ANG TAHIMIK NA PAG-ALIS: Pagbabalik-Tanaw sa 10 Haligi ng Pelikula, Sports, at Serbisyo Publiko na Nagpaalam sa 2024

Ang taong 2024 ay matatandaan sa kasaysayan ng Pilipinas bilang isang taon ng matinding pagsubok at pighati. Hindi lamang ito nag-iwan ng marka sa pulitika at ekonomiya, kundi maging sa sining at pampublikong serbisyo. Sa loob ng halos labing-dalawang buwan, sunud-sunod na nagpaalam ang ilan sa mga pinakamahahalagang personalidad na nagbigay-karangalan, aliw, at inspirasyon sa bawat Pilipino. Ang kanilang paglisan ay hindi lamang nag-iwan ng malaking puwang sa kani-kanilang industriya, kundi nagdulot din ng matinding pagkabigla at kalungkutan sa madla.

Sa artikulong ito, ating babalikan ang mga alaala, ang mga obra, at ang mga huling sandali ng sampung sikat na personalidad—mula sa mga award-winning na artista, batikang journalist, hanggang sa mga film producer—na nag-iwan ng kanilang pamanang ginto bago sila tahimik na yumao.

Ang Biglaang Paghinto ng Ilaw-Tala: Jaclyn Jose at ang Walang Kapantay na Pamana

Isa sa pinakamalaking balita na gumulat sa sambayanan ay ang biglaang pagpanaw ng batikang aktres na si Jaclyn Jose noong Marso 3, 2024, sa edad na 59 [00:06]. Si Jaclyn Jose, o Mary Jane Guck sa totoong buhay, ay matagal nang kinikilala bilang isa sa pinakamahuhusay at pinaka-natural na aktres sa industriya ng pelikulang Pilipino. Ang kanyang kakayahan na magbigay-buhay sa iba’t ibang karakter, mula sa kontrabida hanggang sa simpleng ina, ay nagdala sa kanya sa tugatog ng tagumpay.

Ngunit ang hindi malilimutang milestone sa kanyang karera ay naganap noong 2016, nang siya ay kinilala bilang kauna-unahang Filipina na nagwagi ng Best Actress Award sa prestihiyosong Cannes Film Festival [00:33]. Ito ay para sa kanyang natatanging pagganap sa pelikula ni Brillante Mendoza na Ma’ Rosa. Ang kanyang iconic na eksena sa pelikulang ito, kung saan siya ay kumain ng fishball, ay hindi lamang naging memes kundi simbolo rin ng kanyang raw at unfiltered na pag-arte [00:41].

Ang pagpanaw ni Jaclyn ay naging mas matindi ang emosyonal na impact dahil sa paraan ng kanyang paglisan—naabutan siyang wala nang buhay sa loob ng kanyang bahay, nag-iisa [00:47]. Ang ganitong tagpo ng kanyang real-life ending ay kabalintunaan ng kanyang fierce at larger-than-life na presensya sa pelikula. Ang kanyang paglisan ay nagbigay-diin sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa bawat sandali ng buhay ng isang tao, lalo na ang mga national treasure sa sining.

Ang Nag-iwan ng Agarang Kawalan: Mula sa Sports hanggang sa Creative Empire

Ang taong 2024 ay nagpatuloy sa pag-ani ng kalungkutan sa iba’t ibang sektor. Sa mundo ng sports journalism at public service, nagulat ang lahat sa biglaang pagpanaw ni Chino Trinidad noong Hulyo 13, 2024 [01:01]. Sa edad na 56, si Chino ay veteran sa pagbabalita ng isports at kilala sa kanyang passionate at articulate na pag-aanalisa.

Ang dahilan ng kanyang pagpanaw ay atake sa puso, habang siya ay papunta sana sa isang meeting kasama si Efren “Bata” Reyes [01:09]. Ang kanyang sudden passing ay nagpapaalala sa atin ng kahinaan ng buhay. Si Chino ay naglingkod bilang Commissioner ng Philippine Basketball League (PBL) mula 2000 hanggang 2010 at naitalaga pa ngang Commissioner ng Sharks Billiard Association noong Mayo 2024 [01:33]. Ang kanyang boses, na matagal nang naging soundtrack ng mga mahahalagang laban sa Pilipinas, ay biglaang nanahimik.

Hindi rin nalalayo ang sakit na nadama sa creative industry sa paglisan ni Deo Endrinal noong Pebrero 3, 2024 [04:10]. Si Deo, na pumanaw sa edad na 60 dahil sa multiple organ failure, ay hindi lamang basta executive. Siya ang utak at puso sa likod ng Dreamscape Entertainment, na responsable sa ilan sa pinakamalaki at pinakamatagumpay na programa ng ABS-CBN. Kabilang dito ang FPJ’s Ang Probinsyano, ASAP, The Buzz, at marami pang iba [04:29].

Ang kanyang vision at passion sa paglikha ng makabuluhan at world-class na teleserye ay nagbigay-buhay sa industriya at naghatid ng mga kuwento sa bawat tahanan. Nagsimula siya bilang isang writer at umakyat sa pagiging producer ng mga iconic na programa [04:45]. Ang kanyang pagkawala ay nagdulot ng structural void sa pamamalakad ng entertainment content sa bansa.

Ang mga Lumikha ng Kasaysayan at Naghatid ng Aliw

Ang industriya ng pelikula at sining ay patuloy na nagdalamhati sa paglisan ni Carlo J. Caparas, isang veteran Filipino writer, director, at comic strip creator [03:21]. Pumanaw si Caparas sa edad na 80, na nag-iwan ng legacy na hinding-hindi matutumbasan. Siya ang master storyteller sa likod ng mga kuwentong nalathala sa komiks na kalaunan ay naging blockbuster na pelikula tulad ng Panday, Totoy Bato, Bakekang, Gagambino, at Elias Paniki [03:46].

Bukod sa kanyang pagsusulat, naging direktor din siya ng mga pelikulang tinaguriang “massacre movies“, tulad ng The Visconde Massacre noong 1993 [03:55]. Bagamat kontrobersyal ang naging paghirang sa kanya bilang National Artist for Visual Arts and Film noong 2009, na pinawalang-bisa naman ng Supreme Court noong 2013, hindi maikakaila ang kanyang massive contribution sa kulturang popular ng Pilipinas [03:58].

Kasabay ng paglisan ng mga manlilikha, nagpaalam din ang mga nagbigay-aliw. Si Dinky Doo Jr., ang komedyanteng nagpasaya sa marami, ay pumanaw noong Hulyo 2, 2024 [01:42]. Bagamat hindi binanggit ng kanyang pamilya ang tiyak na sanhi ng kamatayan, alam ng marami na siya ay matagal nang may sakit, kabilang ang diabetes at mataas na blood pressure, na humantong sa dialysis [01:53]. Ang kanyang pag-arte, na huling nasilayan sa FPJ’s Batang Quiapo ni Coco Martin [02:00], ay nag-iwan ng ngiti at paghanga sa kanyang dedication sa sining.

Ang Aktor, Pamilya, at ang Lider ng Bayan

Hindi rin nakaligtas ang mga multi-faceted na personalidad. Si Rosario “Yoyong” Martirez, na isang Pinoy Olympian, Pasig City Vice Mayor, at artista/komedyante, ay pumanaw sa edad na 77 noong Hunyo 18, 2024 [02:16]. Ang complication dulot ng pneumonia ang naging sanhi ng kanyang paglisan. Si Yoyong ay nagbigay-karangalan sa bansa bilang bahagi ng Philippine basketball team sa 1972 Olympics at naglaro rin sa PBA [02:33].

Ang kanyang legacy ay hindi lamang sa hardcourt kundi maging sa pulitika, kung saan siya ay naglingkod bilang Vice Mayor ng Pasig City mula 2004 hanggang 2013 at Councilor sa loob ng maraming taon [02:41]. Ang kanyang pagiging komedyante sa pelikula at telebisyon ay nagpapakita ng kanyang kahusayan na balansehin ang seryosong serbisyo at pagpapatawa.

Sa pamilya Martinez, nagluksa rin sila sa pagpanaw ng kanilang ama, si Bert Martinez, noong Mayo 20, 2024 [02:51]. Bago pa naging sikat ang kanyang mga anak na sina William at Albert Martinez noong dekada ’80, si Bert na ang naunang artista [03:02]. Siya ang nagbukas ng pintuan ng showbiz para sa kanyang buong pamilya, kabilang sina Ronnie at Bernadette Martinez [03:15]. Ang kanyang buhay ay patunay na ang acting career ay hindi lamang propesyon kundi isang legacy na maaaring ipasa sa susunod na henerasyon.

Ang Lider at ang Natatanging Boses ng OPM

Sa hanay ng public servants na nagmula sa showbiz, pumanaw si Maita Sanchez noong Nobyembre 3, 2024, sa edad na 55 [04:54]. Si Maita, dating aktres at maybahay ni E.R. Ejercito, ay naglingkod bilang Alkalde at Vice Mayor ng Pagsanjan, Laguna [05:02]. Ang kanyang pagiging National President ng League of Municipalities of the Philippines ay nagpapakita ng kanyang commitment sa serbisyo publiko, matapos siyang pumasok sa showbiz at gumanap sa maraming action films kasama si Fernando Poe Jr. [05:21].

Gayundin, labis na ikinalungkot ng OPM community ang pagkawala ng music icon at folk singer na si Kutha (Socorro Avelino) noong Setyembre 27, 2024, sa edad na 73 [05:37]. Ang boses at musika ni Kutha ay naging soundtrack ng buhay ng maraming Pilipino. Ayon sa balita, siya ay naging bedridden matapos siyang ma-stroke, ngunit ang kanyang mga awitin ay mananatiling buhay at patuloy na papakinggan.

Ang Pinakadramatikong Paalam: Mother Lily at ang Regal Films

Ang pinaka-emosyonal at halos unbelievable na paglisan ay ang kay Mother Lily Monteverde, ang film producer at may-ari ng Regal Entertainment [05:54]. Pumanaw si Mother Lily noong Agosto 4, 2024, sa edad na 84. Ang nagdulot ng matinding shock ay ang katotohanang pumanaw siya isang araw lamang matapos mailibing ang kanyang asawa, si Leonardo “Father Remy” Monteverde [06:03].

Ang tagpong ito ay nagbigay ng isang dramatic at poignant na ending sa isang love story na tila hindi na kayang mabuhay ng isa kung wala ang isa. Si Mother Lily, na ang Regal Entertainment ay nakapag-prodyus na ng halos 700 na pelikula sa Pilipinas mula pa noong dekada ’60 [06:11], ay hindi lamang isang producer. Siya ang naging “nanay” ng maraming artista at direktor, na lumikha ng mga bituin at klasikong pelikula na bahagi na ng pop culture ng bansa. Ang kanyang pagpanaw ay hindi lamang pagkawala ng isang businesswoman kundi ng isang maternal figure na naghubog sa Philippine cinema.

Pagtatapos: Ang Pamanang Hindi Kumukupas

Ang paglisan nina Jaclyn Jose, Chino Trinidad, Dinky Doo Jr., Yoyong Martirez, Bert Martinez, Carlo J. Caparas, Deo Endrinal, Maita Sanchez, Kutha (Socoro Avelino), at Mother Lily Monteverde ay nag-iwan ng isang irreplaceable void sa ating kultura at lipunan. Ang bawat isa sa kanila ay naglingkod sa publiko sa iba’t ibang paraan—sa pamamagitan ng sining, pagbabalita, sports, o direktang serbisyo.

Ang kanilang mga buhay ay nagpapaalala sa atin na ang talento at dedikasyon ay may hangganan sa lupa, ngunit ang pamanang kanilang iniwan ay patuloy na magsisilbing gabay at inspirasyon. Ang 2024 ay naging isang taon ng mapait na paalam, ngunit ang legacy ng mga haliging ito ay mananatiling buhay sa bawat pelikula, teleserye, balita, komiks, at ball game na ating babalikan. Sila ay tahimik na umalis, ngunit ang ingay ng kanilang kontribusyon ay hinding-hindi kailanman titigil.

Full video: