Ang Krisis sa Hangganan: Mula sa Pagharang kay Harry Roque Hanggang sa ‘Ultimatum’ sa Bureau of Immigration

Ang mga nagdaang linggo ay nababalot ng sunud-sunod na nakakagulat na pangyayari na nagpapalabas sa ilalim ng ilaw ng publiko sa mga malalaking butas sa seguridad at pananagutan sa Pilipinas. Ang dramatikong pagharang sa paliparan kay dating Presidential Spokesperson Harry Roque at ang matinding ultimatum na iginawad ni Senador Risa Hontiveros sa Bureau of Immigration (BI) ay nagpapakita ng isang sistemang tila nagpapahintulot sa mga konektadong indibidwal na takasan ang batas, habang inilalantad ang bansa sa mga banta ng kriminalidad at espionage.

Ang ‘Flight’ ni Roque: Isang Pag-amin ng Pagkakasala?

Isang nakakagimbal na balita ang umalingawngaw: si Harry Roque, dating taga-pagsalita ng pangulo, ay hinarang sa airport. Nagtangka umano siyang magtungo sa Amerika, na dumaan muna sa Japan, bago siya namataan sa Dubai at Singapore, ayon sa kinumpirma ng Bureau of Immigration (BI) sa isang pagdinig ng Senate Committee on Justice and Human Rights.

Ang sitwasyon ay naging kagyat na usapin ng pambansang diskurso, lalo pa’t nagmula kay Roque ang paggiit na hindi siya isang pugante at malaya siyang makalabas ng bansa. Iginiit niya na wala siyang arrest warrant o hold departure order laban sa kanya. Sa halip, aniya, pinaghahanap siya hindi bilang isang kriminal kundi bilang isang resource person para sa pagdinig ng Kamara de Representantes hinggil sa mga isyu ng ilegal na POGO.

Ngunit ang paliwanag na ito ay mabilis na sinagot ni Senador Risa Hontiveros, na nagpahayag ng seryosong pag-aalala hinggil sa pag-alis ng dating opisyal. Tinukoy niya ang mismong pahayag ni Roque, na nagsabing ang kanyang matagalang pagkawala ay isang “flight from a Congressional contempt.” Para kay Hontiveros, ang pahayag na ito ay “a clear admission of his liability for the Crime of disobedience to summons by Congress under Article 150 of the Revised Penal Code.”

Ang usapin ay nakatali sa isang naunang arrest warrant na inilabas ng Kamara laban kay Roque dahil sa paulit-ulit na pagliban niya sa imbitasyong dumalo sa hearing. Ang insidente ay nag-iwan ng tanong: Bakit kailangang magtangkang umalis ng bansa sa gitna ng isang congressional contempt, at bakit tila may mga opisyal na pinapayagan o hindi nahaharang sa gitna ng matitinding isyu ng pananagutan?

Ang Misteryo ng Pagtakas ni Guo Ping at ang Inutility ng BI

Ang pagharang kay Roque ay nagbigay-diin sa mas malaking krisis na matagal nang iniimbestigahan ng Senado: ang mahiwagang pagtakas ni Guo Hua Ping, isang high-profile POGO fugitive na may kaugnayan sa malawakang krimen. Ang pagdinig sa Senado hinggil sa pagtakas ni Guo Ping ay naglalantad ng nakakabahalang larawan ng inutility at kawalan ng pananagutan sa loob ng Bureau of Immigration.

Nakumpirma sa pagdinig na nakarating si Guo Ping at ang kanyang mga kasama sa Kuala Lumpur International Airport, pagkatapos ay sa Singapore, at sa huli ay naaresto sa Batan, Indonesia. Ngunit ang mas nakakagulat ay ang modus operandi na lumalabas sa imbestigasyon. May mga ulat umano ng “pagpapalusot” ng mga POGO bosses papunta sa ibang bansa sa halip na ibalik sila sa China. Ang modus ay tila nagaganap sa layover: “naglalaho na parang bula ang mga bosses sa kanilang transit destination.”

Ang pinakamatinding bahagi ng pagdinig ay ang direktang pagtatanong ni Senador Hontiveros sa mga opisyal ng BI. Halos kalahating taon na ang lumipas mula nang tumakas si Guo Ping, at ang sagot ng mga opisyal ng BI ay labis na nakadidismaya.

Nang tanungin kung may internal investigation ba, o kung may mga nasangkot o sinasabing kasabwat sa pagtakas ni Guo Ping na napatawan ng administrative sanctions, ang tugon ay kadalasan ay: “Wala po, Ma’am,” o “We will check if there’s any from the office of the commissioner.” Paulit-ulit na sinabi ng mga opisyal ng BI, kabilang na ang kinatawan ng intelligence division, na “We will submit a compliance report,” o “We will check our files,” na nagpapakita ng kawalan ng agarang kaalaman at aksyon sa loob ng ahensya.

Ang matinding pagkadismaya ni Hontiveros ay naging lantad: “Hindi katanggaptanggap ang sagot ng Bureau of Immigration na parang, ‘Your Honor, hindi ko po alam.’ Halos kalahating taon na po ang lumipas at hanggang ngayon, kulang na kulang ang interes na hanapin ang sagot at tukuyin ang katotohanan sa nangyari. That’s very bothersome on our part.”

Ang Ultimatum: Isang Hudyat ng Revamp

Ang kawalang-aksyon at kawalan ng kaalaman ng BI sa isa sa pinakamataas na high-profile na kaso ng pagtakas ay nagtulak kay Senador Hontiveros na magbigay ng isang mapanganib na ultimatum.

“Even more concerning, dineklara mismo ng Presidente na ‘heads will roll’ dahil sa pagtakas ni Guo, pero sa mga sagot ng Bureau ng BI, parang wala pa namang internal investigation ang BI sa kung sino ang may kasalanan at kung may katulong ba si Guo sa mga ranggo nito,” matapang na pahayag ni Hontiveros.

Dahil sa “inutility” ng ahensya at kawalan ng “satisfactory answers,” nagbigay ang Senador ng labinlimang (15) araw na palugit sa pamunuan ng BI, partikular kay Commissioner Norman Tansingco. “To Commissioner Viado of the Bureau of Immigration, with all due respect, please consider this an ultimatum,” deklara ni Hontiveros. “If no satisfactory answers on these matters are provided by the BI within 15 days… I will call for a revamp of the BI in the committee report of this subcommittee, beginning with the commissioner himself.”

Ang ultimatum na ito ay hindi lamang nagpapahiwatig ng krisis sa pamumuno, kundi nagpapatunay sa lumalaking teoriya na ginagamit ang mga POGO, sa tulong ng ilang tiwaling opisyal, upang maging facilitator ng krimen at posibleng espionage sa bansa.

POGO at ang Banta ng Espionage

Lalong pinalakas ang hinala ng Senado hinggil sa koneksyon ng POGO sa seryosong banta sa seguridad. Sa pagdinig, nabanggit ang ilang kumpanyang POGO Service Provider tulad ng INC Treasure Processing Corporation, Blazing Star Marketing Corp, at Premium East Consulting, na naging employer ng ilang working visa holder.

Para kay Senador Hontiveros, ang mga detalyeng ito ay “corroborates our theory that POGOs were used to facilitate espionage.” Ang mga butas sa border control ay nagpapahintulot hindi lamang sa pagtakas ng mga pugante, kundi nagpapahintulot din sa “bad actors, including Chinese spies, to come in” at gamitin ang mga POGO bilang front.

Mga Biktima ng Trafficking sa Myanmar: Ang Kalunos-lunos na Mukha ng Kawalan ng Seguridad

Habang abala ang mga ahensya sa mga political fugitive at mga POGO bosses, isang kalunos-lunos na sitwasyon ang sumasakop sa mahigit 100 Pilipino na trapped sa border ng Myanmar. Ang mga Pilipinong ito ay nailikas mula sa mga scam compounds na pinatatakbo ng mga kriminal na sindikato (na kadalasang may kaugnayan sa POGO-type na operasyon), ngunit hindi pa rin sila makauwi dahil sa “buhol-buhol na burokrasya” at palitan ng papeles sa pagitan ng Thailand, Pilipinas, at Myanmar.

Ang kalagayan ng mga biktima ay seryosong inihayag ni Senador Hontiveros, kabilang ang ulat na “one of these individuals has reportedly been raped.” Ang mga Pilipinong ito ay hindi lamang biktima ng trafficking kundi biktima rin ng mabagal na aksyon ng gobyerno.

Ang pagdinig ay nagtapos sa isang hamon at panawagan: “I implore the executive. Let us do what it takes to bring them home,” giit ni Hontiveros.

Ang mga pangyayaring ito, mula sa pagharang kay Roque hanggang sa ultimatum sa BI, ay naglalarawan ng isang pambansang krisis kung saan ang kawalan ng pananagutan at ang mga butas sa seguridad ay nagbibigay-daan sa krimen, naglalagay sa panganib sa bansa mula sa espionage, at nag-iiwan sa mga ordinaryong Pilipino sa balikat ng mga sindikato. Ang 15-araw na ultimatum ay hindi lang isang deadline sa BI, kundi isang kritikal na punto para sa buong pamahalaan upang patunayang seryoso ito sa pagpapanagot sa mga opisyal at pagprotekta sa mga mamamayan nito.

Full video: