405 NA ‘GHOST’ RECIPIENTS, PEKENG PIRMA, AT IMPOSIBLENG PAG-DISBURSE: Ang Nakakagimbal na Katotohanan sa Likod ng Bilyon-Bilyong Confidential Funds ng OVP at DepEd

Ang mga pondo ng bayan—mga buwis na pinagpaguran ng bawat Pilipino—ay dapat gamitin nang may tapat at lubos na pananagutan. Ito ang sentro ng pagninilay-nilay na binuo ng sunud-sunod na pagdinig sa Kongreso, na naglantad ng isang seryosong alegasyon ng malawakang pang-aabuso at paglustay sa Confidential Funds (CF) na inilaan sa Opisina ng Bise Presidente (OVP) at Kagawaran ng Edukasyon (DepEd). Ang mga pagdinig ng House Committee on Good Government and Public Accountability ay hindi lamang nagbunyag ng mga butas sa batas kundi nagbigay-daan din sa isang nakagigimbal na katotohanan: daan-daang milyon, kung hindi man bilyon, ng pondo ang umano’y napunta sa mga “ghost” o non-existent na mga tao, na sinusuportahan ng mga dokumentong tila gawa-gawa lamang.

Hindi aksidente o simpleng pagkakamali ang mga natuklasan. Ang serye ng mga iregularidad—mula sa magkakatulad na pirma, sa mga petsang lumabas sa itinakdang panahon, hanggang sa pisikal na imposibilidad ng pagdisburse—ay nagpapahiwatig ng isang masalimuot at coordinated na pagtatangka na linlangin ang sistema at takpan ang tunay na pinaggamitan ng pondo. Sa pinakapuso ng iskandalong ito ay ang Pangalawang Pangulo ng bansa, na nag-iisang pinuno sa gitna ng isyu na pumapalibot sa Office of the Vice President at Department of Education.

Ang Pagkakalantad ng 405 na ‘Ghost’ na Benepisyaryo

Ang pinakamalaking at pinakanakakagulat na rebelasyon mula sa mga pagdinig ay ang opisyal na kumpirmasyon mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) tungkol sa pagiging non-existent ng daan-daang indibidwal na nakalista bilang mga tumanggap ng Confidential Funds. Sa 677 pangalan na nakasaad sa mga acknowledgement receipts (ARs) na isinumite ng DepEd sa PSA para sa beripikasyon, 405 ang walang anumang record of birth. Ang bilang na ito ay tumutukoy sa halos 60% ng mga pangalang sinumite—isang nakapanlulumong estadistika na nagpapahiwatig na ang mga pondong ito ay diumano’y ginastos para sa mga taong wala namang opisyal na pagkakakilanlan [35:05].

Kabilang sa mga ‘ghost’ recipients na ito ang mga pangalang naging bida na sa mga nakaraang pagdinig, tulad nina Mary Grace Patos, Koko Vamin, Milky S. Kuya, at Alice Creno [34:18]. Sa tanong kung sino si Mary Grace Patos, inamin ng PSA na wala silang record ng sinumang nagngangalang ganyan. Ang paggamit ng mga pangalang ito sa mga opisyal na dokumento ng gobyerno—na dapat ay nagpapatunay ng actual na paggamit ng pondo—ay nagdudulot ng matinding pag-aalala.

Agad namang sinubukan ng ilang panig na ipagtanggol ang sitwasyon sa paggigiit na ang mga pangalang ito ay mga “code names” na ginagamit para protektahan ang identity ng mga informers o ahente. Gayunpaman, mariin itong tinutulan ng mga mambabatas, na tinawag ang depensang ito na “patently absurd” [40:50]. Kung ang mga pangalan ay code names para protektahan ang pagkakakilanlan, bakit may isang code name (tulad ni Alice Creno) na may tatlong magkakaibang pirma na lumabas sa mga resibo sa iba’t ibang lokasyon sa Pilipinas? [26:33]. Ang ganitong kapalpakan sa coordination ay hindi nagpapahiwatig ng isang seryosong secret mission kundi ng isang pabaya at gawa-gawang proseso. Ang pagpayag sa code names ay magpapahina lamang sa kapangyarihan ng Commission on Audit (COA) at ng Kongreso na mag-imbestiga, na magbubukas ng pinto sa malawakang pang-aabuso sa pondo [42:29].

Ang Imposibleng Paglalakbay at mga Pekeng Pirma

Ang pagdududa sa mga acknowledgement receipts ay hindi lang limitado sa mga pangalan. Ang pagsusuri sa pisikal na ebidensya ay nagpakita ng masalimuot na pattern ng fabrication.

Magkakatulad na Pirma sa Magkaibang Tao: Natuklasan na ang dalawang magkaibang tao, sina Miss Sally mula Davao City at Miss Sheila mula Surigao City—dalawang lokasyon na halos 400 kilometro ang layo—ay may “exact same signature with exact same strokes” sa kani-kanilang ARs [01:47, 29:12]. Ang posibilidad na mangyari ito ay statistically halos imposible. Bukod pa rito, ang ARs ni ‘Milky S. Kuya’ ay nagpakita ng dalawang magkaibang pirma sa parehong araw, parehong address, at parehong ginamit na panulat, na nagpapahiwatig na nakalimutan ng gumawa kung paano sila pumirma sa pagitan ng dalawang transaksyon [02:43, 24:02].

Ang Blue Ink at Petsa ng Pag-imbento: Napansin din ang paggamit ng isang “very unique ink in the shade of blue” sa maraming ARs na inisip na nilagdaan ng iba’t ibang tao sa iba’t ibang buwan, na nagpapahiwatig na “only one person probably made this acknowledgment receipts” [21:47, 22:45]. Dagdag pa, maraming resibo ng OVP na dapat ay nagpapatunay ng paggastos noong Disyembre 21-31, 2022, ay nagtataglay ng petsa ng 2023 o kahit pa nga bago pa man na-release ang pondo sa OVP, isang malinaw na indikasyon na ginawa o ‘pineke’ ang mga resibo pagkatapos ng itinakdang panahon [15:24, 21:33].

Ngunit ang pinakanakakagimbal na pagtuklas ay ang umano’y superhuman na pagganap ng DepEd Special Dispersement Officer (SDO), si Edward Farda. Ibinunyag na noong Marso 15, 2023, nakagawa umano si SDO Farda ng 26 na disbursement sa 24 na magkakaibang lokalidad sa buong Pilipinas—mula Batanes hanggang Davao del Sur—sa loob lamang ng isang araw [01:18:03]! Sa petsang Pebrero 21, 2023 pa lamang, nakagawa na umano siya ng pitong disbursement sa pitong magkakaibang lugar (Malolos, Cebu, Davao, Makati, Negros Occidental, Negros Oriental, San Francisco Agusan del Sur) [01:17:36]. Ang ganitong pagtatala ay pisikal at lohikal na imposible, kahit pa gumamit ng pinakamodernong paraan ng paglalakbay, na nagpapatibay sa konklusyon na ang mga ARs na ito ay “fabricated” [01:18:48].

Ang Paglabag sa Pananagutan at ang Utos ng Pinuno

Sa ilalim ng Joint Circular 2015-1, ang Special Dispersement Officer (SDO) ang may solong mandato na mag-disburse ng Confidential Funds at maghanda ng liquidation reports [01:06:04]. Sila ang accountable officers, personal na may pananagutan sa paggamit ng pondo. Gayunpaman, sa mga pagdinig, umamin sina SDO Gina Acosta (OVP) at SDO Edward Farda (DepEd) na inabandona nila ang tungkuling ito.

Direktang inamin ni SDO Farda na matapos niya i-encash ang P37.5 Milyon na tseke, ipinasa niya ang cold cash sa security officer na si Colonel Nasco [56:43, 58:15]. Si SDO Acosta naman, na nag-encash ng P125 Milyon, ay umamin din na ipinasa niya ang pera sa security officer na si Colonel Laña [57:13, 58:41]. Kapansin-pansin, sinabi ng dalawang SDO na ang utos na ipasa ang pera ay direktang galing kay Bise Presidente Sara Duterte, ang pinuno ng parehong ahensya [58:04, 01:10:10].

Dahil dito, inamin ng mga SDO na wala silang personal na kaalaman kung sino ang aktwal na tumanggap ng pondo, kung saan ito napunta, o kung paano ito ginamit. Umaasa lamang sila sa mga ARs na inihain sa kanila ng mga security officer [01:09:36, 01:10:24]. Sa esensya, ginawa nilang ministerial ang kanilang tungkulin, na nagpapababa sa kanilang sarili bilang simpleng “bagman” at naglabag sa kanilang pananagutan bilang accountable officers [01:09:15, 01:11:07]. Ang paglabag na ito ay nagpapakita ng isang “common design” sa dalawang ahensya na may iisang pinuno.

Ang Pagmamanipula sa Military at ang Panawagan para sa Batas

Hindi rin nakaligtas ang DepEd sa alegasyon ng panlilinlang sa military. Upang bigyang-katwiran ang paggastos ng P15 Milyon bilang “rewards to informers,” gumamit umano ang DepEd ng mga certification mula sa Armed Forces of the Philippines (AFP) na nauugnay sa mga Youth Leadership Summit [01:12:02]. Gayunpaman, inamin ng mga opisyal ng AFP na wala silang natanggap na pondo mula sa DepEd para sa mga summit na iyon, na sho-shoulder ng Philippine Army at mga Local Government Unit (LGU) [01:14:23]. Malinaw na sinamantala ng DepEd ang matagumpay na programa ng AFP upang magkaroon ng ‘papel’ na ipapakita sa COA at justification sa paggastos ng pondo, isang tahasang “clear derogation of the joint circular” [01:15:21, 01:15:44].

Ang lahat ng nakalap na ebidensya, mula sa daan-daang ghost na pangalan at fabricated na resibo hanggang sa tahasang pagbalewala sa Joint Circular 2015-1, ay tumuturo sa pangangailangan ng matinding pagbabago sa sistema.

Ang isyu ay hindi na lamang tungkol sa transparency, kundi sa accountability sa posibleng malawakang misuse o misappropriation ng pondo. Ang halagang pinag-uusapan ay napakalaki, at ang mga ebidensyang nakalantad ay nagpapahiwatig ng mga seryosong paglabag na maaaring umabot sa krimen ng plunder at korapsyon [01:04:21].

Ang Kongreso, sa pamamagitan ng matapang at malalim na pagbusisi ng Komite, ay nagpapatunay na hindi nila palalampasin ang anumang pang-aabuso sa kapangyarihan. Ang panawagan ngayon ay para sa pagbuo ng mas mahigpit na batas—isang “Act Regulating the Allocation and Utilization of Confidential and Intelligence Funds”—na magpipilit sa mga ahensya na gumamit ng true names or identity at magtatakda ng matinding parusa para sa mga accountable officers na lilihis sa kanilang tungkulin [01:32:30].

Sa dulo ng lahat, ang panawagan ay simple: ang bilyon-bilyong pondo ng bayan ay dapat na mapunta sa tunay na pangangailangan ng mga Pilipino, at hindi sa bulsa ng mga opisyal na nagtatago sa likod ng mga ghost na pangalan at pekeng dokumento. Kailangang manumbalik ang tiwala ng publiko at panagutin ang tanging tao na nasa gitna ng lahat ng anomalya.

Full video: