ANG PANGKABUUANG AMININ: Colonel Leonardo, Nagpatotoo sa “Reward System” at Direktang Utos Mula sa Malacañang, Nagbunyag ng Sentralisadong Network sa Gitna ng War on Drugs

Ang mga pagdinig sa kongreso na sumasalamin sa War on Drugs ng nakaraang administrasyon ay patuloy na naglalahad ng mga nakakagimbal na detalye, at nitong huli, ang testimonya ni Colonel Leonardo ay tumindig bilang isang kritikal at sentral na pagbubunyag. Sa ilalim ng matinding interogasyon, inamin ng dating opisyal ng Philippine National Police (PNP) ang kanyang hindi pangkaraniwang papel at mga koneksyon, na nagbigay ng bigat at kumpirmasyon sa mga matitinding alegasyon na matagal nang lumulutang sa likod ng operasyong Oplan Tokhang at Oplan Double Barrel.

Hindi lamang ito simpleng pag-uulat ng mga pangyayari, kundi isang pagbasag sa pader ng katahimikan ng isang insider na nagtatag ng direktang ugnayan sa pinakamataas na antas ng kapangyarihan ng Malacañang. Ang kanyang mga pag-amin ay nagpapatibay sa umiikot na naratibo ng isang sentralisadong estruktura, isang sistema ng pabuya (reward system), at isang malaking pag-iiba sa normal na kadena ng utos (chain of command) ng pambansang pulisya.

Ang Kasinghalaga at Hindi Pangkaraniwang Paglipat

Isa sa mga pinakamalaking katanungan na lumabas mula sa testimonyo ni Colonel Leonardo ay ang kanyang hindi pangkaraniwang pagtalaga (transfer) at pagtagal sa posisyon bilang Chief ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Region 11 (Davao). Noong Hulyo 2016, pag-upo pa lamang ng administrasyong Duterte, mabilis siyang inilipat mula sa Manila Police District (MPD) patungong Davao. Ang nag-isyu ng memorandum orders para sa paglilipat na ito ay si noon ay Chief PNP na si Senator Bato Dela Rosa, na inilarawan ni Col. Leonardo bilang very close sa kanya.

“Nung panahon na ‘yon sino po PNP si then Chief PNP Bato Dela Rosa,” pag-amin ni Col. Leonardo [01:40:00]. Nang tanungin kung bakit siya in-assign doon, na karaniwan ay hindi basta-basta nagaganap ang ganoong kalayong pagtalaga, inamin niya na ang utos ay nagmula sa “direct from ch National headquarters” [02:34:00]. Ang hindi pangkaraniwan ay ang kanyang pagtagal sa posisyon, na umabot sa apat na taon [04:04:00], na lumalabag sa karaniwang polisiya ng pagpapalit ng mga opisyal upang maiwasan ang pagtatatag ng matitibay na ugnayan sa lokal na lugar. Ipinaliwanag niya na hindi siya napalitan dahil “wala pong nare-receive na order” [05:29:00], na ipinahihiwatig ng interpelator na may kinalaman sa kanyang “lakas” at koneksyon sa dating pangulo at kay Senator Bong Go.

Ang Direktang Linya ng Komunikasyon sa Palasyo

Ang sentro ng pagiging kasinghalaga ni Col. Leonardo ay ang kanyang direktang ugnayan sa ehekutibo. Siya ay malapit hindi lamang kay dating Pangulong Duterte kundi lalo na kay noon ay Special Assistant to the President (SAP) na si Bong Go [05:46:00]. Inamin ni Col. Leonardo na si SAP Bong Go ay minsan siyang inuutusan [06:32:00] at siya ay tinatawagan nito [07:19:00] para sa iba’t ibang bagay: “pagka meron lang pong mga ipapa-check, meron siyang kailangang information or sometimes ah meron kailangang i-verify or ah kung ano man po ang ah inuutos niya Mr. chair” [07:29:00].

Ang ganitong uri ng direktang komunikasyon sa isang opisyal na nasa regional level, na lumalampas sa Chief PNP at Regional Director, ay nagpapatunay sa isang parallel chain of command o isang bypass na estruktura na ginamit upang maghatid ng raw intelligence at impormasyon, na hindi dumaan sa tradisyonal na saringan ng PNP.

Nang tanungin kung anong klase ng utos ang tinatanggap niya, ipinaliwanag ni Col. Leonardo na ito ay kadalasang validation o pag-check ng impormasyon na may kinalaman sa insidente o tao, at si Col. Leonardo ang nagbibigay ng ulat [09:01:00]. “Minsan tatawag po ako sa mga Region concern po yung information then ipapasa ko po sa kanya [SAP Bong Go]” [10:07:00]. Ang ganitong papel bilang “taga-alog ng administrasyon” [12:46:00] ay nagpapakita na si Col. Leonardo ay isang mahalagang sentro ng impormasyon na ginamit ng Palasyo para sa kanilang operasyon.

Ang Pagpapatotoo sa Davao Template at Reward System

Ang pinakamalaking kumpirmasyon ay ang pagpapatibay ni Colonel Leonardo sa kabuuang nilalaman ng affidavit ni Colonel Rina Garma. Nang tanungin kung naniniwala siya sa dalawang affidavit ni Garma, kabilang ang supplemental affidavit, at kung “pinatotoo niyo pa na itong lahat sinasabi ni kel garma ay walang kasinungalingan at totoo” [13:35:00], ang kanyang sagot ay isang matunog na “Yes” [13:49:00] at “Opo Mr. chair” [14:02:00].

Sa affidavit ni Garma, detalyado ang:

Ang Pagpili: Si Col. Leonardo ay tapped ng dating Pangulo upang bumuo ng isang special team para i-replicate ang “Davao template” sa buong bansa [21:24:00]. Inamin ni Col. Leonardo na may plano silang ganoon [22:22:00] at kinumpirma na meron talagang “Davao template,” na tinukoy niyang “Tokhang” [21:55:00]. Bagamat iginiit niya na “hindi natuloy” ang task force dahil sa implementasyon ng Oplan Double Barrel [22:29:00], kinumpirma niya ang pagpili sa mga miyembro na binanggit ni Garma, tulad nina Romel Bakat, Rodel Serbo, atbp. [31:10:00].

Ang Reward System: Nang tanungin ni Congressman Abante, “Naniniwala ka ba na merong reward system, yes or no?” ang sagot ni Col. Leonardo ay, “Yes, Mr. ch” [20:48:00].

Ang pagpapatunay ni Col. Leonardo sa “reward system” ay nagbigay ng substansiya sa mga alegasyon na ang mga pulis o operatives ay binabayaran para sa paggawa ng kanilang “trabaho,” na nagpapahiwatig ng insentibo sa likod ng mga pagpatay na may kaugnayan sa droga. Bagamat itinatanggi niya na siya ang paymaster [39:35:00] o may personal knowledge kung saan nanggagaling ang pondo mula sa Malacañang [40:13:00], inamin niya na “meron akong nadidinig na mga ganong ah balita about that number for collection of the Uh reward money” [41:15:00], na nagpapakita na ang sistema ay laganap na common knowledge sa loob ng ilang sektor ng PNP.

Isang Kultura ng Karahasan: Ang Konteksto ng Pag-amin

Ang pag-amin na ito ay hindi maihihiwalay sa kultura ng karahasan na isinusulong ng nakaraang administrasyon. Ipinaalala ni Congressman Abante ang mga dating pahayag ni dating Pangulong Duterte, kung saan kinumpara niya ang kanyang sarili kay Hitler (na pumatay ng 6 milyong Hudyo) at sinabing, “I’d be happy to slaughter them [3 million drug addicts]” [19:14:00].

Ang pagpapatunay ni Col. Leonardo sa affidavit, na nagdedetalye ng P20,000 na pabuya para sa mga tiyak na pagpatay at P5,000 na reimbursement [46:18:00], ay nag-uugnay sa mga retorika ng mass slaughter sa mga aktwal na sistema ng insentibo sa ground level. Ito ay nagpapakita ng isang mekanismo kung paanong ang matinding retorika ay naisasalin sa konkretong aksyon sa pamamagitan ng direktang utos at pondo.

Ang Pagpapatupad at Paghahanap ng Katotohanan

Ang testimonya ni Colonel Leonardo ay hindi lamang nag-ukit ng kanyang sariling papel kundi nagbigay din ng corroboration sa isang mas malaking estruktura ng kapangyarihan. Sa pamamagitan ng pag-amin sa kanyang ugnayan sa Palasyo, sa pagtanggap ng direktang utos, at lalo na sa paniniwala sa “reward system” [58:57:00], nagbigay siya ng isang seryosong patunay na nag-uugnay sa mataas na pamunuan at sa mga kontrobersyal na operasyon sa lupa.

Ang mga mambabatas, tulad ni Congressman Gutierrez, ay nagpahiwatig ng pangangailangan na tingnan ang mga pag-amin na ito, lalo na ang mga pagtanggi ni Col. Leonardo na “hindi natuloy” ang task force, dahil sa mga detalye na naitatag na sa rekord—tulad ng mga pangalang kanyang pinili at ang kanyang patuloy na kritikal na papel bilang CIDG 11 Chief.

Ang imbestigasyon ay patuloy, at ang mga pagbubunyag mula sa mga tulad ni Colonel Leonardo ay nagiging mga susing bahagi ng puzzle na maglalantad ng buong katotohanan tungkol sa isa sa pinakamadugong kabanata ng kasaysayan ng Pilipinas. Ang pangangailangan para sa pananagutan (accountability) ay hindi pa tapos, at ang pagtatatag ng mga mekanismo ng insentibo at direktang utos sa gitna ng digmaan kontra-droga ay magbibigay-daan sa mas malalim na pag-unawa sa kalakaran at modus operandi ng operasyong ito. Ang reward system ay ngayon, sa mga mata ng Kongreso, ay may kumpirmasyon mula sa loob, na nagpapataas sa pangangailangan na ipatawag ang iba pang mga personalidad upang harapin ang mga katanungan tungkol sa kung paano at bakit naganap ang libu-libong pagpatay sa bansa.

Full video: