NAKALULULANG PAGBUSISI: MISTERYONG ₱67MILYON AT PAGLAHO NG PAGMAMAY-ARI—BUONG PAMILYA NI HARRY ROQUE, HINAMON NI CONG. LUISTRO SA MATINDING POGO HEARING

Sa isang mainit at tensiyonadong pagdinig sa Kongreso, pinaladpad ang usapin ng pagbusisi sa mga Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) patungo sa personal na yaman at mga transaksyon ng isang dating prominenteng opisyal ng gobyerno. Hindi lamang propesyonal na ugnayan ang tinitingnan, kundi ang mismong katatagan ng deklarasyon ng yaman, ang paggalaw ng mga korporasyong pampamilya, at ang posibleng paglabag sa mga batas ng pananagutan. Sa sentro ng sigalot, si dating Presidential Spokesperson at Kongresista Atty. Harry Roque, na hinarap ang matatalim na tanong ni Congresswoman Jinky Luistro, na nagtulak upang kaladkarin ang buong pamilya at mga corporate asset ni Roque sa liwanag ng pampublikong pagsisiyasat.

Ang pagdinig ay hindi lamang tungkol sa POGO, kundi naging malalim na pagsisiyasat sa moral at etikal na pananagutan ng mga lingkod-bayan. Ang pagbusisi ni Cong. Luistro ay nag-ugat sa pagtatangkang magtatag ng circumstantial evidence na mag-uugnay kay Roque sa mga operasyon ng POGO, isang paratang na mariing itinanggi ni Roque, na iginiit na ang kanyang ugnayan sa mga entidad ay pawang propesyonal lamang [32:01]. Ngunit ang pinakamabigat na puntong ibinato ng Kongresista ay ang nakakagulat na pagbabago sa kalagayang pinansyal ng kumpanyang pampamilya ni Roque, ang BanCham Holdings and Trading.

Ang Nakalululang Pag-akyat ng ₱67 Milyon

Sa simula pa lamang, ipinakita ni Cong. Luistro ang mga datos mula sa audited financial statements ng BanCham Holdings, na nagpapakita ng isang nakakalulang pag-akyat sa cash assets ng korporasyon. Mula sa napakaliit na ₱125,340 noong 2014 [00:00], umakyat ito sa ₱3 milyon sa sumunod na taon [11:56], at pagdating ng 2018, bigla itong sumirit at umabot sa ₱67,775,800 [12:58]. Ang pagbabagong ito sa loob lamang ng apat na taon ay naging sentro ng pagduda at pagtatanong.

Sa isang kalmadong depensa, ipinaliwanag ni Atty. Roque na ang biglaang kayamanan na ito ay may lehitimong pinagmulan at walang kinalaman sa POGO. Ayon kay Roque, ang pondo ay nagmula sa pagbebenta ng isang malaking ari-arian: isang 1.8 ektaryang lupain sa Multinational Village, Parañaque [13:30]. Ang lupain, na isang commercial property, ay ibinenta nila sa Villar group, na kalaunan ay ipinalit naman sa SM group, kung saan ngayon nakatayo ang bodega ng SM. Bagama’t hindi matandaan ang eksaktong halaga, tinatayang ₱216 milyon ang presyo ng bentahan [14:41], na siya umanong pinagkunan ng cash assets ng BanCham.

Dito na pumasok ang matinding hamon ni Cong. Luistro, na humiling ng kopya ng Deed of Sale at ang zonal valuation ng nabentang lupa [14:50], upang beripikahin ang sinasabing pinagmulan ng pondo. Ang pagbibigay-diin sa detalyadong dokumentasyon ay nagpapahiwatig ng determinasyon ng Kongreso na hindi tumanggap ng verbal na paliwanag lamang, lalo na’t ang isyu ay may kaugnayan sa malaking pagbabago sa yaman habang nasa serbisyo publiko ang isang opisyal.

Ang Disparidad sa SALN: ₱7.7 Milyong Katanungan

Ang isyu ng yaman ay lalong tumindi nang tiningnan ang Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) ni Atty. Roque bilang Presidential Spokesperson noong 2018. Itinutok ni Cong. Luistro ang pansin sa pagkakaiba o disparity sa pagitan ng ₱67.7 milyon na cash asset ng BanCham Holdings at ang ₱60 milyon lamang na cash na idineklara ni Roque sa kanyang personal na SALN [16:13]. Ang pagkakaibang ₱7.7 milyon ay tila maliit kumpara sa buong halaga, ngunit ito ay mahalaga sa konteksto ng pananagutan at tumpak na deklarasyon ng yaman.

Mariing pinanindigan ni Cong. Luistro ang mga probisyon ng Republic Act 6713 (Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees) at Republic Act 3019 (Anti-Graft and Corrupt Practices Act) [18:29], na nag-uutos sa mga opisyal na magdeklara ng lahat ng kanilang ari-arian, kabilang ang cash on hand or in banks, stocks, bonds, and the like [18:40]. Ayon kay Luistro, ang anumang naisalamin sa audited financial statement ng isang korporasyon ay dapat na ideklara nang eksakto sa SALN ng opisyal [19:03].

Sa kanyang tugon, ipinaliwanag ni Roque na ang ₱67.7 milyon ay pag-aari ng korporasyon, at ₱60 milyon lamang ang kanyang idineklara dahil iyon ang kanyang personal na cash sa panahong iyon [16:38]. Tiniyak din niya na ang kanyang kabuuang net worth noong huling file niya bilang spokesperson ay umabot sa ₱124 milyon [20:59], at siya ay sumunod sa batas. Gayunpaman, pilit na hiniling ng Kongreso ang SALNs ni Roque mula 2016 hanggang 2022 [21:19] upang masigurado ang integridad ng kanyang mga deklarasyon. Tiniyak naman ni Roque na isusumite niya ang mga dokumento, at dagdag pa, pati na ang kanyang mga SALNs noong siya ay working law student pa lamang [21:39].

Nadawit na Pamilya at Ang Misteryo ng Paglaho sa Pagmamay-ari

Ang pagsisiyasat ay lalong lumalim at naging personal nang tinanong ni Cong. Luistro ang ugnayan ng pangalan ng korporasyon, BanCham, sa pangalan ng mga anak ni Roque: Bianca Hasima at Harrison Jacob [05:21], na kinumpirma naman ni Roque [05:34]. Dagdag pa rito, nabanggit din ang asawa ni Roque, si Mila Roque, na naging private representative sa PAG-IBIG Board of Trustees noong 2017 hanggang 2022 o 2023 [02:47], na mariing itinama ni Roque na hindi siya government employee [01:41].

Ngunit ang pinaka-dramatikong rebelasyon ay ang biglaang pagbabago sa General Information Sheet (GIS) ng BanCham Holdings noong 2020 [22:50]. Ipinakita ni Luistro ang dalawang bersyon:

March 2020: Sila Hermino Harry Roque Jr. at Mila Roque pa ang pangunahing stockholders.

October 2020: Ang pangalan ng mag-asawa ay nawala, at isang Percival Ortega ang biglang nagmay-ari ng 99.99% ng BanCham [23:59].

Para kay Cong. Luistro, ang biglaang pagbabagong ito, kasabay ng pagsirit ng yaman, ay isang circumstantial evidence na lalong nagpapalaki sa hinala ng cover-up o maneuvering.

Ipinaliwanag ni Atty. Roque ang komplikadong sitwasyon: ang paglilipat kay Atty. Percival Ortega, isang retired judge at kaibigan, ay ginawa in trust o bilang isang trustee [25:36]. Ang dahilan ay upang ayusin ang true ownership ng ari-arian na binili sa Bataan, gamit ang pinagbentahan ng lupa sa Parañaque. Ayon kay Roque, ang bulk ng pondo ay nagmula sa kanyang yumaong tiyahin o old made aunt na kasama niya, na siya ring kanyang ward [24:49]. Kinailangan ang trust agreement dahil ang pondo ay kabilang sa estate settlement ng kanyang tiyahin, na kasalukuyang nasa judicial process [26:20].

“I think Family Matter should be left alone already,” pakiusap ni Roque sa komite [28:14], habang iginigiit na ang katanungan ay too personal na [27:59] at wala nang kaugnayan sa isyu ng POGO. Ang kanyang pagtutol ay nagpapakita ng matinding emosyonal na tensyon sa pagitan ng personal na buhay at pampublikong pagsisiyasat. Gayunpaman, idiniin ni Cong. Luistro na kinakailangan ang mode of transfer at ang trust agreement [27:04] upang patunayan na walang tax evasion na nangyari sa paglilipat ng shareholdings [33:46], lalo na’t may obligasyong magbayad ng necessary taxes kapag may sale o assignment ng mga bahagi ng korporasyon.

Ang Hamon ng Komite: Panawagan sa Dokumentasyon at Pananagutan

Sa huli, nanatiling matatag ang komite at si Cong. Luistro sa kanilang panawagan para sa buong transparent na paghahatid ng mga dokumento. Ang mga mosyon ni Cong. Luistro ay sunud-sunod na inaprubahan, na nag-uutos kay Atty. Roque na isumite ang sumusunod [37:16]:

Kopya ng Deed of Sale ng 1.8 ektaryang lupain, kasama ang tax returns nito.

Lahat ng dokumento (kabilang ang Trust Agreement at mga papeles sa SEC) na nagpapatunay sa paglilipat ng shareholdings kay Atty. Percival Ortega.

Kopya ng Extrajudicial Settlement of Estate ng kanyang yumaong tiyahin, kasama ang kaukulang tax returns.

Income Tax Returns (ITR) ng BanCham Holdings (mula 2014 hanggang 2022) at ng Mag-asawang Roque (Spouses Roque) sa parehong petsa.

Ang paghingi ng detalyadong dokumentasyon, mula sa mga corporate record hanggang sa mga private family settlements, ay nagpapakita ng kabigatan ng pagbusisi. Ang Kongreso ay nagpapakita ng seryosong hangarin na i-verify ang bawat sentimo at transaksyon ng isang dating mataas na opisyal, upang lubusang matiyak na ang pondo ay legitimately sourced at walang bahid ng korapsyon o koneksyon sa POGO. Ang pagdinig na ito ay nagbigay ng isang malinaw na mensahe: ang mga opisyal ng gobyerno at ang kanilang pamilya, kahit matapos bumaba sa puwesto, ay mananatiling saklaw ng pampublikong pananagutan. Ang susunod na kabanata ay nakasalalay na ngayon sa mga dokumentong isusumite ni Atty. Harry Roque, na siyang magtatakda kung tuluyan nang mapapatunayan o lalong lalabo ang mga circumstantial evidence na inihahain laban sa kanya. Ang mga mamamayang Filipino ay naghihintay, umaasang makikita ang tumpak at buong katotohanan sa likod ng misteryong ₱67 milyon.

Full video: