Ang Walang Katapusang Web ng Kapangyarihan: Paano Nauwi sa ‘Konspirasyon’ ang Karera ni Royina Garma?

Sa isang nag-aalab na pagdinig sa Kongreso, unti-unting nabuksan ang kabanata ng isang matagal nang itinagong lihim, na direktang nag-uugnay sa mataas na opisyal ng pamahalaan—si dating Philippine National Police (PNP) Colonel at Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO) General Manager Royina Marzan Garma—sa isang seryosong kaso ng pagpatay. Ang mga rebelasyon ay hindi lamang naglantad ng isang balangkas ng krimen; inilabas din nito ang masalimuot na web ng pulitika at tiwala na umikot sa ilalim ng nakaraang administrasyon, na may pangunahing tauhan na pawang nag-uugat sa Davao.

Ang Boses sa Kabilang Linya: Pagtatapat ni Col. Padilla

Ang pagdinig ay nagsimula sa isang emosyonal at tensyonadong kapaligiran, kung saan ang isang testigo ay napilitang maghayag ng kanyang matinding personal na kalagayan, kabilang na ang tatlong beses na pagtatangka ng kanyang anak na kitilin ang sariling buhay, na nagpapakita ng bigat ng sitwasyong kinakaharap ng mga resource person. Sa gitna ng tensyon, ang atensyon ay nalipat kay Col. Gerardo Padilla, isang dating opisyal na may personal na kaalaman sa mga pangyayari.

Si Col. Padilla, matapos magpasa ng limang magkakaibang affidavit sa loob ng tatlong pagdinig, ay tuluyan nang umamin [02:55:40]. Sa kanyang ikalawang supplemental affidavit, kinumpirma niya ang isang detalye na nagpatindig-balahibo sa bulwagan: si Col. Royina Garma, noo’y naglilingkod pa sa gobyerno, ay kinausap siya sa telepono, sa pamamagitan ng isang inmate na nagngangalang Jimmy Fortalesa [02:40:05]. Si Fortalesa, na nakulong sa Davao Penal Farm, ay naging tulay sa usapan na diumano’y may kinalaman sa kontrobersyal na pagpatay sa tatlong Chinese national noong Hulyo 2016.

Ang pag-amin na ito ay hindi lamang nagpapatunay ng pakikipag-ugnayan ni Garma sa isang bilanggo at isang opisyal na sangkot sa kaso; ito ay nagbigay ng direktang ugnay kay Garma sa mas malaking conspiracy. Sa isang matalas na pagtatanong, diretsahang ipinahayag ni Laguna Representative Don Fernandez Delnor na ang insidente ay hindi lamang simpleng pagpatay. Ayon kay Cong. Pintal, ang planong pagpatay sa tatlong Chinese nationals ay diumano’y binalangkas sa loob mismo ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) station sa Davao [03:21:08]. Ang mas nakakabahala: ang akusasyon na ang conspiracy na ito ay “nagsimula mula sa pinakamataas na opisyal ng bansa hanggang sa pinakamababang opisyal.”

Ang Anino ng Davao: Ang Tiwala ng Dating Pangulo

Upang matukoy ang motibo at lalim ng koneksyon, binalikan ng Komite ang buong karera ni Garma sa PNP. Ang tanong ay: paano umakyat sa puwesto ang isang opisyal na ngayon ay nasasangkot sa ganito kalaking eskandalo?

Si Garma, isang miyembro ng Philippine National Police Academy (PNPA) Class 1997, ay nagmula sa Solana, Cagayan [03:33:32]. Ngunit halos ang kabuuan ng kanyang karera sa pulisya, mula 1997 hanggang 2015, ay ginugol niya sa Davao. Nagsilbi siya bilang Anti-Vice Unit Head, Chief ng Women’s Desk, Police Admin Officer, at Station Commander sa Sasa at Santa Ana [03:40:17 – 03:52:23]. Sa harap ng mga mambabatas, buong pagmamalaking inamin ni Garma na ang Davao noong panahong iyon ay “napakapayapa at isa sa pinaka-livable na lungsod sa Pilipinas” [04:14:45]. At ang dahilan? Dahil sa “malaking suporta ng LGU” at ang “pamumuno ni dating Presidente Rodrigo Roa Duterte” [04:22:22].

Ang pag-amin niya ay nagbigay ng matinding pahiwatig. Sumang-ayon siya sa general practice na ang mga appointment para sa mga station commander ay kinakailangang may conformity o pag-apruba ng local chief executive—na walang iba kundi si Duterte [04:36:10]. Sa madaling salita, ang bawat mahahalagang posisyon ni Garma sa Davao ay dumaan at inaprubahan ng dating Pangulo. Taliwas sa kanyang pananaw, sinabi ni Garma na ang kanyang pag-alis sa Davao noong 2004 ay dahil sa pagkasira ng kanyang kasal at isang “malaking eskandalo” [04:52:35].

Ngunit ang ugnayan sa pagitan nila ay hindi nagtapos doon. Pagkatapos maging Pangulo ni Duterte noong 2016, muling umangat ang karera ni Garma. Naging CIDG Regional Chief siya ng Region 7 (Cebu) noong 2017 at Cebu City Police Director noong 2018 [04:58:33]. Ang posisyon sa Cebu City ay kontrobersyal, lalo’t ang alkalde noon, si Mayor Tommy Osmeña, ay kilalang hindi kakampi ni Duterte. Gayunpaman, nanatili si Garma sa puwesto [05:22:53]. Ang tanong na hango sa isang sikat na artikulo, “Mayor’s hated, Du30’s trusted,” ay lalong nagdiin sa kanyang katayuan [05:43:08]. Sa huli, umamin si Garma na ang posisyon ay inialok sa kanya ni General Debold Sinas, na may mataas siyang paggalang, na muling nagpapatunay ng koneksyon sa mga indibidwal na malapit sa administrasyon [05:33:04].

Ang Lihim sa Pag-akyat sa PCSO at ang ‘War on Drugs’

Ang pinaka-kontrobersyal na bahagi ay ang kanyang pag-akyat sa Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO). Maaga siyang nagretiro mula sa PNP (24 taon ng serbisyo) dahil sa pangangailangan ng kanyang anak na may special needs, at naghanap ng “less demanding job” [04:58:33 – 05:01:05, 05:12:44].

Ngunit paano siya napunta sa PCSO? Isiniwalat ni Garma na siya mismo ang nag-aplay, at ang kanyang sulat ay inabot niya kay “Senator Bongo” (na noo’y Special Assistant pa ng Pangulo) [05:14:49]. Kinumpirma niya na ang Pangulo mismo ang nag-appoint sa kanya [05:20:16]. Matindi ang pahiwatig: ang pag-akyat niya sa PCSO ay batay sa tiwala ni Pangulong Duterte.

Nang tanungin tungkol sa dating Pangulo, si Garma ay naging maingat, ngunit hindi nakatakas sa katanungan ng kanyang paniniwala [05:29:54].

“Naniniwala po ba kayo sa former president sa parehong paraan na nagtiwala siya sa inyo?”

Matapos ang paulit-ulit na pagtatanong, sa huli ay inamin ni Garma ang kanyang pagsuporta sa programa ng “War on Drugs” sa kabuuan, partikular ang community relations at intensified police patrol [05:46:27]. Ang pag-amin na ito ay nagpapatibay lamang sa kanyang malalim na paniniwala at ugnayan sa mga core programs ng Duterte administration, na lalong nagdidiin sa dahilan kung bakit siya itinawag para sa matataas na posisyon.

Ang Kritikal na Tagpo: Hulyo 2016

Ang pinakamalaking hinala ay nakasentro sa timing. Nagkasabay-sabay ang mga pangyayari noong Hulyo 2016, ang buwan kung saan nangyari ang pagpatay sa Chinese nationals at ang pag-upo ni Duterte bilang Pangulo.

Inamin ni Garma na noong Hulyo 2016, nagtungo siya sa CIDG Region 11 office upang magsaliksik para sa kanyang thesis tungkol sa illegal drugs [05:54:19]. Dito, kinumpirma niya na nakita niya si Superintendent Padilla at Col. Leonardo, ang dalawang opisyal na nasasangkot sa kaso ng pagpatay [05:57:29]. Kinumpirma rin niya na nagpunta siya sa Davao Penal Farm noong Hulyo 2016 [05:58:50]—ang lugar kung saan pinatay ang mga Chinese national.

Ang tanging pagtatanggol ni Garma ay: “Ako ay nag-aaral” [05:54:19] at “Wala po akong unit assignment” [06:00:50]. Gayunpaman, sa harap ng lahat, inamin niya na batid niya ang mga pagpatay sa Chinese national sa Davao Penal Farm noong panahong iyon [06:01:28].

Hindi man niya tinawag si Jimmy Fortalesa [05:59:52], ang mga puzzle pieces ay unti-unting pinagdikit ng Komite: Isang opisyal na may malalim na tiwala ng Pangulo, na halos nagugol ang buong karera sa Davao, na nagpapatunay sa ugnayan ng pulitika at kaayusan sa ilalim ni Duterte, na nakita ng testigo na kasabwat ang dalawang opisyal, at nasa lugar ng krimen kasabay ng pagpatay.

Sa huli, ang mga mambabatas ay nagbigay ng babala [06:00:17]—kung mapapatunayang nagsisinungaling si Garma sa ilalim ng panunumpa, maaari siyang ma-cite for contempt. Ang pagdinig ay nagtapos na may mabigat na hamon: hindi lamang si Royina Garma ang target, kundi ang buong sistema ng patronage at ang alegasyon ng isang conspiracy na umabot sa pinakamataas na antas ng pamahalaan. Ang buong bansa ay naghihintay: kailan lilitaw ang huling piraso ng ebidensya na magbubunyag sa lahat ng kasabwat sa likod ng kurtina ng kapangyarihan.

Full video: