Nakalulunos na Pagyanig: Magnitude 7.2 Lindol, Nagwasak sa Sarangani at Nagdulot ng Kalituhan sa Buong Mindanao

Isang nakakabinging katahimikan ang biglang nilamon ng laganap na panika at takot nang hampasin ng isang malakas na lindol ang katimugang bahagi ng Pilipinas. Ang araw ng Biyernes, Nobyembre 17, 2023, dakong ika-4:14 ng hapon, ay magiging isang petsa na hinding-hindi malilimutan ng mga residente ng Sarangani, Davao Occidental, at ng buong rehiyon ng Mindanao. Isang magnitude 7.2 na lindol ang yumanig sa lupa, na hindi lamang nagdulot ng malawakang pinsala sa mga ari-arian kundi nag-iwan din ng malalim na bakas ng trauma at pag-aalala sa kaluluwa ng mga mamamayan.

Ang lindol, na nag-ugat sa Sarangani, ay sapat na malakas upang maramdaman sa malalayong lugar, ngunit ang tunay na bangungot ay naranasan ng mga taong nasa sentro ng pagyanig. Ang mga indibidwal na nagtatrabaho, namimili, o nagpapahinga lamang sa kanilang mga tahanan ay biglaang napilitang humarap sa isa sa pinakamabangis na pagsubok ng kalikasan.

Ang Nakakakilabot na Karanasan sa Loob ng Mall: Parang Hinampas ng Malaking Alon

Isa sa pinakamatingkad at nakakagulantang na kuwento ay ang pagbabahagi ni Kim Talima, na nagawang makunan ang kanyang karanasan sa loob ng isang mall sa Digos, Davao del Sur. Ang mall, na karaniwang simbolo ng modernong buhay at komersiyo, ay biglang naging isang lugar ng kalituhan at kawalan ng katiyakan.

Ayon kay Talima, ang pagyanig ay “Horrible” at ang kanyang nadama ay parang “Hinampas ng malaking alon” ang buong lugar. Ang deskripsyon na ito ay nagbibigay-diin sa hindi pangkaraniwang puwersa at paggalaw ng lindol—hindi lamang isang simpleng pag-uga, kundi isang marahas at tila gumugulong na indayog na nagpaparamdam sa tao na nawawalan sila ng kontrol sa kanilang kapaligiran.

Sa loob ng isang kilalang botika, ang Watsons, makikita ang lawak ng kaguluhan. Ang mga istante at display na puno ng mga produkto ay nagbagsakan, lumilikha ng isang tanawin ng kalat at pinsala na nagpapakita ng biglaan at matinding pwersa ng pagyanig. Ang mga tao, natural lang, ay nag-panic. Ang takot ay kumalat nang mas mabilis pa sa pagkalat ng lindol, ngunit sa kabila ng gulo, binanggit ni Talima ang isang mahalagang detalye: ang maayos na paglikas dahil may nakatalagang evacuation area ang establisimento. Ito ay nagpapakita ng mahalagang papel ng kahandaan at kaayusan sa pagitan ng matinding krisis, na maaaring maging susi sa pagliligtas ng buhay.

Ngunit ang pinsala ay hindi nagtapos sa loob ng mall. Bagama’t hindi siya nasaktan, ibinahagi ni Talima ang kalunos-lunos na sitwasyon sa kanilang bayan sa Don Marcelino. “Marami pong pinsala,” aniya. Ang pagkawala ng mga ari-arian—ang mga tahanan na pinaghirapan, ang mga negosyo na pinasimulan—ay isang malaking dagok sa komunidad na kailangan pang magsimulang maghilom at magtayo ulit.

Kaguluhan sa Gensan at Davao: Ang Mabilis na Pag-iwas sa Panganib

Ang kuwento ni Talima ay sinundan ng iba pang mga testimonya, tulad ng kay Ingo Gregy, isang Citizen na nakunan ang eksena sa isang mall sa General Santos City (Gensan). Ang mga larawan at video na ibinahagi sa social media ay nagpapakita ng isang karaniwang tema: ang pagmamadali ng mga mall-goers na lumabas sa establisimento. Sa Davao City man o Gensan, ang instinct ng kaligtasan ang nagtulak sa libu-libong tao na tumakas sa peligro, umaasang mas ligtas sila sa labas sa ilalim ng bukas na kalangitan. Ang mga eksenang ito ng pagmamadali ay nagbibigay-diin sa matinding takot na dulot ng lindol, lalo na sa mga lugar na may matataas na gusali kung saan ang banta ng pagguho ay laging nakababahala.

Ang Pambihirang Pangyayari: Ang Dagat na Umurong

Isa sa pinakanakakakilabot at hindi pangkaraniwang epekto ng lindol ay ang naiulat na pag-urong ng dagat, o sea receding, matapos ang malakas na pagyanig. Sa isang baybayin ng General Santos City, naiulat na biglang umurong ang dagat, na sinundan ng katamtamang taas na alon. Ang pangyayaring ito ay nagdulot ng karagdagang panic dahil ito ay karaniwang senyales ng banta ng tsunami.

Ang pag-urong ng dagat ay isang pisikal na manifestasyon ng napakalaking enerhiya na inilabas ng magnitude 7.2 na lindol. Bagama’t hindi nagkaroon ng destructive tsunami, ang maikling sandaling pag-urong ng tubig ay nagbigay ng matinding takot sa mga komunidad na nakatira sa baybayin. Ang mga residenteng nag-iisip na ligtas na sila mula sa pagyanig ay biglang humarap sa isa pang nakakatakot na banta mula sa karagatan. Ito ay nagpapakita kung gaano kalaki ang puwersa ng isang malakas na lindol, na may kakayahang baguhin hindi lamang ang lupa kundi pati na rin ang pag-uugali ng dagat.

Ang Lawak ng Pinsala at ang Hamon ng Pagbangon

Ang matinding pinsala ay nakita sa iba’t ibang bahagi ng Sarangani. Sa Glan, Sarangani Province, malapit sa Hajim Musa Integrated School, nakita ang lawak ng pinsalang iniwan ng lindol. Ang pagkasira ng mga istruktura, pader na gumuho, at mga bitak sa kalsada ay nagpapakita ng matinding epekto sa imprastraktura. Ang mga pinsalang ito ay nagpapahiwatig ng pangangailangan para sa mabilis at masusing pagtatasa ng structural integrity ng mga gusali at paaralan, lalo na sa isang bansa na madalas tamaan ng lindol.

Ang kaligtasan ng publiko ay naging pangunahing alalahanin, lalo na para sa mga biyahero. Nagbigay ng mga paalala na maging maingat sa mga biyahe papuntang Malapatan, Alabel, at General Santos dahil sa posibleng aftershocks at mga pinsala sa kalsada. Ang pagpapanatili ng vigilance at preparedness ay naging kritikal habang nagpapatuloy ang sitwasyon.

Ang Ating Puso at Diwa: Hamon sa Pagkakaisa

Ang pagtama ng Magnitude 7.2 na lindol sa Sarangani at sa buong Mindanao ay isang trahedya na nag-iwan ng matinding aral. Ang mga kuwento nina Kim Talima at Ingo Gregy, kasama ng libu-libong biktima, ay nagpapaalala sa atin ng kahinaan ng buhay sa harap ng kapangyarihan ng kalikasan.

Ngunit ang mga krisis na tulad nito ay nagsisilbing catalyst upang ipamalas ang pambansang diwa ng bayanihan. Ang hamon ngayon ay hindi lamang sa pagbabalik sa normal na pamumuhay, kundi sa pagtitiyak na ang mga aral mula sa lindol na ito ay magagamit upang mapabuti ang kahandaan ng Pilipinas sa kalamidad. Kailangan ng mas mahusay na early warning systems, mas mahigpit na building codes, at mas komprehensibong evacuation plans upang maiwasan ang mas malaking pinsala sa hinaharap.

Ang nangyari noong ika-17 ng Nobyembre ay hindi lamang isang ulat tungkol sa magnitude at epicenter; ito ay isang kuwento tungkol sa survival, resilience, at ang walang-sawang pag-asa ng mga Pilipino. Habang nagpapatuloy ang aftershocks, mananatiling matatag ang puso ng Mindanao. Sa pagkakaisa, muling itatayo ang mga nawasak na ari-arian, at muling itatanim ang pag-asa sa lupaing minsan nang niyanig.

Full video: