NAG-AAPOY NA KUSTODIYA: Labanan sa Senado Kina Brice Hernandez, Nagbabala ng Krisis Konstitusyonal at Isyu ng ‘Pangamba sa Buhay’

Pambihirang Sagutan sa Plenaryo

Bihira mangyari sa Kongreso ang isang pagkakataong magkainitan at magpalitan ng maaanghang na pananalita ang mga miyembro ng Senado sa loob ng plenaryo, lalo na kung ang pinag-uusapan ay hindi lamang isyu ng kapangyarihan, kundi ang integridad at kredibilidad ng mismong institusyon. Gayunman, ito ang eksaktong sitwasyon na naganap matapos lumabas ang balita hinggil sa kontrobersyal na desisyon ng liderato ng Mataas na Kapulungan na ilipat ang detensyon ng susing saksi sa imbestigasyon, si Brice Hernandez, mula sa Senado patungo sa PNP Custodial Center.

Ang debate ay hindi lamang tungkol sa kung saan dapat ikulong ang isang taong “in-contempt” o nagpakita ng paglapastangan sa kapangyarihan ng Senado. Sa kaibuturan nito, ang sagutan ay sumasalamin sa isang mas malaking labanan sa pagitan ng “parliamentary courtesy” at ang pangangailangan na panatilihin ang matibay na “integridad” ng Senado bilang isang nag-iisang institusyon na may kapangyarihang mag-imbestiga at magpanagot. Sa gitna ng mainit na talakayan, lumutang ang mga salitang “constitutional crisis,” “impluwensya,” at “pangamba sa buhay,” na nagpapatunay na ang usapin ay lumampas na sa simpleng patakaran—ito ay politikal, emosyonal, at may matinding implikasyon sa pambansang usapin.

Ang Desisyon ng Pangulo at ang ‘Kortesiyang Parlamentaryo’

Ang pinaka-ugat ng pagtatalo ay ang desisyon ng Pangulo ng Senado na payagan si Hernandez, na nasa legal na kustodiya ng Senado matapos i-cite in contempt, na mailipat sa isang “neutral area” o sa PNP Custodial Center. Paliwanag ng lider ng Senado, ang aksyon ay ginawa matapos siyang tawagan mismo ni House Speaker Martin Romualdez, na nag-request na huwag na ibalik si Hernandez sa Senado “dahil sa ilang pangamba para sa kanyang buhay” ([02:16], [22:36]).

Ayon sa Pangulo ng Senado, kinailangang bigyan ng “parliamentary courtesy” ang kahilingan ng kabilang kapulungan, at ang paglipat kay Hernandez sa PNP Custodial Center ay ang naging kompromiso. Nilinaw niya na hindi ibig sabihin nito ay ibinigay na ang kustodiya kay Hernandez sa Mababang Kapulungan. Mariin niyang idiniin na si Hernandez ay “still under the care of the OSAS (Office of the Sergeant-at-Arms)” at nananatiling nasa “legal custody” ng Senado ([02:52], [12:50]). Ibig sabihin, maaari siyang tawagin at dalhin pabalik anumang oras nila kailanganin.

Ginamit din ng Pangulo ang mga nakaraang insidente bilang basehan ng kanyang desisyon. Binanggit niya na noon pa man, may mga pagkakataon nang ang isang saksing in-contempt ng Senado ay ikinulong sa ibang pasilidad, tulad ng Muntinlupa at Pasay City Jail ([06:05], [13:29]). Ang puntong ito ay ipinagtanggol din ni Senador Ping Lacson, ang kasalukuyang tagapangulo ng Blue Ribbon Committee at Majority Leader, na nagbigay-diin sa pagkakaiba ng “legal custody” (na hindi nawawala sa Senado) at “physical custody” (kung saan siya pisikal na nakakulong) ([12:50]). Para sa kanila, hindi nagbago ang patakaran; ginamit lamang ang karapatan ng Senado na magtalaga ng lugar ng detensyon.

Ang Banta ng ‘Constitutional Crisis’ at ang Isyu ng Persepsyon

Sa kabilang banda, matindi ang naging pagtutol ng ilang miyembro, lalo na ang mga nasa Minorya at ang mga dating tagapangulo ng Blue Ribbon Committee.

Unang sumalungat si Senador Alan Cayetano, ang Minority Leader, na bagama’t kinilala ang “wisdom” ng agarang desisyon ng Pangulo upang maiwasan ang “constitutional crisis” ([05:04], [06:51]), ay nagbabala pa rin. Ang pangunahing punto niya ay ang “persepsyon” ([07:00]) at ang banta ng pagbabago ng “tradition” o panuntunan sa pagpapahiram ng mga saksi.

Ang mas nakakabahala para kay Cayetano ay ang posibilidad ng “impluwensya” ([22:57]). Ayon sa kanya, may lumabas na impormasyon na habang wala si Hernandez sa Senado, “he got information that the witness were was being asked to single out senators there” ([07:25]). Binigyang-diin niya na ang isyu ay hindi lamang sa batas kundi sa kung paano titingnan ng publiko ang aksyon ng Senado—na tila inilalayo ang isang susing saksi upang hindi makapagbigay ng impormasyon laban sa ilang miyembro.

Ang Pagsalungat ng Dating Chairman at ang Pagyurak sa Kondisyon

Isa sa pinakamainit na boses ng pagtutol ay si Senador Maruetta, ang dating Chairman ng Blue Ribbon Committee, na mariing humiling na ibalik agad si Hernandez sa Senado ([20:35]). Ginamit niya ang sariling liham ng Pangulo ng Senado na may petsang Setyembre 8, 2025, na nagpapahintulot kay Hernandez na dumalo sa hearing ng House, ngunit may “very categorical” na kondisyon: “we expect that he be returned safely immediately after the said hearing to the Senate” ([19:39], [20:02]).

Para kay Maruetta, ang pagbalewala sa kondisyong ito ay naglalagay sa Senado sa isang sitwasyon na tila nagpapatunay sa paratang na “kung siya (Hernandez) ay dito sa Senado, hindi siya safe” ([20:44]). Mariin niyang iginiit na dapat tanggihan ang kahilingan ng House Speaker dahil ito ay “inconsequential” o walang saysay ([21:46]), at ang orihinal na utos na ikulong si Hernandez ay nagmula sa komite at hindi mula sa labas na panawagan. Aniya, mahalaga na burahin ang negatibong “impression” na tila hinahayaan ng Senado na kontrolin ng ibang kapulungan ang kanilang saksing in-contempt ([27:17]). Ang paninindigan na panatilihin ang pisikal na kustodiya sa Senado ay para sa “integrity of the Senate” ([14:21]).

Ang Apela sa Proteksyon at ang Kasaysayan ni Colonel Grialdo

Nagbigay rin ng emosyonal at matinding babala si Senador De la Rosa, na nagbahagi ng isang “sad experience” ([24:28]) kaugnay ni Colonel Grialdo, isang saksing nagpatotoo noon laban sa “wrongdoings of the members of the Quadcom.” Ayon kay De la Rosa, matapos magpatotoo, humingi si Grialdo ng proteksyon sa Senado, ngunit siya ay tinawag at kalaunan ay “cited in contempt” ng isa pang komite ([25:37]).

Ang kaso ni Grialdo ay ginamit ni De la Rosa bilang isang nakakakilabot na paalala kung gaano kritikal ang proteksyon ng Senado, lalo na para sa mga saksing naglalabas ng sensitibong impormasyon laban sa matataas na opisyal. Ang puntong ito ay nagdagdag ng bigat sa argumento na dapat manatili sa pisikal na kamay ng Senado si Hernandez upang masigurong hindi siya mamanipula, o mas masahol pa, mapahamak.

Ang Panawagan para sa Pagsusuri

Sa huli, ipinasa ng Pangulo ng Senado ang isyu sa buong kapulungan, binubuksan ang posibilidad na magdaos ng isang caucus upang pag-usapan kung ibabalik si Hernandez sa Senado o mananatili sa PNP Custodial Center ([17:39]). Ang aksyon na ito ay nagpapakita na ang isyu ay napakalaki na at hindi na kayang desisyunan ng iisang tao lamang.

Ang labanan para sa kustodiya ni Brice Hernandez ay isang high-stakes political drama. Ito ay hindi lamang tungkol sa kapakanan ng isang saksi; ito ay tungkol sa pagpapanatili ng balanse ng kapangyarihan sa pagitan ng dalawang kapulungan ng Kongreso, ang pagpapanatili ng tiwala ng publiko sa kakayahan ng Senado na magsagawa ng malinis at walang kinikilingang imbestigasyon, at ang pagtitiyak na ang mga saksing humaharap sa Senado ay hindi matatakot dahil sa pangambang sila ay mapahamak sa labas ng kanilang proteksyon.

Sa patuloy na paghahanap ng katotohanan, ang kinaroroonan at kaligtasan ni Brice Hernandez ay naging simbolo ng mas malawak na pagsubok: Ang pagtatanggol sa integridad ng Senado laban sa panlabas na panggigipit, at ang pagpapanatili ng isang lehitimong sistema ng pagsisiyasat kung saan ang mga naglalakas-loob na magsalita ay sinisiguro na ligtas sa gitna ng matitinding labanang politikal. Ang debate ay patuloy, at kasabay nito, ang kapalaran ni Hernandez at ang kredibilidad ng Senado ay nananatiling nakabinbin.

Full video: