P6.4B SHABU SCANDAL: NABISTO! ‘TARA SYSTEM’ SA BOC, NAKOMPROMISYO ANG PAMBANSANG SEGURIDAD—Luistro, BISTADO ang Importer

Sa isang nag-aapoy na pagdinig sa Kongreso, muling binalikan ang isa sa pinakamalaking iskandalo sa kasaysayan ng Kawanihan ng Adwana (BOC)—ang pagkakapasok ng P6.4 Bilyong halaga ng shabu noong 2017. Sa gitna ng masusing interpelasyon, ibinunyag ng mga mambabatas at resource persons hindi lamang ang mga detalye ng smuggling kundi maging ang mapanganib na kalikasan ng talamak na korapsyon sa ahensya, na ngayo’y nagbabanta na sa mismong Pambansang Seguridad ng Pilipinas.

Ang pagdinig, na pinangunahan ng mahusay at masigasig na si Congresswoman Atty. Jinky Luistro, ay nagpatampok sa dating Customs Commissioner Nicanor Faeldon at sa resource person na si Mark Taguba, na nahatulan kaugnay ng naturang kaso. Ang buong sesyon ay puno ng tensyon, pagkabigla, at seryosong pag-aalala hinggil sa lalim at lawak ng ‘Tara System’ sa BOC.

Ang Nakakagulat na Pagkalimot at ang Importer ng $6.4 Bilyon

Nagsimula ang mainit na interpelasyon ni Congresswoman Luistro sa pagtatanong kay Faeldon tungkol sa shipment number MCLU 6881, ang code na tumutukoy sa 604 kilos ng shabu na nasabat sa isang bodega sa Valenzuela. Ang halaga ng nasabing droga ay umaabot sa P6.4 bilyon.

Agad na ipinahayag ni Luistro ang kanyang pagkadismaya nang mag-alinlangan si Faeldon at humingi ng ‘refreshment’ upang maalala ang pangalan ng importer. “I cannot remember that now, MCLU 6881,” ang tugon ni Faeldon, na nagulat sa komite. Para kay Luistro, kakaiba at lubhang nakakapag-alala na ang pinuno ng ahensya—kahit pa dating pinuno—ay tila nahihirapan o hindi inalam ang pangalan ng importer sa likod ng pinakamalaking kargamento ng droga na humantong sa pagdakip at paghahatol kay Mark Taguba.

“I find it strange that an incident as big as this… you are answerable during the time at least being the head of the Bureau of Custom… I find it strange that you cannot even say an information which is supposed to be highly important because of the huge amount of prohibited drugs which were apprehended by you. Quite strange, or perhaps you did not bother to check the importer,” diretsang sinabi ni Luistro kay Faeldon.

Sa tulong ni Mark Taguba, sa huli ay kinumpirma ni Faeldon ang pangalan ng kumpanyang nag-import: EMT Trading, at ang rehistradong may-ari nito ay si Irene May Tatad. Ngunit ang pag-aalangan ni Faeldon ay nag-iwan ng malaking butas sa katanungan ng komite: paanong tila nagkukulang ang BOC sa pagtatala ng detalye ng mga may pananagutan sa ganoong kalaking insidente ng krimen?

Sistemang May Butas: Ang Proseso ng Importer’s Accreditation

Upang bigyang-diin ang pananagutan ng BOC, binalikan ni Congresswoman Luistro ang sistema ng pag-accredit ng mga importer. Iginiit niya na may sapat na ample requirements ang BOC, sa pamamagitan ng Accreditation Management Office (AMO), upang makilala at ma-vet nang husto ang bawat importer na pumapasok sa bansa.

Kinumpirma ni Faeldon na may mahihigpit na requirement ang BOC, kabilang ang:

Paglalahad ng Uri ng Importasyon:

Kailangang tukuyin kung anong partikular na kalakal ang balak i-import.

Bank Certificate of Deposit:

Kailangan magpakita ng sertipiko mula sa bangko na nagpapatunay ng kakayahan sa pananalapi para sa importasyon, kung saan ang halaga ay nakadepende sa uri ng kalakal na i-aangkat.

Pag-verify ng Opisina:

Kailangang may

verified office

ang importer. Inamin ni Faeldon na sa kanyang termino, 4,000 na importer at broker ang kanyang

dinelisted

dahil ang ilan ay walang opisina,

non-existing addresses

, o paulit-ulit na lumalabag sa batas.

Business Permit at Artikulo ng Korporasyon:

Kailangan ang

business permit

, at kung korporasyon, ang

Articles of Incorporation

at

General Information Sheet (GIS)

upang malaman ang pangalan ng kumpanya at ang mga may-ari nito.

Sa puntong ito, iginiit ni Luistro na sa dami ng requirements, “it is very difficult to hide basic and important information from the Bureau of custom.” Kung ganito kahigpit ang sistema, lumalabas na may kakayahan at responsibilidad ang BOC na pangalanan ang mga nagpupuslit ng droga, ngunit tila nagkukulang sa pagpapatupad nito. Para kay Luistro, hindi sapat na maaresto ang shabu; dapat arestuhin at panagutin ang mga taong responsable sa likod nito.

Ang ‘Tara System’ at ang Panlilinlang ng ‘General Merchandise’

Ginamit din ang pagdinig upang hukayin ang masalimuot na sistema ng korapsyon na tinatawag na “Tara System” o “Tara” ng mga resource persons tulad nina Mark Taguba at Jimmy Guban. Kinumpirma ni Faeldon na naniniwala siya sa pagkakaroon ng Tara System sa BOC, tinawag niya itong “illegal” at “criminal.” Sinabi rin ni Taguba na ang sistema ay “since time immemorial” pa umiiral.

Ipinapaliwanag ni Taguba na ang pag-eenroll sa Tara System ang susi upang ang isang kargamento ay mapunta sa Green Lane. Ito ang pinakamapanganib na bahagi ng sistema:

Green Lane: Exempted sa document inspection at exempted din sa physical examination.
Yellow Lane: Exempted sa physical examination ngunit dadaan sa document inspection.
Red Lane: Sasailalim sa parehong document inspection at physical examination.

Kinumpirma ni Taguba na ang 6.4 Bilyong shabu shipment na MCLU 6881 ay idineklara bilang “General Merchandise.” Ito ang karaniwang ginagamit na general description sa mga dokumento ng BOC (tulad ng packing list at goods declaration) upang takpan ang mga prohibited o high-end commodity na gustong ipasok nang walang inspeksyon.

Ang paggamit ng Tara System at ang Green Lane ay nagpapahintulot sa importer na makapagpasok ng contraband nang halos walang tanong at walang pisikal na inspeksyon.

Ang ‘Mas Malaking Perspektiba’: Pagbabanta sa Pambansang Seguridad

Ngunit ang pinaka-emosyonal at nakakaalarma na bahagi ng interpelasyon ay ang pagtataas ni Congresswoman Luistro sa isyu ng Pambansang Seguridad. Para sa kanya, ang korapsyon sa BOC ay hindi lang tungkol sa nawawalang kita ng gobyerno (revenue generation perspective) dahil sa misdeclaration o non-declaration ng mga kalakal. May mas malaking banta rito.

Ipinunto ni Luistro na kung ang sistema ay madaling ma-manipula sa pamamagitan ng Tara System upang makapagpasok ng P6.4 Bilyong shabu, ito ay nangangahulugan na maaari rin itong gamitin upang makapagpasok ng mas mapanganib na bagay.

“I wish to invite the attention of the committee to a bigger perspective,” giit ni Luistro. Nagbabala siya na ang parehong sistema ay maaaring humantong sa non-declaration ng FIREARMS at AMMUNITIONS—mga baril at bala—na walang necessary declaration at walang kaalam-alam ang BOC.

Ang pinakamalaking takot: “And what if the consignee, the end user of this importation, are terrorist group? I hope we appreciate the possibility… we are compromising already even the National Security of our country.”

Lubhang nababahala si Luistro sa posibilidad na ang korapsyon sa BOC ay direktang nagpapahintulot sa mga kaaway ng estado na makapagpasok ng mga kagamitan sa pakikidigma, na magagamit sa panggugulo at pag-atake sa bansa.

Ang Paninindigan ni Faeldon at ang Susunod na Hakbang

Sa kabilang banda, ipinagtanggol naman ni Faeldon ang kanyang panunungkulan, binibigyang-diin na kumilos sila agad upang matunton ang shabu matapos makatanggap ng impormasyon mula sa Chinese Customs—na nagresulta sa pag-apprehend sa loob lamang ng apat na oras. Sinabi niya na sinubukan niyang linisin ang BOC sa pamamagitan ng pag-aalis ng 4,000 na non-compliant na importer at broker, at umapela siya sa lahat na itigil ang Tara System.

Gayunpaman, kinilala niya ang limitasyon ng kapangyarihan ng Komisyoner, na nakasaad sa Customs Modernization and Tariff Act, kung saan ang otorisasyon para mag-release ng kargamento ay devolved na sa mga Port Collector.

Sa pagtatapos ng kanyang interpelasyon, nagbigay ng huling hirit si Congresswoman Luistro. Dahil ang tanggapang may responsibilidad sa pagtukoy kung aling lane ang gagamitin ng kargamento—at samakatuwid ay ang tanggapang nasa sentro ng isyu ng Tara System—ay ang Risk Management Office (RMO), naghain siya ng mosyon.

“I humbly move that we invite for our next hearing the head of the Risk Management Office of the BOC,” ang mosyon ni Luistro. Ang mosyon ay agad na sinang-ayunan at inaprubahan ng komite.

Ang pag-iimbita sa pinuno ng RMO sa susunod na pagdinig ay isang malinaw na hakbang upang hukayin ang ugat ng korapsyon at alamin kung paano nare-manipula ang sistema. Ito ay nagpapahiwatig ng determinasyon ng Kongreso na hindi lamang itigil ang pagkawala ng kita kundi iligtas ang bansa mula sa banta ng Pambansang Seguridad na idinudulot ng talamak na korapsyon sa loob ng isa sa pinakamahalagang ahensya ng gobyerno.

Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagbunyag ng pangalan ng importer—ang EMT Trading at Irene May Tatad—kundi nagbigay-diin din sa mas malalim, mas madilim, at mas mapanganib na implikasyon ng ‘Tara System,’ na ngayon ay dapat harapin at wakasan ng bansa. Ang bawat Pilipino ay dapat maging alerto sa panganib na dulot nito.

Full video: