Bato Dela Rosa, Diretsong Inakusahan ni Espenido na Pinuno ng ‘Pinakamalaking Drug Syndicate’ sa PNP—Ang Pagsisiwalat na Yumanig sa Puso ng Hukuman

Sa isang pagdinig na nakakuha ng pambansang atensyon, ibinunyag ni Lieutenant Colonel Jovie Espenido, isang kontrobersyal ngunit kilalang opisyal ng pulisya, ang mga detalye ng kanyang affidavit na naglalaman ng mga sumasabog na akusasyon laban sa ilang matataas na pinuno ng Philippine National Police (PNP), kabilang ang dating PNP Chief at ngayo’y Senador Ronald “Bato” Dela Rosa. Hindi lang ito usapin ng droga at korapsyon; ito ay isang salaysay ng pagtataksil sa hanay, pagpapabaya sa mga nagtatrabaho nang tapat, at pagturo sa mismong institusyon ng kapulisan bilang protektor ng sindikato.

Ang testimonya ni Espenido ay isang emosyonal na paglalakbay sa likod ng mga operasyong tumatak sa kasaysayan ng “War on Drugs” sa bansa, na naglalantad ng personal na pighati at matibay na paninindigan sa kabila ng banta sa kanyang buhay at karera. Ito ang istorya ng isang pulis na naniniwalang siya ay isinakripisyo ng kanyang sariling mga kasamahan.

Ang Pagbaba ng Luha at ang Pait ng Pagtataksil

Hindi naiwasan ni Lt. Col. Espenido na maluha sa harap ng komite nang isalaysay niya ang kanyang pag-uusap kay Bato Dela Rosa. Isang sandali ng matinding emosyon ang nabuo [00:00] nang harapan niyang tanungin ang noo’y PNP Chief: “Bakit sir sinali niyo ako sir? Anong kasalanan ko na isali niyo ako doon sa drugs na nagtrabaho lang ako ng totoo?”

Ang tanong na ito ay sumasalamin sa pait na dinanas ng isang opisyal na, sa kanyang paniniwala, ay tapat na naglingkod. Ipinahayag niya ang kanyang pagkadismaya [00:33] nang sabihan siya ni Dela Rosa na hindi siya nito “tao,” at sa halip ay si Albert ang tao nito. Ang salaysay na ito ay nagpinta ng isang malinaw na larawan: isang pulis na nagtatrabaho, ngunit hindi binibigyan ng proteksyon at, sa halip, ay isinasama sa listahan ng mga drug suspect.

Ang pagkalista ni Espenido ay hindi lang isyu ng personal na paninira; ito ay isang taktikal na hakbang, ayon mismo sa kanya. Naniniwala siyang ang motibo ng kanyang mga kalaban [01:03:07] ay sirain ang kanyang kredibilidad. Kung siya mismo ay nasa drug list, ang mga kaso at reklamo na inihain niya laban sa mga tiwaling opisyal ay awtomatikong magiging kaduda-duda. Ito ay isang tusong estratehiya upang mapawalang-bisa ang kanyang mga pagsisikap na linisin ang sarili niyang hanay.

Ang Pagsabog ng Katotohanan: Ang PNP bilang ‘Biggest Crime Group’

Ang pinakamabigat na bahagi ng testimonya ni Espenido ay umiikot sa isang linya mula sa kanyang affidavit, partikular ang paragraph 34 [04:08:14], na nagsasabing: “From my experience, I can say that the PNP is the biggest crime group in this country.”

Ang pahayag na ito ay nagdulot ng alinlangan sa komite, ngunit mariing kinumpirma ni Espenido ang kanyang paninindigan [04:15:34]. Gayunpaman, binigyang-linaw niya ang kanyang salaysay: ang institusyon ng PNP, aniya, ay maganda at mahalaga sa bansa [05:07:34]. Ang problema, ayon kay Espenido, ay wala sa institusyon mismo, kundi nasa mga miyembro nito. “Yung member ng PNP, ‘yun lang ang problema,” giit niya.

Ngunit ang paglinaw na ito ay humantong sa isang mas matinding konklusyon. Nang usisain siya ng komite [02:37:33] kung sino ang pinuno ng “crime group” na iyon, kung ang PNP ang kanyang tinutukoy, umayon siya sa lohika na kung ang PNP ang pinakamalaking crime group, at si Bato Dela Rosa ang Chief PNP noong panahong iyon, si Dela Rosa ang lider [02:44:00].

Ang pag-amin na ito ay hindi lang isang simpleng akusasyon; ito ay isang direktang pagturo sa pinakamataas na opisyal ng pulisya sa bansa bilang ulo ng isang sindikato. Bagama’t binigyang-diin ni Espenido na ang “crime group” ay tumutukoy lamang sa drug syndicate at hindi sa extra-judicial killings (EJKs) [02:54:33], ang implikasyon nito ay nagdadala ng mabigat na katanungan tungkol sa integridad at tunay na direksyon ng kampanya laban sa ilegal na droga. Ayon sa kanyang matibay na paniniwala [02:22:18], si Dela Rosa ay sangkot sa pagbasura at pagbaon ng mga kaso na inihain niya laban sa mga opisyal na protektor at kasabwat na tumatanggap ng pera mula kay Kerwin Espinosa.

Ang Trahedya ni Mayor Espinosa at ang Paglaya ni Kerwin

Ang kaso nina Mayor Rolando Espinosa Sr. at Kerwin Espinosa sa Albuera, Leyte, ay sentro ng testimonya ni Espenido at naglalantad ng malaking kabalintunaan sa ‘War on Drugs.’

Naalala ni Espenido [01:33:57] nang sumuko si Mayor Espinosa kay Dela Rosa, na nag-utos sa kanyang tulungan ang alkalde dahil marami itong ibubunyag. Sa katunayan, nagbigay si Mayor Espinosa ng listahan ng mga pulis na tumatanggap ng pera mula kay Kerwin [01:42:08]. Ang lahat ng dokumento at listahan, aniya, ay na-file niya sa iba’t ibang ahensya ng gobyerno.

Ngunit ang kasunod na nangyari ay mas masakit. Sinabi ni Espenido na mayroong “reservation” si Mayor Espinosa at nagpahayag ng takot na siya ay papatayin [01:52:13]. Dahil dito, humingi si Espenido ng motion for custody sa judge, ngunit huli na ang lahat. Bago pa man dumating ang Lunes kung kailan inaasahang maging epektibo ang custody, napatay si Mayor Espinosa sa loob ng Baybay jail [01:54:30].

Para kay Espenido, malinaw ang nangyari: “Talagang Tino lang ng walang kalaban-laban” si Mayor Espinosa [01:17:12], at hindi makatotohanan ang report na nakipaglaban ito. Ang insidente ay pinangunahan ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Region 8, na pinamumunuan noon ni Colonel Marvin Marcos. Ang mas nakakabigla, si Colonel Marcos ay na-promote matapos ang insidente [02:22:11].

Sa kabilang banda, si Kerwin Espinosa, ang bigating drug lord na kanyang inoperasyon, ayon sa ulat [01:29:13], ay naka-release na at ngayon pa ay tatakbo umano para mayor sa Albuera, Leyte, isang posisyon na nagpapahintulot sa kanyang magpatuloy sa negosyo ng droga. Ang malinaw na kaibahan sa kapalaran ng drug lord at ng alkalde na tumulong sa gobyerno ay nagtuturo sa isang masalimuot na sistema ng hustisya kung saan tila ang mga big shot na kriminal ay nagtatagumpay at ang mga tapat na nakikipaglaban ay nabibiktima.

Ang ‘Assassination’ Assignment sa Ozamiz

Ang isa pang kontrobersyal na assignment ni Espenido ay ang kanyang pagtatalaga sa Ozamiz City, na tahanan ng pamilya Parojinog. Sinabi ni Espenido [01:52:30] na ang pamilyang Parojinog ay isang organized crime group na tumagal na ng 30 hanggang 40 taon, at ang kanyang pagkakatalaga doon ay para lamang “mapatay” siya.

Ang kaisipan na ipinadala siya sa Ozamiz para mamatay ay nagpapakita ng matinding pagdududa niya sa kanyang mga nakatataas. Ngunit sa kabila ng panganib, ipinatupad niya ang tama. Ang joint operation sa CIDG laban sa pamilyang Parojinog ay humantong sa malawakang patayan, kabilang ang pagkamatay nina Mayor Aldong Parojinog at kanyang asawa. Ayon kay Espenido [02:16:34], nagkaroon ng simultaneous implementation of search warrant at lumaban ang mga Parojinog, kaya nagkaroon ng palitan ng putok.

Ang paglalahad ng mga pangyayaring ito, kabilang ang pagkamatay ng 15 o 16 katao, ay nagpapatunay sa kanyang paniniwala na ang tanging paraan para linisin ang isang lugar ay sa pamamagitan ng matinding operasyon, na kadalasan ay nagdudulot ng matinding pagdanak ng dugo. Ang kanyang tapat na pag-iisip sa batas at ang kanyang determinasyon, kahit na nasa panganib, ay nagpapaliwanag kung bakit siya ay nakaligtas sa mga delikadong operasyon na ito, taliwas sa inaasahan ng mga umano’y nagpadala sa kanya.

Paninindigan at ang Konsekwensya ng Katotohanan

Sa huling bahagi ng pagdinig, nagbigay ng matinding paninindigan si Lt. Col. Espenido. Nang tanungin kung may galit siya [07:59:16] sa paggawa ng affidavit, mariin niyang sinabing wala. Sinabi rin niyang kuntento siya sa kanyang ranggo, at wala siyang pagsisisi [08:59:16] sa kanyang mga ginawa sa pulisya. Ito ay nagpapakita ng isang opisyal na hindi naghahangad ng gantimpala o pag-angat, kundi ng katotohanan.

“I am aware of the consequences,” sagot niya [09:31:00] nang tanungin tungkol sa bigat ng kanyang mga binitawang pahayag.

Ang testimonya ni Lt. Col. Espenido ay higit pa sa isang serye ng mga akusasyon; ito ay isang pakiusap para sa pananagutan sa hanay ng mga nagpapatupad ng batas. Ang kanyang salaysay ay nag-iwan sa publiko ng mga napakabibigat na katanungan: Kung ang isang tapat na opisyal ay isasama sa drug list para lamang sirain ang kanyang kredibilidad, at kung ang mga pinakamataas na pinuno ay inakusahan ng pagiging ulo ng drug syndicate, paano pa makakampante ang taumbayan sa mga taong itinalaga upang magbigay ng kapayapaan at kaayusan?

Ang kuwento ni Espenido ay hindi matatapos sa pagdinig na ito. Ang kanyang mga sinabi, na direktang tumuturo sa pinuno ng kapulisan, ay isang hamon sa sistema ng hustisya at sa bawat Pilipino na naghahanap ng katotohanan sa likod ng madugong kampanya laban sa droga. Ang kanyang katapangan na magsalita, sa kabila ng lahat, ay nagbibigay-liwanag sa isang masalimuot na bahagi ng ating kasaysayan na nangangailangan ng masusing imbestigasyon at ng matibay na paninindigan ng bawat isa para sa tunay na pagbabago. Ang pagwawakas ba ng kasong ito ay magdudulot ng hustisya, o isa na namang kuwento ng malaking kawalang-katarungan? Ang oras at ang patuloy na pag-uusig ang tanging makakapagsabi.

Full video: