PAGSABOG NG ALYANSA: VP Sara Duterte, Siniwalat ang Lihim na Dahilan ng Pagkatanggal sa NSC ni PBBM—‘PRO-CHINA’ AT BANTA NG KUDETA, PINANGAMBAHAN!

Ang isang malaking pagsabog sa politika ang yumanig sa bansa nitong mga nakaraang araw matapos pormal na sibakin ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. si Bise Presidente Sara Duterte bilang miyembro ng National Security Council (NSC), kasama ang ilang dating pangulo, sa pamamagitan ng pag-iisyu ng Executive Order (EO) No. 81 [00:46]. Ang hakbang na ito ay hindi lamang nagpatunay sa matagal nang usap-usapan tungkol sa paghihiwalay ng UniTeam, kundi nagbunyag din ng mga mas malalim at sensitibong isyu na may kinalaman sa pambansang seguridad at pulitika. Higit sa simpleng reorganisasyon, ito ay nagpahiwatig ng seryosong pagkilos ng Pangulo laban sa mga sinasabing banta sa seguridad na nagmumula mismo sa loob ng kanyang administrasyon.

Ang Opisyal na Pahayag at ang Paglabag sa Tradisyon

Ang Executive Order No. 81, na inilabas ni Pangulong Marcos noong Disyembre 30, 2024, at isinapubliko nitong Biyernes, Enero 3, ay tila isang maingat na inihandang pambalot sa isang napakalaking pulitikal na pasabog [03:59]. Ayon sa teksto ng EO, layunin nitong “further guarantee that the NSC remains a resilient National Security institution capable of adopting to evolving challenges and opportunities and to ensure that each council members uphold and protect National Security and Sovereignty” [01:03]. Sa madaling salita, nais ng Palasyo na tiyakin na ang mga miyembro lamang na may tapat na paninindigan sa seguridad at soberanya ng bansa ang mananatili.

Tradisyonal na kinikilala ang Bise Presidente bilang isa sa mga mahahalagang miyembro ng NSC. Ang rason, ayon sa mga eksperto, ay upang maging handa ang Bise Presidente sa anumang contingency, kung sakaling kailanganin niyang pumalit sa puwesto. Dapat ay may kaalaman siya sa kalagayan ng seguridad ng bansa [07:35]. Ang mga dating pangulo naman ay kasama dahil sa kanilang malawak na karanasan at kaalaman sa mga isyu ng pambansang seguridad na maaari nilang ibahagi sa kasalukuyang administrasyon [08:00].

Subalit, sa ilalim ng EO 81, tuluyan nang inalis ang Bise Presidente at “lahat ng dating Pangulo na buhay pa” sa listahan ng mga opisyal na miyembro ng Konseho [17:30]. Ang hakbang na ito ay nagdulot ng isang malaking katanungan: Kung ang NSC ay isang advisory body lamang, at ang pagiging miyembro ng Bise Presidente ay isang matagal nang praktis, ano ang matindi at mapanganib na rason kung bakit kinailangang alisin si VP Sara? Ang sagot ay matatagpuan sa serye ng mga pangyayaring humantong sa krisis ng pagtitiwala sa pagitan ng mga Marcos at mga Duterte [01:54].

Ang Lihim na Digmaan at ang Akusasyong ‘Dirty Politics’

Matatandaan na bago pa man ilabas ang EO 81, nagpadala si VP Sara ng isang “open letter” noong Nobyembre, na humihingi ng pormal na paliwanag sa NSC kung bakit hindi siya umano inimbitahang dumalo sa mga pagpupulong, gayong miyembro siya nito [01:23]. Ang kanyang paghahanap ng paliwanag ay nagpahiwatig na mayroon nang lamat ang kanilang relasyon. Ngunit ang pagtanggal sa kanya ngayon ay nagpakita na hindi lang lamat, kundi tuluyan nang nabasag ang alyansa.

Para kay dating Chief Presidential Legal Counsel Salvador Panelo, ang hakbang ni PBBM ay malinaw na “dirty politics” [03:41]. Giit ni Panelo, ang pangunahing layunin ng EO 81 ay upang “pahinain ang political star power ng Bise Presidente” [03:50]. Idinagdag pa niya ang isang nakagigitlang teorya: inalis din daw sina dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo at Joseph Estrada upang itago ang tunay na target, na walang iba kundi si VP Sara Duterte [04:09]. Sa pulitika, ang pagbalot sa isang kontrobersyal na desisyon sa isang mas malaking, tila-malinis na reorganization ay isang taktika upang maging katanggap-tanggap sa publiko ang pag-atake sa isang indibidwal.

Gayunpaman, sa kabila ng akusasyon ng “dirty politics,” iginiit ni National Security Adviser Eduardo Año na nararapat lamang ang reorganisasyon upang “paigtingin pa ang seguridad ng bansa” [02:13]. Ang ganitong reorganisasyon ay hindi naman bago sa kasaysayan ng bansa. Nireorganisa na ang NSC noong panahon nina President Ferdinand E. Marcos Sr. (1972), Corazon Aquino (1986 at 1987), Fidel V. Ramos (1992), at Gloria Macapagal-Arroyo (2001) [02:48]. Subalit, ang konteksto ng kasalukuyang reorganisasyon—sa gitna ng pagguho ng UniTeam, mga banta ng kudeta, at mainit na isyu sa China—ay nagbigay ng bigat at seryosong kulay sa desisyong ito.

Ang Pagbubunyag: Bakit Sila Tinanggal? Ang Banta sa Pambansang Seguridad

Ang pinakamatinding bahagi ng isyung ito ay ang pagsisiwalat ng mga posibleng dahilan sa likod ng pagtanggal nina VP Sara at dating Pangulong Duterte. Ayon sa mga political analysts at mga taong malapit sa Palasyo, ang pagkilos ni PBBM ay isang wise move dahil sa matitinding usapin ng pambansang seguridad kung saan ang mag-ama ay maaaring maging “threat” o banta [11:11]. Hindi raw maaaring ipagsapalaran ng Pangulo ang pagtataksil ng mga miyembro ng NSC.

Una: Ang Akusasyon ng Pagiging ‘Pro-China’ [12:35]

Ang pinakamalaking pangamba ay ang matagal nang bulong-bulungan na ang mga Duterte ay “pro-China.” Sa gitna ng lalong umiinit na tensyon sa West Philippine Sea at agresibong pagkilos ng China, ang NSC ay madalas magpulong tungkol sa mga sensitibo at lihim na impormasyon, tulad ng pagbili ng mga missile ng Pilipinas at ang mga estratehiya ng depensa ng bansa [09:42]. Kung ang mga Duterte ay nananatili sa Konseho, may seryosong pangamba na ang mga “sensitive” na impormasyon na ito ay maaaring “ipaabot” o ma-leak sa China [12:08]. Para sa isang bansa na humaharap sa isang napakadelikadong isyu ng teritoryo, ang pagdududa sa katapatan ng isang miyembro ng National Security Council ay hindi na lang isyu ng pulitika, kundi isang banta sa mismong kaligtasan ng Pilipinas. Ang pananatili ng mga Duterte sa NSC ay magdudulot ng “katawa-tawa” na sitwasyon, ayon pa sa pagsusuri, dahil sila mismo ang pinagmumulan ng pag-aalala [12:17].

Pangalawa: Ang Banta ng Kudeta at Impeachment [13:10]

Ang isa pang seryosong usapin ay ang lumalalang banta ng internal na kaguluhan. Sa kasagsagan ng mga usap-usapan tungkol sa impeachment ni VP Sara, mayroon ding mga ingay mula sa mga retired na opisyal ng militar at PNP na nananawagan ng “pag-aalsa” o “People Power” laban kay PBBM [10:02]. Kung magkakaroon ng meeting ang NSC upang pag-usapan ang posibleng banta ng kudeta o ang implikasyon ng impeachment sa seguridad ng bansa, hindi raw makatwiran na ang “subject” mismo ng security threat—na walang iba kundi si Sara at Digong Duterte—ay kasama sa pagpupulong [14:04].

Ang NSC ay nagsisilbing advisory body kung saan nagaganap ang mga National Security briefing na ibinibigay ng Intelligence Service of the AFP at National Intelligence Coordinating Agency (NICA) [08:53]. Ang pagkakaroon ng mga miyembrong pinaghihinalaan ay makasisira sa proseso ng paggawa ng desisyon.

Pangatlo: Ang Seryosong Banta sa Pamilya Marcos [14:46]

Hindi rin nakalimutan ang naunang pahayag ni VP Sara tungkol sa umano’y banta niya kay Pangulong Marcos, First Lady Liza Araneta, at Speaker Martin Romualdez. May mga ulat na naglabas siya ng salita na ipapapatay niya ang mga ito kapag may nangyari sa kanya. Bagama’t itinanggi ni VP Sara ang ilang detalye, nananatili itong isang “seryosong banta” at nagpapakita ng matinding lamat sa relasyon ng dalawang pamilya. Ang Pangulo, ayon sa mga eksperto, ay hindi raw dapat magbalewala sa ganitong mga banta [15:02]. Ang pagtanggal sa NSC ay isang “magandang aksyon” upang protektahan ang kanyang administrasyon.

Ang Nakagigimbal na Pahayag: “Not Relevant”

Ang tila nagtapos sa debate ay ang maikli ngunit matinding pahayag ni Executive Secretary Lucas Bersamin. Nang tanungin kung bakit inalis ang Bise Presidente sa NSC, ang sagot umano ni Bersamin ay [20:20]:

“The Vice President at present is not relevant to the National Security Council.”

Ang salitang “not relevant” o “hindi kailangan” ay isang matalim na pananaksak sa politika. Hindi lang nito kinumpirma ang pulitikal na tensyon, kundi ipinahiwatig din nito na sa mata ng Palasyo, ang Bise Presidente ay hindi na mapagkakatiwalaan o hindi na nakikita bilang isang mahalagang partner sa pagpapatakbo ng bansa, lalo na sa mga isyu ng seguridad [21:03]. Ito ay nagbigay ng seryosong babala na hindi na lang simpleng political rift ang nangyayari, kundi isang matinding break na ang naganap sa pagitan ng mga Marcos at mga Duterte. Ang pahayag na ito ay tiyak na magpapagalit kay VP Sara at sa kanyang mga taga-suporta.

Ang Kinabukasan: Political Battle Lines

Ang EO 81 ni PBBM ay isang estratehikong hakbang na naglalayong tiyakin ang kaligtasan at katatagan ng kanyang administrasyon. Ito ay nagpapakita na seryoso ang Pangulo sa pagharap sa mga banta ng pambansang seguridad, lalo na sa mga usaping may kinalaman sa mga panlabas na kapangyarihan at mga internal na kaguluhan [15:57].

Ang pagsibak sa NSC ay hindi lamang isang pulitikal na demotion, kundi isang malinaw na paglalagay ng battle lines. Sa isang banda, naroon si PBBM na nag-aayos ng kanyang hanay upang protektahan ang bansa. Sa kabilang banda, naroon si VP Sara at ang kanyang mga taga-suporta, kabilang ang mga pro-Duterte vloggers, na handa nang maglunsad ng isang malaking rally sa Enero 18 upang ipanawagan ang kanyang impeachment [24:34].

Ang pangyayaring ito ay nagtatakda ng isang bagong yugto sa pulitika ng Pilipinas—isang panahon kung saan ang dating super-majority na alyansa ay tuluyan nang nagwawatak-watak. Ang pambansang seguridad ay naging sentro ng pulitikal na labanan, at ang lahat ay nag-aabang kung ano ang magiging sunod na hakbang ng mga apektadong kampo. Ang tanging sigurado, ang serye ng mga pangyayaring ito ay hindi matatapos sa paglagda lamang ng isang Executive Order; ito ay simula pa lamang ng isang political showdown na magtatakda ng direksyon ng bansa sa mga darating na taon.

Full video: