PAGMAMALABIS SA KAPANGYARIHAN: Matinding Banat ni Atty. Bucoy kina Escudero at Dela Rosa, Nagbabala ng Krisis sa Konstitusyon at Impeachment

Sa isang tila nagliliyab na press conference, ibinunyag ni Atty. Antonio O.Z. Bucoy, ang bagong Tagapagsalita ng House Prosecution Panel, ang mga matitinding pagpuna laban sa dalawang pinakamataas na lider ng Senado—sina Senate President Francis “Chiz” Escudero at Senador Ronald “Bato” Dela Rosa. Higit pa sa simpleng legal na debate, nagbigay babala si Atty. Bucoy na ang mga aksyon ng Senado ay nagdudulot ng isang krisis sa pananagutan at lumalabag sa mismong Saligang Batas ng bansa. Ayon sa kanya, ang kasalukuyang paglilitis sa impeachment ni Pangalawang Pangulo Sara Duterte ay hindi na lamang tungkol sa akusado; mismong ang institusyon ng Senado—na nagsisilbing Impeachment Court—ang kasalukuyang nasasakdal at hinuhusgahan ng taumbayan.

Ang Impeachment na ‘Natatangi’ at Nakakakilabot na mga Akusasyon

Idiniin ni Atty. Bucoy na ang impeachment laban kay VP Sara Duterte ay “hindi pangkaraniwan” at “natatangi” dahil sa tindi ng mga isinakdal na artikulo. Sa kauna-unahang pagkakataon sa kasaysayan, ang pangalawang pinakamataas na pinuno ng bansa ay sinakdal sa hindi lang isa, kundi limang magkakahiwalay na artikulo ng impeachment. Ito ay nagtataglay ng mga krimen na naglalagay sa panganib ng pambansang seguridad at tiwala ng publiko.

Unang-una at pinakamabigat, ayon kay Bucoy, ay ang nakakikilabot na akusasyon ng pagbabanta sa buhay ng Pangulo, Unang Ginang, at maging ng Speaker of the House. Lalo pa itong nagiging seryoso dahil sa akusasyon na umamin daw ang Bise Presidente na kumontrata siya ng isang “asasino o mamamatay tao” upang isakatuparan ang banta. Ang detalye pa lamang na ito ay sapat na upang magdulot ng matinding pagkabahala at galit mula sa taumbayan, lalo pa’t nagmumula ang paratang sa isang mataas na pinuno.

Ngunit hindi nagtatapos doon ang mga kaso. Bukod sa krimeng ito, sinakdal din si VP Duterte sa:

Pandarambong ng Kaban ng Bayan (Plunder): Isang matinding paratang ng pangungurakot.

Malbersasyon ng Pananalapi ng Bayan: Pagsasayang o maling paggamit ng pondo ng publiko.

Pagtataksil sa Saligang Batas (Betrayal of Public Trust): Isang pangkalahatang paratang na sumisira sa pananagutan ng kanyang katungkulan.

Paglabag sa Konstitusyon:

Idinagdag ni Bucoy na ang buong impeachment proceedings ay sana’y hindi na umabot pa sa puntong ito kung nagbigay lamang si VP Duterte ng “diretsong sagot at paliwanag” tungkol sa isyu ng confidential funds noong isinagawa ang Quadcom hearing. Ang pag-iwas at hindi pagsagot sa mga simpleng katanungan, ayon sa prosekusyon, ang lalo pang nagpatibay sa pangangailangan na dumaan sa impeachment trial upang mailabas ang buong katotohanan.

Ang Kritisismo sa ‘Pagmamalabis’ ni Senate President Escudero

Ang pinakamatingkad na bahagi ng pahayag ni Atty. Bucoy ay ang kanyang matinding pagtuligsa sa mga hakbang ni Senate President Chiz Escudero bilang presiding officer ng Impeachment Court. Mariing sinang-ayunan ni Bucoy ang pahayag ni dating Chief Justice Renato Puno, na maaaring nagkaroon si Escudero ng “grave abuse of discretion” o pagmamalabis sa kapangyarihan nang magdesisyon itong ibalik o i-remand ang Articles of Impeachment sa Kamara.

Para kay Bucoy, ang terminong “remand” ay “hindi angkop” sa proseso ng impeachment. Paliwanag niya, ang remand ay ginagamit lamang sa ordinaryong kaso sa ordinaryong hukuman, hindi sa isang Impeachment Court na may sarili at espesyal na proseso na nakasaad sa Konstitusyon. Ang naging desisyon umano ni Escudero ay “wala sa saligang batas” at hindi nakasalig sa anumang probisyon nito.

Bukod dito, pinuna niya ang naging utos ng Senado na humingi ng sertipikasyon mula sa House of Representatives na nagpapatunay na hindi lumabag sa ‘one-year bar rule’ ang paghahain ng kaso at nais pang ituloy ng 20th Congress ang paglilitis. Tinawag niya itong “surplusage”—isang hindi na kinakailangang hakbang—sapagkat, batay sa naunang ruling ni dating Senate President Juan Ponce Enrile noong Corona impeachment trial, ang paghahain ng verified Articles of Impeachment sa Senado ay nagtataglay na ng “presumption of legality and regularity.” Kung titingnan ang kasaysayan ng Impeachment Court, hindi na dapat ito pinagtatalunan pa. Ang panghihimasok na ito sa hurisdiksyon ng Kamara ay isang maliwanag na indikasyon ng pagmamalabis, na nagpapatunay sa kanyang pahayag na may mga limitasyon ang kapangyarihan ng Senado at hindi ito pwedeng mag-utos ng “kahit na ano” na labag sa Saligang Batas at sarili nilang mga alituntunin.

Ang Akusasyon kay Senador Bato Dela Rosa: ‘Defense Counsel’ at ‘Pure Propaganda’

Hindi rin nakaligtas sa matalas na pananalita ni Bucoy si Senador Ronald “Bato” Dela Rosa. Direktang inakusahan ni Bucoy si Dela Rosa na umaksyon “na parang defense council” o tagapagtanggol ng akusado. Ito ay matapos maghain si Senador Dela Rosa ng mosyon na i-dismiss ang kaso nang walang paglilitis—isang hakbang na, ayon kay Bucoy, ay hindi ginagawa ng isang hukom (o senator-judge) kundi ng mga partido lamang.

Higit pa rito, binatikos din ni Bucoy ang pagpapakalat umano ni Dela Rosa ng ‘fake AI video’ na may kaugnayan sa kaso. Mariin niyang sinabi na kung alam ni Bato na peke ang video na ipinapalaganap niya, ito ay nangangahulugang “he’s propagating a lie.” Idinagdag niya ang makapangyarihang pahayag na, “Kung polluted yung source, e polluted yung message. So pure propaganda. It only emphasizes the bias.” Ang ganitong kilos, ayon sa Tagapagsalita, ay lalong nagpapatunay sa bias ng nasabing Senador at nagpapababa sa dignidad ng Senado bilang isang Impeachment Court.

Ang Institusyon na Hindi Nag-e-expire: Walang ‘Crossover’

Isa pang isyu na nilinaw ni Atty. Bucoy ay ang tinatawag na “crossover” issue—ang paniniwala na kailangan pang aprubahan ng 20th Congress ang pagpapatuloy ng impeachment trial. Mariing pinabulaanan ito ni Bucoy, iginigiit na “there’s no such thing as crossover” sa impeachment. Paliwanag niya, ang natatapos lamang ay ang “legislative work” o ang paggawa ng batas ng bawat Kongreso. Subalit, ang institusyon ng Kongreso at Senado—bilang Impeachment Court—ay “tuloy-tuloy” at hindi nag-e-expire. Ang katungkulan ng Kamara ay natapos na nang isumite nila ang Articles of Impeachment, at mula noon, nasa Senado na ang responsibilidad na ituloy ang paglilitis. Anumang pagkaantala o pagpapaliban ay isang paglihis sa constitutional duty.

Hamon sa Impartialidad at ang Hatol ng Sambayanan

Sa kabila ng mga seryosong pag-aalala, nagpahayag si Atty. Bucoy ng pag-asa na ang mga senator-judges ay magiging impartial at kikilos nang naaayon sa panunumpa nila: ang paghatid ng “cold neutrality of an impartial judge.” Ngunit nagbigay rin siya ng matinding babala: kung ang mga hukom ay magpapabaya sa kanilang tungkulin at hindi tutupad sa kanilang pananagutan, ang kanilang hatol ay magmumula sa sambayanan.

Ang panawagan ni Bucoy para sa “swift trial” o mabilis na paglilitis ay hindi lamang para sa batas, kundi pati na rin para sa ekonomiya. Binanggit niya ang sentimiyento ng Philippine Chamber of Commerce and Industries (PCCI) na ang mabilisang paglilitis ay magiging “advantageous to the Philippine economy” at makakatulong upang maibsan ang “political back noise” na nakaaapekto sa foreign investor sentiment.

Ang kanyang paninindigan ay malinaw: ang paglahok niya at ng iba pang pribadong prosekutor ay “para ho sa bayan, hindi ho bayad.”

Tiniyak ni Atty. Bucoy na ang House Prosecution Panel ay hindi magbibigay ng anumang dahilan para maantala ang paglilitis, at sa halip ay maghahain sila ng mga pleading upang linawin at itama ang mga pagkakamali sa proseso ng Senado.

Sa huling pananalita, binalik ni Atty. Bucoy ang tanong sa publiko: “Sino ba ang takot na ilabas ang katotohanan? Sino po ang takot? E yung may itinatago, yung may itinatagong katiwalian, may itinatagong kamalian.” Ang pagkaantala o pagpigil sa paghahanap ng katotohanan ay lalo lamang nagiging “palpable” at “compelling.”

Ang laban na ito ay hindi na lamang tungkol sa isang indibidwal. Ito ay isang pagsubok sa integridad ng mga institusyon ng bansa. Ang sambayanan ang nakikilahok, ang sambayanan ang nagmamasid, at sa huli, ang sambayanan ang huhusga sa lahat ng mga aktor na sangkot sa natatanging prosesong ito. Sa pagitan ng saligang batas at pulitika, ang tanging mahalaga ay ang paghahanap ng katotohanan.

Full video: