HINATULANG ‘SINUNGALING’ AT AGAD INI-CONTEMPT: Imbestigador sa Kaso ni Jemboy, Kinaladkad Palabas ng Senado Matapos Mabisto ng mga Sariling Kasamahan

Ang mga bulwagan ng Senado ay madalas maging entablado ng matinding debate at emosyonal na salpukan, ngunit bibihira ang mga pagkakataong ang isang opisyal ng gobyerno ay hayagang tawaging sinungaling at agad-agad ipag-utos ang pagkulong sa loob mismo ng gusali. Ito ang nakakagulantang na senaryong naganap kamakailan sa pagpapatuloy ng imbestigasyon hinggil sa kaso ng pagpaslang sa 17-anyos na si Jemboy Baltazar, isang kasong naglantad ng nakababahalang isyu ng insubordination, kawalan ng pananagutan, at posibleng malawak na pagtatakip sa loob ng hanay ng pulisya.

Ang sentro ng kontrobersya at ng matinding galit ng mga mambabatas ay si Police Captain Juanito Arabo, ang imbestigador na itinalaga sa kaso ng Navotas. Si Arabo ay hinarap ng mga matitinding tanong tungkol sa pagkabigo niyang isagawa ang paraffin test sa anim na (na kalaunan ay lumaki pa sa 19) pulis na sangkot sa nakamamatay na pamamaril kay Jemboy. Ang kanyang pagtanggi sa responsibilidad, na lalo pang pinalala ng kanyang tila mayabang at baluktot na depensa, ang siyang nagdala sa kanya sa kanyang nakakahiyang pagbagsak.

Ang Kritikal na Utos at ang Mariing Pagtanggi

Ang imbestigasyon ay umikot sa isang kritikal na utos na nagmula kay Colonel Umipig, ang hepe ni Captain Arabo. Ayon kay Colonel Umipig at sa mga mambabatas, nagbigay siya ng direktang instruksyon kay Arabo na magsagawa ng paraffin test sa mga pulis na sangkot sa insidente. Ang pagdududa ay nagsimula nang ipinagtanggol ni Arabo ang kanyang kawalang-aksyon, una sa pamamagitan ng pag-aangking ‘sound judgment’ ang kanyang ginawa, at kalaunan ay mariing itinanggi na nakatanggap siya ng anumang utos.

“Sinabi mo na may order ka na ipa-paraffin test, tapos sabi niya kanina wala daw order. Sino ang nagsasabi ng totoo, Mr. Chair?” [00:00] ang naging simula ng matinding pagtatanong.

Para sa mga mambabatas, ang paraffin test ay hindi lamang isang opsyon kundi isang standard protocol sa ganitong klase ng imbestigasyon. Ito ay isang mabilis na paraan upang matukoy kung sino ang nagpaputok ng baril at kung sino ang hindi, isang kritikal na ebidensya na lalong magpapatibay sa kaso laban sa mga akusado. Ang pagbalewala sa ganitong protocol ay hindi lamang nagpapahina sa ebidensya ng prosekusyon kundi nagpapalakas din sa hinalang mayroong pilit na pagtatakip na nagaganap.

Ang pagtanggi ni Arabo, na sinundan ng isang tila pang-iinsulto at hindi seryosong pag-uugali sa gitna ng seryosong pagdinig, ay nagtulak sa mga mambabatas na magbanta ng contempt. “Ginagago mo kami dito? Akala mo magaling ka ng imbestigador?” [00:38] ang matinding tanong na binitawan, nagpapahiwatig ng lumalalang pagkadismaya ng komite.

Ang Paglutang ng mga Testigo: Ang Pagbagsak ng Kasinungalingan

Ang pinakamalaking twist at ang tuluyang nagpabagsak sa depensa ni Captain Arabo ay ang paglutang ng dalawa niyang kasamahan, sina Police Major Edwin Fuertes at Captain Mohar, na pinatawag ni Colonel Umipig bilang mga testigo. Ang pag-asa ni Arabo na mananaig ang kanyang kasinungalingan ay tuluyang gumuho nang humarap ang dalawa at kinuwestiyon tungkol sa sinabing emergency meeting noong Agosto 3.

Direkta silang tinanong: “Totoo ba na narinig mo na binigyan ni Colonel Umipig ng instruction si Captain Juanito Arabo na mag-conduct ng paraffin test?”

Parehong sinagot nina Major Fuertes at Captain Mohar ang tanong nang may katiyakan. “Narinig ‘yun ni Arabo? Yes Sir. Nandoon si Arabo noong binigyan ng instruction? Yes Sir. Meron po, narinig niya, Yes Sir.” [10:59] ang kumpirmasyon ni Captain Mohar.

Nagbigay pa ng matibay na ebidensya si Colonel Fuertes: “May mga Photographs po ‘yan sir.” [12:25]

Ang mga pahayag na ito mula sa kanyang sariling hanay ay nagpatunay na si Captain Arabo ay nagsisinungaling. Siya ay hindi lamang nagkaroon ng knowledge sa utos kundi nandoon siya nang ibigay ang utos na iyon nang “loud and clear.” Ito ang nagtulak sa mambabatas na bumanat nang mas matindi, “So therefore, you are lying, Captain Arabo.” [12:25]

Ang Baluktot na Depensa: Ang 72-Oras na Validity

Matapos mabisto sa kanyang pagtanggi sa utos, sinubukan ni Captain Arabo na baguhin ang kanyang depensa. Iginiit niya na ang pag-request ng paraffin test ay ginawa noong Agosto 10, matagal na matapos ang itinakdang 72-oras na validity ng test.

“Ito sir, nangyari ito August 10 na po ito which is highly impossible na po na mag-request kami ng paraffin sa mga suspect kasi dapat within 72 hours lang po, Sir.” [12:44]

Gayunpaman, mabilis itong kinuwestiyon. Ang insidente ay naganap bago ang Agosto 3, kung kailan ibinigay ang utos. Ayon kay Captain Tipas, ang validity ng paraffin test ay talagang 72 oras [04:24]. Kung ibinigay ang utos noong Agosto 3, may sapat na oras pa sana para maisagawa ang test.

Dito na lantaran siyang inakusahan ng baluktot na pangangatwiran at pagtatakip: “Tadtad ka ng kasinungalingan. Alam niyo kayo mga Imbestigador, kung gusto may paraan, kung ayaw maraming dahilan. Gusto ninyong pagtakpan ‘yung mga kasamahan ninyo!” [05:39]

Ang sound judgment na idinepensa ni Arabo ay ginamit laban sa kanya, na nagpapahiwatig na ang kanyang desisyon ay hindi base sa propesyonal na pamantayan kundi sa personal na hangarin na protektahan ang kanyang mga kasamahan. Ang pagbalewala sa paraffin test sa mga pulis habang isinasagawa ito kay Jemboy, isang biktima, ay nagpakita ng malinaw na bias laban sa biktima [05:59].

Ang Huling Hirit at Ang Desisyon ng Komite

Sa gitna ng lumalalang tensyon, binigyan pa ng huling pagkakataon ang isang officer na si Joselito Galvez, na nagpaalala kay Arabo tungkol sa test, upang patotohanan ang utos. Kahit si Galvez ay nag-iingat sa kanyang mga pahayag, kinumpirma pa rin niya na pinaalalahanan niya si Arabo. “Pinaalalahanan niyo kay Captain Arabo ‘yung utos ni Colonel Umipig na mag-conduct ng paraffin test sa anim. Tama po ba ‘yon?” [03:21]

Ngunit sa huli, ang matibay na testimonya ng dalawang witness at ang hayagang pagpapalit-palit ng depensa ni Captain Arabo ang siyang nagpabigat sa kanyang sitwasyon. Ang mambabatas na kumakatawan kay Senator Raffy Tulfo, sa gabay ng chair, ay naglunsad ng mosyon na nagtapos sa dramatikong kaganapan.

“I move para i-cite in contempt si Police Captain Arabo. I so move, Mr. Chair.” [16:51]

Walang pagtutol mula sa committee, at ang desisyon ay pinal. “Police Captain Juanito Arabo is hereby cited in contempt. So ordered.” [17:12]

Agad-agad, inutusan ang pulisya na arestuhin at dalhin si Captain Arabo sa detensyon: “Mamaya pagkatapos nito, Dalhin niyo sa baba ‘yan!” [17:12]

Simbolo ng Pananagutan

Ang pagbagsak ni Police Captain Juanito Arabo ay higit pa sa isang indibidwal na insidente. Ito ay nagbigay ng malinaw na mensahe: sa paghahanap ng hustisya, lalo na para sa mga biktima ng pang-aabuso ng awtoridad, hindi mananaig ang kasinungalingan at pagtatakip. Ang pananagutan, sa ilalim ng matinding pagsubaybay ng Senado at ng publiko, ay ipapatupad, anuman ang ranggo o posisyon.

Ang nakakahiyang pag-alis ni Arabo sa session hall, na kinaladkad patungo sa detensyon, ay simbolo ng pagguho ng kanyang depensa at ang pinal na pagkilala ng komite sa katotohanan: na may cover-up na naganap. Sa kasong ito, ang hustisya para kay Jemboy ay nagsimula sa pananagutan ng isang opisyal na piniling takpan ang katotohanan kaysa isagawa ang kanyang propesyonal na tungkulin. Ang komite ay nagpalabas ng mensahe na hindi nila hahayaang balewalain ang simpleng utos ng protocol, lalo na kung ang buhay ng isang inosenteng tao ay nakataya.

Ang pangyayaring ito ay nag-iwan ng matinding aral: Ang kapangyarihan at awtoridad ay may kaakibat na obligasyon sa katotohanan, at ang sinumang magsasalita ng kasinungalingan sa harap ng komite ay tiyak na haharap sa matinding parusa ng contempt. Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagbigay-liwanag sa kaso ni Jemboy, kundi nagbigay rin ng pag-asa sa mga Pilipino na patuloy na makikipaglaban para sa pananagutan at tapat na serbisyo mula sa mga nasa pamahalaan.

Full video: