APOY NG HUSTISYA: BAKIT NAG-WALK OUT SI SENADOR TULFO SA GITNA NG PAGDINIG AT SAAN HAHAHANTONG ANG PANLOLOKO NG MGA OPISYAL SA MGA BIKTIMANG WALANG KALABAN-LABAN

Ang Senado ng Pilipinas, na itinuturing na huling tanggulan ng hustisya at katotohanan, ay naging saksi sa isang pambihirang eksena ng matinding pagkadismaya at galit. Sa gitna ng pagdinig ng isang komite, nag-walk out si Senador Raffy Tulfo, isang dating broadcast journalist na kilala sa kanyang adbokasiya para sa “mala-maliliit” at naaapi. Ang dramatikong aksiyon ay hindi lamang isang simpleng pagpapakita ng inis; ito ay sumisimbolo sa kanyang sukdulang pagkabigo sa talamak at harap-harapang kawalang-hiyaan at kasinungalingan ng ilang opisyal ng pulisya na humarap sa komite.

Ang pagdinig ay nakasentro sa kaso ng Vicente Family—isang pamilyang tila biktima ng pang-aabuso sa kapangyarihan at pagbaluktot sa batas. Ang ugat ng problema ay isang operasyon ng pulis sa Bulacan na nagtapos sa pagkakakulong ng ama at anak, imbes na ng mga kriminal na dapat ay hinuhuli.

Ang Kuwento ng “Bonnet Gang” at ang Walang Kalaban-laban na Pamilya

Ayon sa salaysay, pumasok ang mga pulis sa bahay ng pamilya Vicente na nakasuot ng bonnets at sibilian o pang-karaniwang damit, habang walang body camera at warrant of arrest na bitbit. Sa mata ng ordinaryong mamamayan, lalo na sa isang mahirap na komunidad, ang mga ganitong “operatives” ay madaling mapagkamalang “akyat-bahay” o mga masasamang-loob.

“Kaya nga nagkaroon ng komosyon eh, kasi akala nung mga Camilon [Vicente] family, akyat bahay!” (halos [21:38]) mariing pahayag ni Senador Tulfo.

Sa panig ng pamilya, natural lamang ang pagpalag dahil sa takot at pagtatanggol sa sarili. Ngunit ang kalunos-lunos na nangyari: ang mga biktima pa ang kinasuhan ng mga pulis ng direct assault to a person in authority. Ang resulta, nakulong ang ama at nang sundan ng anak upang kumustahin, kinulong din! “Anong klaseng hustisya meron dito?” (halos [16:11]) tanong ni Tulfo, na siyang nag-abono pa ng piyansa para sa mga biktima.

Ang senaryong ito ay nagpapakita ng isang nakababahalang tema: ang mga mahihirap ay laging biktima, habang ang mga may uniporme at kapangyarihan ay tila nabibigyan ng immunity o proteksiyon.

“Ang tapang-tapang mo ‘pag pobreng kaharap mo, pero ‘pag sa akin ka makatingin, duwag ka pala, napakaduwag mo. Ang kaya mo lang mga pobre,” (halos [17:10]) matapang na paghaharap ni Tulfo sa isa sa mga pulis.

Ang Nakakabahalang Inconsistencies at ang “Duwag” na Pag-atras sa Polygraph

Ang pinakamatinding bahagi ng pagdinig ay ang isyu ng lie detector test at ang sunod-sunod na kasinungalingan ng mga pulis, kasama si Colonel Arnedo.

Una, hinamon ni Tulfo ang magkabilang panig na sumailalim sa lie detector test upang malaman kung sino ang nagsasabi ng totoo. Ang Vicente family (ang mga nagrereklamo) ay pumayag at, batay sa mga ulat, sila ay pumasa—patunay na totoo ang kanilang mga sinasabi.

Ngunit ang tatlong pulis—na unang pumayag sa hamon—ay umatras pagkatapos magkonsulta sa kanilang council o abogado.

“Talo na kayo! Kayong mga pulis na umatras, kahit na, yes, we understand that it is your Constitutional right na umayaw diyan sa Lie Detector Test. Karapatan niyo ‘yan. Pero we are talking here about public opinion. Talo na kayo!” (halos [28:46]) gigil na pahayag ng senador.

Para kay Tulfo, ang pag-atras ng mga pulis ay isang de facto na pag-amin ng kanilang kasinungalingan. Lalo pang nagpainit sa sitwasyon ang serye ng inconsistencies sa testimonya ng mga pulis, lalo na ni Colonel Arnedo:

Warrant vs. Covert Operation: Noong una, sinabi ng mga pulis na nagse-serve sila ng warrant of arrest. Kalaunan, sinabi ni Colonel Arnedo na walang warrant ang mga nag-ooperate, at ang kanilang ginagawa ay isang “covert operation” o “validation” lamang (halos [22:22], [22:58], [38:46]). Ang paggamit ng terminong “covert operation” ay tila palusot upang bigyang-katwiran ang kawalan ng body cam, uniporme, at barangay official, na labag sa protocol. Sa huli, umamin na may warrant ang subject, ngunit “hindi lang nabitbit” ng mga operatiba—isang kuwentong hindi na magkakatugma at nagpapakita ng panloloko.

Ang Walang Kakuwenta-kuwentang Rason sa Bonnet: Tinanong ni Tulfo kung bakit naka-bonnet ang mga pulis. Ang unang sagot ni Colonel Arnedo sa naunang radio program ni Tulfo ay: “Mainit kasi sa Bulacan kaya nag-bonnet.” Isang sagot na ikinagagalit ng senador: “Anong kinalaman ng mainit na panahon sa pagsuot ng bonnet? Ginagawa mong kengkoy ang PNP!” (halos [07:00], [09:43], [10:07]). Para kay Tulfo, ang bonnet ay dapat ginagamit lamang sa legitimate at warranted na operasyon, kung saan may subject na hinahanap, at hindi accessory lamang.

Ang Walkout: Simbolo ng Pagkapikon at Pagkabigo

Nang umabot sa punto kung saan hindi na makakuha ng tuwid na sagot si Tulfo at tila pinagloloko na ng mga pulis ang komite, napuno ang senador.

“Sandali, sinab, aalis na lang ako rito. Hindi ko matiis. Nakikita ko na parang itong mga pulis pinagloloko. I’m sorry, I have to walk out. Hindi ko kaya ‘to!” (halos [01:00], [46:22]).

Ang walkout ni Tulfo ay isang malakas na pahayag na higit pa sa salita. Ito ay pagtanggi na makibahagi sa isang proseso kung saan ang katotohanan ay pilit na binabaluktot at ang mga abusado ay tinatakpan. Ang kanyang galit ay hindi lang sa mga pulis na humarap, kundi sa mismong sistema na tila nagbibigay proteksiyon sa mga tiwali.

Ibinunyag din ni Tulfo na ang hepe mismo ay dati nang sinibak, ngunit ibinalik sa puwesto. “Anong klaseng hustisya meron tayo sa Pilipinas? ‘Pag pulis ang may kasalanan, bine-baby-baby, pero ordinaryong mamamayan, maliit na pagkakamali, kulong na agad, sinalvage, patay!” (halos [17:47], [18:00]).

Inihambing pa niya ang pang-aabuso sa pamilya Vicente—isang mahirap na pamilya—sa sitwasyon kung ginawa ito sa bahay ng mga mayayaman o sa mga opisyal. “Subukan niyo gawin ‘yun sa mga bahay ng mga mayaman, hindi ba? Baka naharat na kayo. Nagagawa niyo ‘yun sapagkat alam niyo walang kalaban-laban mga ‘yan.” (halos [16:38], [17:30]).

Ang Epekto sa Imahe ng Kapulisan at ang Panawagan sa NAPOLCOM

Matinding dagok sa imahe ng Philippine National Police (PNP) ang mga pangyayaring ito. Habang maraming pulis ang gumagawa ng tama at tapat na naglilingkod, ang mga iilang “bulok na itlog” (halos [00:23], [07:51]) ang sumisira sa magagandang nagawa ng buong organisasyon.

“Dahil sa gravity ng inyong kasalanan, ‘yung magandang imahe na nabilib ng mga kasamahan ninyo for so many years, pinaghirapan, na-wipe out sa isang iglap dahil sa katarantaduhan ninyo,” (halos [08:01]) banta ni Tulfo.

Sa tulong ni Attorney Bernardo ng NAPOLCOM, kinumpirma na may malinaw na infraction at lapses sa operasyon ng mga pulis, lalo na sa paglabag sa proseso ng pagse-serve ng warrant at paggamit ng body cam, na labag sa regulasyon ng Korte Suprema.

Ang pakiusap ni Tulfo sa komite at sa publiko ay simple: panagutan at respeto. Panagutan ang mga abusadong pulis, at igalang ang Senado bilang institusyon. Ang pag-atras sa lie detector test at ang sunod-sunod na kasinungalingan ay hindi lamang pambabastos sa komite kundi pagyurak sa tiwala ng taumbayan.

“I am your number one enemy kung masama kayo,” (halos [52:25]) ang panghuling babala ni Senador Tulfo sa mga tiwali, bago pa man niya lisanin ang silid.

Sa huli, ang walkout ni Senador Tulfo ay hindi pag-iwas sa tungkulin; ito ay isang makapangyarihang statement na may mga bagay na hindi na dapat palampasin. Ito ay isang panawagan sa command responsibility ng PNP hierarchy at isang matinding pangako na ipaglalaban niya ang hustisya para sa mga “pobre” na walang ibang sandigan kundi ang kanilang katotohanan. Hanggat may mga pulis na umaatras sa katotohanan at patuloy na nambibiktima, mananatiling nag-aapoy at magpapatuloy ang laban ni Senador Tulfo. Ang buong bansa ay naghihintay kung kailan magkakaroon ng hustisya ang pamilya Vicente at kung kailan tuluyang mawawala sa serbisyo ang mga pulis na naglalaro sa batas.

Full video: