BUMALIKTAD ANG MUNDO: Ang Matapang at Emosyonal na Depensa ni Duterte sa Harap ni Putin na Nagpabago sa Takbo ng Kasaysayan ng Pilipinas

Sa isang pambihirang pagkakataon sa entablado ng pandaigdigang pulitika, walang preno at matapang na binigkas ni dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte ang kaniyang damdamin, kaniyang mga saloobin, at ang kaniyang mariing pagkadismaya sa tradisyonal na mga kaalyado ng Pilipinas. Hindi ito naganap sa isang pampublikong rali o sa isang lokal na press conference, kundi sa mismong Valdai Discussion Club sa Russia [00:00], sa harap ni Pangulong Vladimir Putin at ng mga matataas na opisyal, diplomatiko, at intelektuwal mula sa iba’t ibang panig ng mundo. Ang talumpating ito ay hindi lamang isang simpleng paglalahad ng foreign policy, kundi isang emosyonal na singil sa kasaysayan, isang depensa sa kaniyang kontrobersyal na giyera kontra droga, at isang hayag na pagkilala sa bagong mga kaibigan ng bansa—ang Russia at China.

Ang Pagbabago ng Daang Tinatahak: Mula sa Anino ng Kolonyalismo

Hindi ikinaila ni Duterte ang malalim na kasaysayan ng Pilipinas bilang isang bansa na matagal nang nabuhay sa ilalim ng impluwensiya ng dayuhan. Sa loob ng 300 taon, nasa ilalim tayo ng Espanya, at pagkatapos ay 50 taon sa ilalim ng tinawag niyang “imperialism” ng Estados Unidos [00:45]. Ang matinding epekto nito ay nakaukit sa foreign policy ng bansa. Ayon sa kaniya, sa loob ng mahabang panahon, ang patakarang panlabas ng Pilipinas ay palaging umaayon sa gusto ng Amerika, kung kaya’t naging mahirap para sa bansa na magbukas ng pinto sa kalakalan at komersyo sa tinatawag nilang “communist countries” [01:14].

Ang kaniyang biglaang pag-angat sa pagkapangulo, mula sa pagiging pang-apat sa survey bago ang halalan hanggang sa panalo sa landslide [02:06], ay nagbigay sa kaniya ng pagkakataon na tuluyang buwagin ang lumang sistema. Ito ang simula ng multi-vector o multilateral na patakarang panlabas. Sa ilalim ng kaniyang pamumuno, nagawa niyang palakasin at patatagin ang relasyon sa China at, siyempre, sa Russia, na ngayon ay may mahalagang lugar sa bagong takbo ng patakaran ng Pilipinas [00:21]. Ito ay hindi paghihiwalay sa Amerika, aniya, kundi isang paglayo mula sa colonial vestiges o mga bakas ng kolonyalismo sa pagpapatupad ng diplomasya ng mundo [23:47].

Ang Giyera Kontra Droga: Isang Vow na May Dugo

Ang pinaka-emosyonal na bahagi ng kaniyang talumpati ay ang kaniyang depensa sa giyera kontra droga. Matindi ang kaniyang simula nang kaniyang banggitin na mismong ang Estados Unidos ang nagbabala sa Pilipinas na baka “malamon ng droga” ang bansa [03:17]. Ang babalang ito ay nagkatotoo. Sa pag-upo niya sa puwesto, kaniyang nadiskubre ang isang nakakagimbal na katotohanan: 50,000 na indibidwal, kasama ang mga city mayor, barangay chairman, at siyam na heneral, ang sangkot sa operasyon ng iligal na droga [03:39]—isang katibayan na ang kalaban ay nasa loob mismo ng gobyerno.

“Ako’y nakikipaglaban hindi lamang sa korupsyon mula sa loob ng gobyerno, nakikipaglaban din ako sa korupsyon at trafficking ng droga sa loob ng sarili kong gobyerno,” pag-amin ni Duterte [04:06]. Dahil dito, kinailangan niyang gawin ang “very bad” na hakbang [04:18]. Sa isang moment na nagpalabas ng lamig sa bulwagan, inulit niya ang kaniyang utos sa militar at pulis, na siya ring kaniyang panuntunan sa loob ng 21 taon bilang alkalde: nais niyang bumuo ng isang “comfortable city, a safe city,” kung saan ang mga tao ay makakalakad sa kalye sa gabi nang hindi sinasaktan [04:49].

Ang kaniyang sentro ng depensa ay ang kaniyang matinding pagmamahal at pagprotekta sa susunod na henerasyon. Isang tanong ang kaniyang ipinukol sa buong mundo: “Mali ba para sa isang pangulo ang sabihin… huwag ninyong wasakin ang aking bansa, lalo na ang mga bata, dahil papatayin ko kayo” [05:34]? Sa kabila ng mga kritisismo mula sa human rights groups, na nag-aakusa sa kaniya ng pagpatay sa libu-libo, mariin siyang nanindigan. Kaniyang iginiit na ang human rights guys ay “very eager to see a dead carcass of a criminal,” pero binabalewala naman ang mga ebidensiya ng droga at ang malaking yaman ng mga kriminal [06:51].

Pasanin ng Isang Pangulo: “I Take Responsibility”

Ang bigat ng kaniyang pasanin ay ramdam sa kaniyang bawat salita. Nag-iwan siya ng isang nakakakilabot na pahayag na nagpapakita ng kaniyang buong pananagutan. “Ako at ako lamang. Kung mayroong kailangang bitayin, ako iyon,” aniya [09:36]. Sa matinding pagtatapos, sinabi niya pa na handa siyang magpabigti o magpabaril, at ito ay magiging isang “honor” para sa kaniya, tulad ng kaniyang “national hero” (si Rizal) [09:45]. Ang kaniyang pangako: gagawin niya ang lahat upang protektahan ang mga Pilipino, lalo na ang susunod na henerasyon [10:10].

Higit pa rito, ipinaliwanag niya ang kaniyang order of battle sa militar at pulis: kailangan nilang barilin ang mga drug lord at kriminal kung ang kanilang buhay ay nasa panganib [12:58]. Ang kaniyang directive ay walang halong biro: “Shoot first before you die,” at kung may pulis o sundalo na namatay dahil sa katangahan, siya pa mismo ang sisipa at tatapos sa kanila [13:04]. Ito ay isang mariin at prangkang pag-iingat, isang patunay ng kaniyang pagpapahalaga sa buhay ng mga nagpapatupad ng batas.

Ang “Stupidity” ng Kaalyado at ang Pagtanggi ng Kanluran

Ang pinakamatinding bahagi ng kaniyang singil sa Kanluran ay nakasentro sa pagkakait ng mga armas sa kasagsagan ng krisis sa loob ng bansa. Inilarawan ni Duterte ang matagal na problema ng Pilipinas sa communist insurgency [13:43], kung saan ang kanilang mga M16 rifle ay halos hindi na gumagana dahil sa sobrang gamit [13:54].

Nagtangka siyang bumili ng 24,000 M16 rifle para sa Philippine National Police (PNP). Ngunit, isang Kongresista sa Amerika ang tumayo at mariing humadlang, at sinabing huwag ibigay ang mga baril dahil gagamitin daw ni Duterte ang mga ito para patayin ang kaniyang sariling mga mamamayan. “That is really funny,” ang sagot ni Duterte [14:40]. Sa gitna ng Valdai Discussion Club, kaniyang prangkahang hiningi sa Amerika na “kindly get you paid yourself,” at magsagawa ng imbestigasyon bago maglabas ng hatol [15:03].

Ang mas matindi pa, ang pag-atras ng Amerika sa bentahan ng rifle ay naganap mismo noong sumiklab ang rebelyon sa Marawi [15:50]. Sa mga sandaling iyon ng matinding labanan, kung saan halos limang buwan bago mapigilan ang mga rebelde [16:22], sila raw ay nakaranas ng pagkakait ng tulong.

Inulit niya ang nakakabaliw na condition nang nagtangka siyang bumili ng Bell helicopters mula sa Canada. Nag-alok ang Canada ng helicopter, ngunit may kondisyon: hindi ito maaaring gamitin laban sa sarili niyang mga mamamayan (ang mga rebelde) [17:38]. Ang layunin lamang ay para sa transportasyon ng mga patay o sugatang sundalo at para sa humanitarian reasons [18:05]. “I said, look, stupid! I am buying these helicopters because they are killing the people,” ang naging tugon ni Duterte, na nagpapahiwatig ng kaniyang matinding pagkadismaya sa “kawalan ng lohika” ng pag-iisip ng Kanluran [17:52].

Ang Pagdating ng mga Bagong Kaibigan: Russia at China ang Tagapagligtas

Sa gitna ng krisis sa armas na dulot ng Kanluran, binigyang-diin ni Duterte ang kung paano siya sinagip ng East. Sa kaniyang sariling salita, ang rebelyon sa Marawi ay tuluyang napigilan lamang nang ang China at Russia ay nagbigay ng “very well-made guns” [16:31]. Hindi ito basta-bastang baril, kundi mga sniper rifle na napakahusay gamitin sa labanan [16:44].

Ang aide na ito mula sa East ang nagbigay ng kakayahan sa mga sundalong Pilipino na lumaban nang epektibo. Sa puntong ito, hindi na lamang ito tungkol sa diplomasya, kundi isang usapin ng survival at pagkilala. Sa harap ng mundo, at lalo na kay Pangulong Putin, mariin niyang ipinahayag ang pasasalamat sa mga bansang hindi nagbigay ng kondisyon sa tulong, lalo na nang ang bansa ay nakakaranas ng matinding panloob na pagsubok. Ang pivot sa Russia at China ay hindi na lamang isang teoretikal na patakaran, kundi isang praktikal na pangangailangan na nagligtas sa bansa.

Ang Kolonyal na Paradigm at ang Hati ng Silangan at Kanluran

Sa huling bahagi ng kaniyang talumpati, hinamon ni Duterte ang pananaw ng mundo tungkol sa East versus West. Kaniyang inamin na mahirap pantayan o i-equal ang Silangan sa Kanluran, lalo na dahil sa mga bansang Asyano, maliban sa China, na nakaranas ng matinding kolonyalismo [22:13]. Ang Indonesia ay dumaan sa Dutch, ang Pilipinas sa Espanya at Amerika, at ang Malaysia sa iba pa [22:37].

Dahil sa kasaysayang ito, ang anumang pagtatangka na piliting i-adopt ng Asya ang mga paraan ng Kanluran ay palaging “suspected” [22:51]. Kaniyang ipinaliwanag na sa loob ng matagal na panahon, ang Russia at ang Eastern Bloc ay ipininta bilang “enemy of democracy,” na isa lamang propaganda ng Amerika [24:20].

Aniya, ang epekto ng propaganda ay napakalalim, kaya’t kakailanganin pa ng ilang henerasyon upang lubos na maintindihan ng mga Pilipino na ang non-democratic government sa Eastern Europe ay walang kinalaman sa kanilang buhay, at hindi sila ang tunay na kaaway [25:25]. Ang paradigm ng pagiging kolonisado at brutalized ay bahagi pa rin ng kanilang pag-iisip tuwing pinag-uusapan ang mga relasyon sa labas [27:40].

Sa huli, ang talumpati ni Duterte sa Valdai ay isang mapangahas na pahayag ng kalayaan. Ito ay hindi lamang tungkol sa giyera kontra droga, kundi tungkol sa pagpapalaya sa kaisipan ng Pilipino mula sa anino ng mga dating amo. Ito ay patunay na handa siyang lumakad sa sarili niyang landas, na ang mga bagong kaalyado ay inaasahan, at na ang tunay na soberanya ay nangangahulugan ng pagdedesisyon para sa sariling mamamayan, kahit pa ito ay may kasamang matinding sakripisyo at pag-iisa. Ang kaniyang pangako na “I will do what I have to do to protect people, especially the next generation,” ay siya mismong legacy na nais niyang iwanan sa kasaysayan ng bansa.

Full video: