Sa Gitna ng POGO, Isang Senador, Isang Abogado, at ang Panganib na Masira ang Kapangyarihan

Ang Pilipinas ay muling nayanig sa pag-usbong ng isang malalim at malawak na iskandalo ng katiwalian na umiikot sa operasyon ng Philippine Offshore Gaming Operators (POGO). Nagsimula sa nakalipas na pag-raid sa mga POGO hub sa Bamban, Tarlac, na naglantad sa kahina-hinalang pagkatao at koneksyon ng suspendido na si Mayor Alice Leal Guo. Subalit, ang isyu ay hindi lamang nanatili sa Tarlac, dahil ito ay umabot na sa mga matataas na opisyal ng pamahalaan, kabilang ang isang Senador na walang iba kundi si Lito Lapid, ang “Leon Guerrero” ng pulitika.

Sa isang serye ng matitinding alegasyon at pampublikong paghaharap, isang vlogger at abogadong nagngangalang Atty. Toto Kausing ang buong tapang na nagbunyag ng umano’y papel ni Senador Lapid bilang isang “protektor” ng mga iligal na POGO sa Porac, Pampanga. Ang labanang ito ay hindi lamang tungkol sa POGO; ito ay tungkol sa paggamit ng kapangyarihan, paglabag sa batas, at ang matagal nang problema ng katiwalian na nakabaon sa sistema, na ngayon ay isinisiwalat sa harap ng taumbayan.

Ang Pag-uugat ng Kontrobersiya: Alice Guo at ang mga Pagdududa

Naging mainit ang pagtalakay sa kaso ni Mayor Alice Guo nang matuklasan ang mga iligal na aktibidad sa POGO hub sa Bamban, Tarlac. Kinumpirma ni PAGCOR Chief Alejandro Tengco ang pag-iral ng mga dating matataas na opisyal na tumulong upang bigyan ng lisensya ang mga kaduda-dudang POGO applicants. Nagresulta ito sa pagbaba ng lisensyadong POGO entities mula 298 noong nakaraang administrasyon, at ngayon ay 43 na lamang [03:07:03]. Ngunit ang tanong ay nananatiling, “Paano nakakuha ng lisensya ang 298 POGOs na iyon?”

Kasabay nito, inaresto ang tatlong Chinese national sa Pampanga na sinasabing manager at kasosyo sa illegal POGO hub, na umano’y may koneksyon sa suspendidong si Mayor Guo. Ang mga paghuli at paglantad na ito ang nagbigay-daan upang mas lumalim ang imbestigasyon at mabigyang-pansin ang mga opisyales na nakaupo, partikular ang mga matataas na opisyal sa Pampanga, ang probinsya na pinagmulan ni Senador Lapid.

Senador Lito Lapid: Protektor o Biktima ng Malisya?

Ang pinakamabigat na akusasyon ay dumapo kay Senador Lito Lapid. Ayon kay Atty. Toto Kausing, may malaking papel ang Senador sa pag-iral ng POGO sa Porac, Pampanga, na may malinaw na koneksyon sa lupa at sa kanyang tungkulin sa Senado.

1. Ang Tungkulin sa Senado na Hindi Natupad:

Si Senador Lapid ay kasalukuyang Chairman ng Senate Committee on Games and Amusement Boards [06:10:07], ang komiteng may oversight function—o tungkuling mag-monitor at mag-imbestiga—sa mga operasyon at lisensya na ibinibigay ng PAGCOR. Ang POGO, bilang isang uri ng online gambling, ay nasa ilalim ng saklaw ng PAGCOR at ng Games and Amusement Board.

Kaya’t mariing kinukuwestiyon ni Atty. Kausing kung bakit hindi man lang nagpakita ng interes si Lapid na pangunahan o sumali sa imbestigasyon tungkol sa POGO, na ginawa nina Senador Risa Hontiveros (Women, Children, and Family Relations) at Senador Win Gatchalian [04:44:08]. Ang biglang pagdalo lamang ni Lapid sa pagdinig, ayon sa kritiko, ay dahil personal na siyang pinunterya at nalagay sa krisis ang kanyang reputasyon. “Kaya kung nagdududa ang bayan… Kasalanan mo yan, tukmol kang Lito Lapid ka, kasi dapat komite mo nag-iimbestiga diyan,” bulyaw ni Kausing [01:18:02].

2. Ang Kontrobersiya ng Lupa: Isang $10-Billion na Konbersyon

Ang pinakamalinaw na koneksyon ni Lapid ay nakita sa lupain. Ang POGO hub sa Porac ay nakatayo sa isang malaking development na pag-aari ng Cruz siblings, partikular si Roberto Liwag Cruz [02:50:00]. Ang kabuuang lupa ay umaabot sa 106.4 hectares [02:57:00], na orihinal na agricultural land at inaward sa mga magsasaka noong 2001 sa pamamagitan ng CLOA (Certificates of Land Ownership Award) [02:06:20].

Ngunit noong 2003, sa panahon ng panunungkulan ni Lito Lapid bilang Gobernador ng Pampanga [02:47:00], ang lupa ay misteryosong na-convert sa tourism, residential, at commercial land sa ilalim ng isang Darco (DAR Conversion) order [02:07:19]. Ang pagbabagong ito ay nangailangan ng pag-apruba ng provincial board, at dito pumasok ang papel ni Lapid [02:53:40].

Ang motibo sa likod ng konbersyon ay malinaw na pinansyal: ang agricultural land na nagkakahalaga lamang ng humigit-kumulang ₱500 bawat square meter ay biglang tumaas sa ₱10,000 bawat square meter [02:54:00], na nagkakahalaga ng mahigit ₱1 bilyon bawat ektarya. Sa kabuuan, ang pagpapataas ng presyo ay nagbunga ng multi-bilyong pisong tubo para sa mga developer at may-ari. Bilang kapalit ng pabor, iginiit ni Atty. Kausing na “Nabigyan siya diyan si Lito Lapid ng lupa at malaki ang lupa niya diyan na binigay sa kanya” [03:00:03].

Bilang ebidensya, nagpakita si Kausing ng Tax Declaration (TD) na nakapangalan kina Lapid, Manuel M. at Lapid, Marisa T. (SPS) [03:12:00] (Manuel Lapid ang buong pangalan ng Senador, at si Marisa Tadeo Lapid ang kanyang ex-wife [02:40:05]). Kahit pa hindi direktang ito ang 10 ektaryang tinayuan ng POGO hub (Royal Glan Palazo), ito ay katabi at bahagi ng malaking 106.4-ektaryang kontrobersyal na lupain. Mas lalo pang pinalala ang sitwasyon nang sabihin ni Kausing na ang ex-wife ni Lapid, si Marisa, ay dating manager pa ng POGO sa Porac [02:41:00], na lalong nagdidiin sa malalim na koneksyon ng pamilya Lapid sa POGO at lupain.

Ang Pagtatangka ng Senador na Gumanti at ang Paglabag sa Data Privacy Act

Nang tanungin sa Senado, naglabas si Lapid ng impormasyon mula sa National Bureau of Investigation (NBI) tungkol kay Atty. Toto Kausing, na nag-aakusa na mayroon itong siyam na kasong libel at anim na warrant of arrest [01:57:00].

Agad na sinagot ni Atty. Kausing ang mga alegasyong ito, na inaakusahan si Lapid ng “pagsisinungaling” at nagbabala ng paghahain ng kasong libel laban sa Senador [01:58:00]. Ayon kay Kausing, 14 counts ng libel ang meron siya (hindi siyam), ngunit ang mga ito ay matagal nang napanalo o na-dismiss, at wala na siyang standing warrant of arrest [02:01:00]. Ang problema, ayon kay Kausing, ay ang palpak na sistema ng NBI na hindi nag-aalis ng mga lumang rekord.

Ngunit ang mas matindi, mariing itinuro ni Kausing ang paglabag sa batas na ginawa ni Lapid: ang paggamit ng kanyang kapangyarihan bilang Senador upang kumuha ng sensitive private information—ang mga rekord sa NBI—na labag sa Data Privacy Act [02:13:00].

“Dapat humingi muna ang NBI ng consent ko bago nila binigyan ng records si Lito Lapid,” diin ni Kausing [02:13:40]. Sa puntong ito, hinamon pa ni Kausing ang hepe ng NBI Anti-Fraud Division (na diumano’y kaibigan ni Lapid) at nagbabala na kakasuhan ang NBI personnel na naglabas ng kanyang rekord dahil sa paglabag sa kanyang karapatan [02:17:00]. Ang insidenteng ito ay nagpapakita kung paanong ang kapangyarihan sa gobyerno ay ginagamit para sa personal na pagganti sa halip na sa pag-oorganisa ng gobyerno.

Ang Hamon ng Vlogger: Plunder at ang Pagtanggi sa Paggawa

Ang pinakahuling bomba na pinasabog ni Atty. Kausing ay ang akusasyon ng Plunder laban kay Senador Lapid [02:22:07].

Dahil sa kanyang umano’y kakulangan ng ginawa sa Senado, partikular sa pagpapabaya sa kanyang komite at pagdalo sa mga pagdinig, iginiit ni Kausing na: “Kung wala kang ginawa, wala kang karapatan sa sweldo. Kung wala kang sweldo, ninakaw mo ‘yun. Dapat ibalik mo ‘yun sa Pilipinas” [02:23:39].

Ang taunang sahod at allowance ng isang Senador ay tinatayang aabot sa ₱2 milyon bawat buwan [02:22:17]. Sa 18 taong paninilbihan ni Lapid (tatlong termino bilang Gobernador, at tatlong termino bilang Senador), ang kabuuang pera na kanyang tinanggap ay bilyon-bilyong piso. Sa mata ni Kausing, ang pagtanggap ng ganoong kalaking halaga nang walang nasasabing gawa sa lehislatura, lalo na sa mahalagang oversight function sa POGO, ay katumbas ng Plunder.

Ang mga Magsasaka at ang Malawak na Galamay ng Sindikato

Higit pa sa paghaharap ng Senador at Abogado, lumabas ang mas matinding isyu: ang hustisya para sa mga magsasaka. Ang 106.4 hectares na na-convert ni Lapid noong 2003 ay dapat sana’y ibinalik sa mga magsasaka noong 2019 matapos nilang manalo ng apila sa Department of Agrarian Reform (DAR) [03:00:00]. Ngunit ang order na ito ay hindi naipatupad dahil hinarang umano sa Office of the Executive Secretary for Legal Affairs (OODESLA) [03:08:37].

Ang lupang dapat sana’y sakahan na ng mga magsasaka ay ang siya namang pinagtayuan ng POGO hub [03:09:07]. Ang paghaharang sa Office of the President (OP) ay nagpapahiwatig ng malawak at malalim na impluwensya ng sindikato, na kayang “i-freeze” ang mga legal na desisyon pabor sa mga tiwali.

Bukod pa rito, ang mga pangalan ng mga malalaking pulitiko sa Pampanga, gaya nina dating Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo at ang pamilyang Pineda (kilala sa weteng at political dynasty), ay idinadawit sa isyu, na lalong nagpapatunay na ang sindikato ng POGO ay may political backers sa rehiyon. Ang Porac Mayor na si Jing Capil ay kinukuwestiyon din dahil ang pagbibigay ng building permit ay nasa ilalim ng kontrol niya, at ang pagtanggi niya sa anumang kaalaman ay “paghuhugas-kamay” lamang [03:13:00].

Konklusyon: Ang Hamon ng Katotohanan at Kapangyarihan

Ang mainit na pagtatalo sa pagitan ni Senador Lito Lapid at ni Atty. Toto Kausing ay naglalantad ng bulok na sistema ng pulitika sa Pilipinas. Ang POGO scandal ay isang salamin ng katiwalian at ng kawalang-pananagutan. Ang mga matatapang na akusasyon ni Kausing, na sinusuportahan ng mga dokumento at legal na batayan—mula sa pagpapabaya sa tungkulin, sa malalabong land deals noong gobernador pa, hanggang sa paglabag sa Data Privacy Act—ay naglalagay sa Senador sa isang kritikal na posisyon.

Ang pagtawag ni Lapid sa mga kasamahan sa pulitika, gaya nina dating Pangulo Arroyo at ang mga lokal na opisyal, ay sinasabing isang cry for help at pagpapakita ng takot na malantad ang kanyang “galamay.” Ang kasalukuyang labanan ay hindi lamang tungkol sa libel, kundi tungkol sa moralidad ng mga pinuno. Ang hamon ni Atty. Kausing na mag-resign si Lapid at ang kanyang diretsahang akusasyon ng plunder ay nag-iiwan ng isang matibay na tanong sa publiko: Sa gitna ng lahat ng ebidensya at pagdududa, ano ang totoong mukha ng “Leon Guerrero” sa serbisyo-publiko, at kailan haharapin ng mga tiwali ang batas nang walang proteksyon ng kapangyarihan? Ang kaso ng mga magsasaka at ang milyong-milyong tinanggap ni Lapid ay nananatiling matalim na punyal na tutuldok sa isyung ito.

Full video: