flood control [00:16]. Inihalintulad niya ang sistema sa isang karnemba sa palengke, kung saan ang bilyon-bilyong pondo ay hindi napupunta sa paggawa ng matibay na imprastraktura, kundi sa bulsa ng mga iilang indibidwal.

Ang sentro ng pagbubunyag ay ang Region IVB (MIMAROPA) at ang DPWH Regional Director na si Gerald Pakanan [00:51]. Ayon sa senador, nagsisimula ang kalokohan sa isang “proponent” na kontratista na siyang nagpu-propose ng malaking proyekto, halimbawa, na may halagang Php 20 bilyon.

Sa senaryong ito, ang unang bahagi ng pera—Php 10 bilyon—ay kukunin ng Proponent na siya ring gagawa ng proyekto. Subalit, hindi ito ginagawa nang tapat. Ang kikitain lamang ng Proponent sa halagang ito ay tinatayang aabot sa 60%, na nangangahulugang tanging 40% na lamang ng pondo ang aktuwal na mapupunta sa proyekto. Sa madaling salita, bago pa man magsimula, may malaking bahagi na ang nawawala [01:16].

Ang matindi pa rito, ang natitirang Php 10 bilyon ay kukunin naman ni Mr. Pakanan. Dahil may sarili din siyang kumpanya, gagawa siya ng sarili niyang proyekto na nagkakahalaga ng Php 5 bilyon [01:39]. Ngunit hindi pa rito natatapos ang kickback at pagnanakaw. Mula sa kanyang Php 5 bilyon, magbibigay pa si Mr. Pakanan ng 28% na SOP (Standard Operating Procedure) sa Proponent—isang tahasang komisyon na nagpapakita ng kanilang ugnayan at kasunduan [01:48].

Ang pinakamasaklap, ang natitirang Php 5 bilyon ay ipapamahagi naman ni Mr. Pakanan sa kanyang mga “kaibigang contractor” [02:00]. Sa huling parte ng pagnanakaw, lalo pang lumalaki ang kita ng mga sangkot:

Ang Proponent ay kikita pa ng karagdagang 28%.

Si Mr. Pakanan ay kikita ng 18%.

Ang mga kaibigang contractor ay kikita ng 30% [02:08].

Kapag inalis pa rito ang 7% para sa tax at ang 3.5% para sa Engineering and Administrative Overhead (EAO), kasama na ang Bids and Awards Committee, lumalabas na ang total na napupunta sa bulsa ng mga tiwali at sa iba’t ibang komisyon ay aabot sa 86.5%! Sa huli, tanging 13.5% na lamang ng bilyon-bilyong pondo ang aktwal na napupunta sa proyekto [02:37]-[02:46].

Kaya naman, hindi na nakapagtataka kung bakit mahina ang mga flood control project—dahil ang malaking bahagi ng pondo ay ninakaw bago pa man ito maisakatuparan. Ang katibayan ng kanilang pangungurakot ay ang pagbabayad ng 40% sa mga kontratista at proponent agad-agad, kahit hindi pa tapos o hindi pa nagagawa ang proyekto, gamit ang mga fake accomplishment report [02:58].

Mas nakakabahala pa, pinangalanan din ni Senador Tulfo si Ryan Altea bilang ang nagpakilala sa Proponent kay Mr. Pakanan. Si Mr. Altea, sa kabila ng lahat ng kalokohan, ay na-promote at ngayo’y isa nang direktor sa main office ng DPWH, na nagpapahiwatig ng kanyang matinding koneksyon sa mataas na antas ng ahensya [03:32].

Ang “Grand Robbery” at ang Bilyonaryong DPWH

Hindi nagpahuli si Senador Erwin Tulfo sa paglalarawan ng krimen na ito. Diretsahan niyang tinawag ang korapsyon sa Php 545.64 bilyon na badyet ng flood control bilang “nothing less than a grand robbery of our nation” [04:12]. Sa simpleng salita, ito ay “pagnanakaw to the max,” aniya.

Ibinigay niya ang malinaw na dahilan kung bakit taon-taon tayong nalulunod sa baha: “Year after year, flood waters still drown our communities while their bank accounts are flooded with taxpayers’ money” [04:33].

Ipinaliwanag ni Senador Erwin Tulfo na ang malawakang sistema ng korapsyon ay hindi lamang umiikot sa isang rehiyon, kundi mula sa mga kontratista at pulitiko na kumukuha ng 20 hanggang 25% na komisyon, na humahantong sa mga substandard, palpak, o lalong mas masahol, ghost projects [04:45]-[04:57].

Ang sistemang ito ay dumaraan sa isang mahabang kadena ng kickback na nagsisimula sa mga pulitiko, undersecretaries, regional directors, district engineers, hanggang sa project engineers. Sa bawat opisyal na madadaanan ng pondo, kinakaltasan ito ng 2 hanggang 5% [05:03]. Kaya naman, ang isang proyekto na may pondong Php 100 milyon ay nagiging Php 30 hanggang 40 milyon na lamang ang halaga pag nagawa na, dahil sa sunod-sunod na kickbacks mula sa itaas hanggang sa ibaba [05:11].

Mas nakakabigla pa ang kanyang pagbubunyag na may ilang opisyal ng DPWH na sila mismo ang gumagawa ng proyekto—ang tinatawag nilang in-house construction—na ang resulta ay mga ghost projects [05:57]. Ang sistemang ito ang dahilan kung bakit napakaraming bilyonaryo at bilyonarya sa DPWH na nagmamay-ari na ng eroplano, daan-daang milyong halaga ng mansyon sa mamahaling subdivision sa Metro Manila, at malalaking talo sa casino o sabong ay hindi na nararamdaman [06:13]-[06:34]. Ang nakinabang dito, aniya, ay hindi ang bayan, kundi ang mga “magnanakaw sa pamahalaan” [06:49].

Ang Mismatch at ang Trahedya ng “Pats-Pats”

Maging si Senador J.V. Ejercito ay nagpahayag ng kanyang pagkadismaya at pag-aalala hinggil sa taunang badyet na Php 350 bilyon para sa flood control at kung bakit hindi pa rin nasosolusyonan ang pagbaha [07:50].

Ang isa sa pinakamalaking problema na nakikita ni Ejercito ay ang mismatch—na ang bulk ng flood control projects ay hindi napupunta sa mga flood-prone na probinsya at area [08:20].

Binigyang diin niya na hindi natin lalabanan ang kalikasan, ngunit dapat nating tiyakin na inilalabas kaagad ang tubig-baha. Ngunit dahil sa tila pinaghahati-hatian ng bawat distrito ang flood control management, ang resulta ay mga “pats-patsip” o piecemeal projects [08:37].

Ang kailangan ng mga flood-prone areas tulad ng Central Luzon (Tarlac, Pampanga, Bulacan) at Metro Manila ay mga malalaking proyekto tulad ng floodways, spillways, water impounding areas, at strategic pumping stations [09:08]. Ngunit kung puro slope protection at drainage improvement lamang ang ginagawa, hindi kailanman magagawan ng solusyon ang pagbaha [09:19]. Ang problema, aniya, ay hahanapin ng tubig ang lulusutan kung hindi buo at komprehensibo ang proyekto [10:05].

Ang matinding pagkadismaya ay naramdaman din ni Majority Leader Joel Villanueva, na mula sa Bulacan—isa sa pinakamatinding binabaha sa bansa. Ipinunto ni Senador Villanueva na sa kabila ng Php 183 bilyon na badyet ng DPWH, at ang Php 1.7 bilyon na inilaan para sa Bulacan, halos lahat ng bayan doon, kabilang ang Calumpit at Hagonoy, ay nananatiling lubog sa baha [11:10]-[11:28]. Ito ay nagpapatunay na ang mga proyektong ginagawa ay hindi epektibo, dahil marahil ay wala sa lugar o nagkulang sa kalidad dahil sa korapsyon.

Ang Biktima: Ang Taumbayang Pilipino

Sa gitna ng lahat ng numerong ito—mula sa 13.5% na badyet, 86.5% na pagnanakaw, hanggang sa Php 545 bilyon na inilaan—ang pinakamalaking kawalan ay dinaranas ng ordinaryong Pilipino.

Ayon kay Senador Ejercito, “Tayo po at yung mga opisyal hindi ho tayo biktima. Ang nakakaawa, yung mga biktima na pagbabaha na pinaghirapan po nila sasakyan, motorsiklo, refrigerator at lahat ng kanila pong pinaghirapan ay taon-taon kung hindi ako nagkakamali…” [09:37]. Ang mga ito ay mga taong nagbabayad ng buwis, umaasa sa gobyerno, ngunit bawat taon ay namumulubi dahil sa kawalang-aksyon at katiwalian ng mga taong pinagkatiwalaan.

Ang katanungan ni Senador Erwin Tulfo ay umaalingawngaw sa buong bulwagan ng Senado at sa puso ng sambayanan: “Sino ang kumita habang libu-libong Pilipino ang nalulunod sa baha?” [05:37].

Ang panawagan ay klaro at matindi: “Names must roll” [05:49]. Kailangan nang itigil ang mga walang katapusang excuses at lies. Panahon na upang managot ang mga opisyal, kontratista, o maging ang kanilang mga protectors sa mas mataas na posisyon [06:41].

Ang pagdinig na ito, ayon kay Senador Tulfo, ay dapat maging “the day of reckoning” [06:56]. Tamaan na ang dapat tamaan, maging kaibigan man, kasamahan, kamag-anak, o matataas na opisyal. Kinakailangan na maisilbi ang hustisya. Ang pagbubunyag sa “karnemba” scheme ay simula pa lamang ng laban upang maibalik ang bilyon-bilyong piso sa tamang paggamit, at maprotektahan ang sambayanan sa sumpa ng taunang pagbaha na hindi na aksidente, kundi resulta ng malawakang krimen sa gobyerno.

Higit sa lahat, ang mga Pilipino ay hindi na papayag na ang kanilang buwis ay maging pampalobo ng bank account ng mga opisyal na nagmamay-ari ng eroplano, habang sila ay naghihikahos sa baha. Panahon na para sa tunay na pagbabago.

Full video: