Sa Gitna ng Krisis: Ang Nakakapag-init na Pagdinig na Nagpabagsak sa Testigo at Naglantad ng ‘Amnesia’ sa Puso ng Opisina ng Pangalawang Pangulo

Ang bulwagan ng Kongreso ay muling naging hot seat para sa mga opisyal ng Office of the Vice President (OVP) matapos silang harapin ng matatalim na pagtatanong hinggil sa kontrobersyal na confidential fund. Sa gitna ng pagdinig, hindi lamang ang pagiging lehitimo ng paggastos ang tinutukan kundi maging ang dramatikong sequence of events sa pag-withdraw ng P125 milyong piso, na umabot sa punto na isa sa mga pangunahing testigo ay isinugod sa emergency room dahil sa tindi ng presyur.

Ang pagdinig, na pinangunahan ng mabusising pagtatanong ni Atty. Jinky Luistro, ay naglantad ng sunud-sunod na kontradiksyon, pagbaling-baling sa responsibilidad, at isang tila “selective amnesia” na nagpalala lamang sa pagdududa ng publiko at ng komite sa pagiging transparent ng mga transaksyon.

Ang Pagbagsak ni Miss Acosta: SDO, Niyanig ng Tanong sa ‘7-Day Spending Spree’

Sinalang sa pagtatanong si Miss Gina F. Acosta, ang Special Disbursing Officer (SDO) ng OVP, na siyang may responsibilidad sa pag-iingat at paggastos ng pondo. Mula pa lamang sa simula, kitang-kita na ang takot at nerbiyos ni Miss Acosta, na umamin pang ‘nanginginig’ siya.

Isa sa mga pivotal na tanong na ibinato sa kanya ay ang pagiging posible bang gastusin ang P125 milyong confidential fund sa huling quarter ng 2022 sa loob lamang ng pito hanggang sampung araw, partikular mula Disyembre 21 hanggang 31. Taliwas sa inaasahang direktang sagot, idineklara ni Miss Acosta na hindi niya personal na ginastos ang halaga. Iginiit niya na inutos lamang sa kanya ng kanyang ‘boss’ na i-release ito kay ‘Sir La Chica,’ ang nasa ground umano.

Ngunit ang mas nagpalala sa sitwasyon ay ang kanyang pag-amin na hindi siya pamilyar sa isang key figure na binabanggit sa transaksyon—si ‘Kokoy Villamin.’ Ang kawalan ng kaalaman sa pagkakakilanlan ng isang tao na konektado sa ganoong kalaking halaga ay labis na ikinabahala ng komite.

Nang tanungin naman siya batay sa kanyang karanasan bilang SDO sa Davao City mula 2019 hanggang 2022—kung saan sinabi niyang ‘mastered’ na niya ang proseso ng confidential fund utilization—hindi pa rin siya nagbigay ng direktang sagot. Ang tanging pahayag niya, “Hindi po ganyan ang confidential fund sa Davao, Ma’am, hindi po ganoon kalaki.” Ang pahayag na ito ay tila nagpapahiwatig na hindi normal o posible ang ganoong kalaking paggastos sa maikling panahon, ngunit patuloy siyang umiiwas na kumpirmahin ito.

Ang presyur ay tuluyan nang nagpabagsak kay Miss Acosta. Sa kalagitnaan ng pagdinig, kailangan siyang isugod sa emergency room matapos umabot sa 150/100 ang kanyang blood pressure. Ang eksenang ito ay hindi lamang nagpakita ng tindi ng imbestigasyon, kundi pati na rin ang bigat ng emosyonal at sikolohikal na epekto ng paghahanap sa katotohanan.

Ang Interbensyon ni VP Sara at ang Pagsalungat ni Marcoleta

Bago pa man ang dramatikong pag-alis ni Miss Acosta, nagkaroon ng tension sa pagitan ng mga miyembro ng komite. Tumindig si Congressman Rodante Marcoleta upang kwestyunin ang paggamit ng “hypothetical questions” na aniya’y hindi pinapayagan sa mga hukuman. Ang argumento ay agad namang sinagot ng isang miyembro, na nagpaliwanag na ang mga rules of evidence sa Korte ay hindi “controlling” sa pagdinig ng komite, at ang pagtatanong ng mga posibleng sitwasyon ay mahalaga upang makagawa ng epektibo at matibay na batas, lalo na para maiwasan ang posibleng abuso sa pondo.

Sa gitna ng pagpapaliwanag, nagtangkang sumagot si Vice President Sara Duterte, na nasa pagdinig bilang head of agency, upang tugunan ang pahayag ni Marcoleta. Ngunit mariin siyang pinigilan ng chair dahil hindi pa siya binibigyan ng recognition para magsalita. Ang maikling sandaling ito ay nagpakita ng mataas na stakes ng isyu at ang seryosong pagtutok ng komite sa pagsunod sa rules of procedure.

Mr. Orton at ang Misteryo ng Apat na Malalaking Bag

Matapos isugod si Miss Acosta, ang Assistant Chief of Staff (ACOS) na si Mr. Orton ang humalili at sumailalim sa masinsinang pagtatanong. Inamin ni Mr. Orton na kasama siya ni Miss Acosta sa lahat ng apat na withdrawal ng confidential fund—P125 milyon noong 2022 at tatlong P125 milyon noong 2023—na may kabuuang total na P500 MILYON.

Ang pagtatanong ay nagtuon sa Dec. 20, 2022 withdrawal ng P125M mula sa Landbank Shaw Boulevard. Dito nagsimulang lumabas ang mga kontradiksyon na nagpababa sa credibility ng kanyang pahayag.

Kontradiksyon sa Sasakyan: Ayon kay Mr. Orton, lahat ng P125 milyong cash, na nakalagay sa apat na malalaking bag, ay inilagay sa iisang sasakyan na sinakyan niya. Taliwas ito sa naunang pahayag ni Miss Acosta, na aniya, hinati raw ang pera sa dalawang sasakyan—“kung ma-hold up ‘yung isa, may matitira pang isa.” Ang pahayag na ito ni Acosta ay nagpahiwatig ng napakalaking security risk na lalong nagpalakas sa pangangailangan ng due diligence.
Kontradiksyon sa Bangko: Mas lalong uminit ang pagdinig nang tanungin kung sino ang tumulong sa paglabas ng pera mula sa bangko. Sabi ni Miss Acosta, security guard ng bangko. Ang mga security personnel naman ay tumanggi. Si Mr. Orton, iginiit na nagbigay ng trolly ang Landbank at Landbank personnel ang tumulong sa kanila upang mailabas ang pera, isang bagay na kinumpirma ng Landbank official na “against bank policy” o labag sa kanilang pulisiya. Ang pagkakaroon ng tatlong bersyon ng kuwento ay nagbigay ng impresyon na may tinatago at inuutusan lamang ang mga testigo.

Ang ‘Kaso ng Amnesia’ at ang Misteryosong mga Gwardya

Ngunit ang pinakamatindi at pinaka-emosyonal na bahagi ng pagdinig ay ang pagtatanong tungkol sa VPSG (Vice Presidential Security Group) personnel na tumulong magbuhat ng apat na bag ng P125 milyon mula sa sasakyan hanggang sa Extension Office ni Miss Acosta, kung saan daw matatagpuan ang mga vault o kaha de yero—na, ayon naman kay Mr. Orton, HINDI PA rin niya nakikita.

Tinanong si Mr. Orton kung sino ang dalawang VPSG personnel at ang driver na kasama nila. Sa halip na magbigay ng pangalan, iginiit ni Mr. Orton na “hindi ko maalala” dahil ang mga gwardya raw ay “regularly rotates.”

Dito na sumabog ang pagkadismaya ni Atty. Luistro at ng komite:

“Ang pinag-uusapan po natin dito kalahating bilyong piso (P500 milyon total withdrawal)! Hindi niyo alam kung sino ‘yung nag-drive maski isang beses lang? Hindi niyo alam kung sino pangalan ng security? Pwede ba ‘yan? Napakaimposible po. That is very hard to accept!”

Tinawag pa ni Atty. Luistro ang pag-iwas ni Mr. Orton na magbigay ng pangalan na “bigla naman kayo nagkaroon ng case of amnesia.” Ang punto ay napakalinaw: ang P125 milyon ay napakalaking halaga, at sa anumang sensitibong operasyon, hindi makatarungang sabihin na hindi maalala ang mga taong pinagkakatiwalaan upang magdala nito. Ang pagtatago sa pagkakakilanlan ay nagdulot ng matinding pagdududa kung bakit kailangan pang itago ang mga pangalan, na nagpapahiwatig na mayroong security protocol na sinira o isang network na pilit na inililihim.

Sa huli, pinayagan na lamang si Mr. Orton na isulat ang mga pangalan at isumite nang pribado, sa ilalim ng pretext ng security protocols, na tila isang kompromiso upang makuha ang mga pangalan habang pinapanatili ang seguridad ng mga tauhan.

Lumalalim na Hamon sa Pagiging Bukas

Ang pagdinig na ito ay hindi lamang tungkol sa audit ng pondo. Ito ay tungkol sa accountability, transparency, at ang integrity ng mga opisyal na humahawak sa kaban ng bayan. Ang breakdown ng isa sa mga testigo, ang sunud-sunod na kontradiksyon sa mga simpleng detalye tulad ng pagbuhat ng pera, at ang ‘amnesia’ sa pagkakakilanlan ng mga tao sa isang high-value operation—lahat ito ay nagpapalalim sa hamon na kinakaharap ng OVP upang mapawi ang mga pagdududa.

Marami pa ring tanong ang hindi nasasagot: Ano ang tunay na ibig sabihin ng ‘confidence building’ na nabanggit sa sertipikasyon? Sino si ‘Kokoy Villamin’? At bakit hindi matukoy ang mga opisyal ng VPSG na tumulong sa pagbuhat ng kalahating bilyong piso?

Ang publiko ay naghihintay ng mga sagot. Ang tanging paraan upang maibalik ang kumpiyansa ay ang buong pagbubunyag ng katotohanan—hindi lamang sa utilization report, kundi maging sa behind-the-scenes na mga operasyon na nagdulot ng ganoong kalaking drama at pagkalito sa loob ng bulwagan. Ang imbestigasyon ay patuloy, at kasabay nito, ang pagnanais ng mamamayan para sa katotohanan at katarungan ay lalong umiigting.

Full video: