PAGMAMANO: Ang Lihim na Tapang ng Anak ng Siklista na Sumuway sa Ama Upang Igiit ang Hustisya Laban sa Kultura ng Takot at Dahas ng mga May Baril

Ang mga araw matapos maging viral ang isang nakakabahalang video ng road rage sa Quezon City ay nagbigay-daan sa isang pambihirang eksena sa Senado ng Pilipinas. Sa gitna ng mataas na mesa at mga matutulis na tanong ng mga mambabatas, tumindig si Earl Bandiola, ang anak ng siklista na biktima ni Wilfredo “Willie” Gonzales—isang dating pulis na naglabas at nagkasa ng baril. Hindi ito simpleng paghaharap; ito ay isang salamin ng labanan sa pagitan ng personal na takot, pamilyar na pangangailangan, at ang mataas na panawagan para sa katarungan ng lipunan. Ang kanyang pagtindig ay higit pa sa pagtatanggol sa kanyang ama—ito ay isang matapang na pagsuway sa desisyon ng ama na magpatawad, isang kilos na naglalayong basagin ang siklo ng pangingibabaw ng takot sa hustisya.

Ang Pagsalungat ng Anak: Tapang Laban sa Patawad ng Ama

Ang pahayag ni Earl Bandiola sa Senado ay puno ng emosyon at paninindigan. Aminado siyang ang kanyang ama ay nagpasya nang patawarin si Gonzales, at batid din niyang ayaw ng kanyang ama na siya ay magsalita sa publiko o humarap sa Senado dahil sa takot na baka mapahamak ang kanilang pamilya, lalo na ang kanyang mga kapatid [06:19]. Ang pamilya Bandiola ay nabubuhay nang simple at masaya, pinahahalagahan ang matibay na buklod ng kanilang pamilya [02:55]. Ang pag-aalaga ng ama sa kanilang pangangailangan ay hindi nagkulang [02:47]. Ngunit ang panunuod niya sa viral video, kung saan nakita niya ang ama na biktima ng pag-aabuso ng kapangyarihan, ay nagdulot sa kanya ng halo-halong emosyon: pagkadismaya, galit, at lungkot [03:36].

Ang matinding takot ni Earl ay ang hindi niya pagiging naroon upang tulungan ang kanyang ama noong panahong kailangan niya ito [03:46]. Higit sa lahat, natural lamang na matakot ang kanyang ama, lalo pa’t si Gonzales ay isang dating pulis at nasa isang istasyon ng pulis na napapaligiran ng mga hindi niya kilala [03:53]. Ang takot na ito ang nagtulak sa ama na magpatawad, isang status quo na madalas nakikita sa lipunan: ang biktima, sa halip na humingi ng katarungan, ay pinipiling lumayo at magpatawad para sa kapakanan ng kapayapaan at kaligtasan.

Subalit, nagdesisyon si Earl na makipag-ugnayan kay Atty. Fortune matapos makita ang kanyang post, upang hikayatin ang ama na magsampa ng legal na aksyon [04:07]. Kahit pa iginagalang niya ang desisyon ng ama, kinumbinsi niya ang sarili na kailangan niyang magbigay ng pag-asa sa lipunan at sa kanyang ama [04:32]. Ang pagtindig niyang ito ay isang mapanganib na “pagmamanupos” (man up) [06:28], isang pagpapakita ng tapang na sumasalungat sa kagustuhan ng kanyang ama, dahil naniniwala siya na hindi dapat mananaig ang takot sa hustisya sa kanyang buong buhay [04:59].

Ang Panawagan sa Senado: Hustisya Hindi Para sa Mayaman

Ang sentro ng pahayag ni Earl ay ang pagbatikos sa kultura kung saan ang batas ay tila may kinikilingan batay sa estado sa buhay. Iginagalang niya ang pamilya ni Gonzales, ngunit iginiit niya na mahalaga para sa lahat, anuman ang kanilang yaman o katayuan, na sundin ang legal na proseso na aplikable sa lahat ng tao [05:30]. Ang paggamit ng banta at pag-aabuso sa kapangyarihan ay hindi dapat maging pamamaraan [05:43].

Binanggit din niya ang kawalan ng balanse sa media coverage. Naobserbahan niya na nabigyan si Gonzales ng pagkakataong magpahayag ng kanyang panig sa media, samantalang ang kanyang ama ay hindi nakapagbahagi ng kanyang mga alalahanin sa publiko dahil sa matinding takot na baka mabago ang kanilang buhay o may mapahamak at mamatay [05:09]. Ito ang matinding epekto ng takot: hindi lamang nito pinipigilan ang biktima na magsalita, kundi inilalagay din nito ang katarungan sa dilim.

Ang pinakamahalaga niyang tanong: “But what if the video had never come to light in the media, what would have transpired then?” [05:52] Ito ay isang malakas na pagpapaalala na ang tanging nagbigay-liwanag sa kasong ito ay ang video—at hindi ang sistema mismo.

Dahil dito, nanawagan si Earl sa mga Senador, bilang mga tao sa gobyerno, na patunayan na ang sistema ng hustisya ay hindi bulok. Kailangan nilang ipagtanggol ang mga kapus-palad at mahina [07:00]. Bilang miyembro ng mas nakababatang henerasyon, ipinahayag niya ang pagkapagod sa araw-araw na balita tungkol sa pag-aabuso, panliligalig, pagpatay, at iba pang kawalan ng hustisya na nararanasan ng mga kapwa mamamayan. Ang kanyang ama, aniya, ay biktima ng kawalan ng hustisya [07:33].

Ang kanyang panawagan ay isang matinding pakiusap upang sirain ang siklo ng pangingibabaw ng takot. Kailangan nating magpakita ng hindi lamang resilience kundi pati na rin courage sa harap ng mga umaapi sa atin [08:34]. Ang kabataan, aniya, ay hindi dapat maliitin, dahil sila ang kinabukasan, at ang kanilang determinasyon para sa pagbabago ay higit pa sa inaasahan [08:50].

Ang Tinig na Nagpasimula ng Lahat: Ang Pagtindig ng Isang Moderator

Kasama ni Earl Bandiola, humarap din sa Senado si Atty. Oscar E. “Oskie” Fortuno, isang moderator ng Pinoy Road Bikers Incorporated, ang cycling forum na nagpasimula ng pagpapalabas ng viral video. Ang kanyang patotoo ay nagbigay-diin sa kapabayaan ng sistema matapos ang insidente.

Ayon kay Atty. Fortuno, noong Agosto 27, 2023, natanggap niya ang video mula sa isang miyembro matapos ipahayag ang pag-aalala tungkol sa pang-aapi sa isang kaibigan ng isang gun-toting motorist [12:49]. Bagamat ang una niyang instinkt ay huwag makialam, nagpasya siyang ituloy ito dahil sa bulong ng kanyang konsensya—na si Gonzales ay may kasaysayan ng pagbabanta sa iba at ang insidenteng ito ay hindi magiging una o huli [13:36]. Ginawa niya ito nang walang pampinansyal o pampulitikang pakinabang, kundi bilang katungkulan bilang moderator at mamamayan upang tulungan ang siklista at “alisin ang baliw na ito sa kalsada” para protektahan ang iba pang Pilipino [14:41].

Ang pahayag ni Fortuno ay lalong nagdiin sa kalunos-lunos na kalagayan ng biktima matapos ang insidente. Inilarawan niya kung paanong ang siklista ay naiwang “afraid and hungry for five hours at Galas Police Station” [16:27]. Ang tanging kinalabasan ng limang oras na paghihintay ay isang handwritten kasunduan na hindi man lamang inilagay ang mga detalye ng grave threats na ginawa ng dating pulis. Para kay Fortuno, ang kinalabasang kasunduan na ito ang dahilan ng tila pagkawala ng pag-asa ni Bandiola na mabibigyan siya ng hustisya [16:44]. Sino ang dapat managot sa pagkawala ng pananampalataya ng biktima sa sistema?

Panukalang Batas: Protektahan ang Siklista at Ang Lahat

Hindi lamang pagtatanong ang dinala ni Atty. Fortuno sa Senado kundi pati na rin ang mga konkretong panukala para sa pagbabago ng batas. Hiniling niya sa mga Senador na tingnan kung kailangan bang amyendahan ang mga batas upang masiguro na tanging ang mga psychologically fit lamang ang mabibigyan ng baril, at pataasin ang parusa sa mga gumagamit ng baril nang hindi tama [17:00]. Nanawagan din siya para sa pondo upang madagdagan ang mga Closed Circuit Televisions (CCTV) sa lahat ng mga barangay para sa proteksyon ng lahat [17:12].

Ang pinakamalawak na panawagan ni Fortuno ay ang pagpapasa ng batas na tunay na sasaklaw sa pangangailangan at proteksyon ng mga siklista [17:27]. Kabilang sa kanyang mga panukala ay:

Tax Incentives: Pagbibigay ng tax incentives sa mga kumpanya na magbibigay ng bike parking areas at shower facilities.

Tax Exemptions: Pagkonsidera sa tax exemptions para sa mga empleyado na gumagamit ng bisikleta sa halip na kotse, bilang praktikal na paraan upang maibsan ang pagbigat ng trapiko sa Metro Manila.

Mas Murang Parte ng Bisikleta: Pagbaba ng customs duties at buwis para sa mga bike parts upang maging mas makatwiran ang presyo para sa cycling community.

Pagpapaganda ng Bike Lane Infrastructure: Upang mas marami pang tao ang mahikayat na gamitin ang bike lanes papunta at pauwi sa trabaho o para mag-ehersisyo [17:58].

Para kay Fortuno, hindi niya alalahanin kung ano ang mangyayari kay Gonzales—iyan ay police matter [18:05]. Ang tanging hiling niya ay ang pagkakaroon ng mga batas mula sa imbestigasyon ng Senado para sa proteksyon at kabutihan ng lahat, hindi lamang ng mga siklista kundi ng publiko sa pangkalahatan [18:25].

Ang Hamon sa Kinabukasan

Ang road rage insidente na ito ay nagsilbing catalyst upang ilantad ang mas malalim na problema ng lipunan: ang kawalan ng hustisya, ang kultura ng takot, at ang kapangyarihan ng may baril. Sa pagtindig ni Earl Bandiola, sa kabila ng takot ng ama, ipinakita niya ang isang bagong henerasyon na handang ipaglaban ang pagbabago. Ang kanyang pagtatapos ng pahayag sa sipi ni Martin Luther King, Jr. ay tumatak: “Injustice anywhere is a threat to Justice everywhere” [08:58].

Ang Senado ay ngayon hinahamon upang patunayan na ang boses ng mga inaapi, at ang tapang ng isang anak na sumalungat sa takot ng kanyang ama, ay magbubunga ng kongkretong pagbabago. Ang kwento ng siklista at gun-toting motorist ay hindi lamang tungkol sa isang insidente sa kalsada, ito ay tungkol sa laban ng buong bansa para sa isang makatarungan at pantay na lipunan. Ang ginawang pagpili ni Earl na maging ilaw ng pag-asa para sa kanyang ama at para sa publiko [09:14] ay isang makasaysayang paalala na ang tunay na lakas ay nasa pagtindig para sa tama, kahit na ang kapalit ay ang pagtaliwas sa personal na kagustuhan ng mahal sa buhay. Sa huli, ang pag-asang ito ang nagtutulak sa Pilipinas tungo sa pagbabago.

Full video: