Hiyawan ng Hustisya: Ang Nag-aalab na Panawagan para sa Impeachment ni VP Sara Duterte sa Gitna ng Krisis sa Pondo

Enero 31, 2025. Muling nabuhay ang diwa ng EDSA People Power Monument bilang sentro ng pagkilos at pagtutol. Ngunit sa pagkakataong ito, hindi lamang ito paggunita sa nakaraan, kundi isang naglalagablab na panawagan para sa pananagutan sa kasalukuyan. Libo-libong Pilipino, mula sa iba’t ibang sektor ng lipunan—mga manggagawa, estudyante, progresibong grupo, at maging ordinaryong mamamayan—ang nagtipon upang mariing igiit ang impeachment ni Bise Presidente Sara Duterte [04:04].

Ang ugat ng galit ay ang kontrobersyal at kasing bilis ng kidlat na paggamit ng ₱125 milyong confidential funds (CF). Ayon sa mga nagpo-protesta, ang malaking halagang ito ay “naglaho sa loob lamang ng isang araw,” isang pangyayaring humamon sa pananampalataya ng publiko sa tapat na pamamahala [04:25]. Bitbit ang mga plakard at sigaw ng pagkondena, ipinarating nila ang isang malinaw na mensahe: hindi na nila papalampasin ang anumang anyo ng pang-aabuso sa kaban ng bayan.

Ang Pagsabog ng Damdamin: Mula sa Pagod Hanggang sa Galit

Ang emosyon ng mga nagtipon ay hindi lamang pulitikal, kundi personal at taos-puso. Inilahad ni Lar pella tagay, isang miyembro ng Mamamayang Liberal (mL), ang kanyang matinding pagkadismaya na nag-ugat sa paulit-ulit na katiwalian sa bansa [01:03].

“Tapos na po, pagod na pagod na po ako sa paulit-ulit na nangyayari sa bansang Pilipinas na ‘to, lalong-lalo na sa ginagawa ng mga pamilya ng Duterte,” emosyonal niyang pahayag [01:09]. Idiniin niya na ang kanilang pagnanais na ma-impeach si Duterte ay dahil sa dami ng pinatay, kasalanan, at lalo na sa umano’y pagkamkam sa yaman ng Pilipinas na siyang dahilan kung bakit lalong naghihirap ang tulad nilang maliliit na manininda [01:23].

Ang tanong na, “Asan ang pondo? Asan na ‘yung pondong tinago at hindi mailabas-labas? Saan mo dinala ang pera?” [01:42] ay nagsilbing pangkalahatang daing ng taumbayan. Para sa kanila, ang pagkawala ng ₱125 milyon ay hindi lang isang isyu ng accounting, kundi isang salamin ng kawalang-hiyaan at kawalang-pakialam sa pagdurusa ng masa. Hinamon ni Tagay ang lahat: “Sana mauto na tayo, magising na tayo. Huwag nating hayaang mangibabaw ang mga corrupt at ang mga political dynasty” [02:07].

Tahasang tinawag naman ni Justin Balane, Akbayan Youth Chairperson, si VP Sara Duterte na “pambansang palamunin” sa kanyang pahayag sa rally [09:29]. Ang ganitong matitinding salita ay nagpapakita ng antas ng galit at frustrasyon ng kabataan sa tila walang katapusang isyu ng korupsyon.

Ang Pader ng Impeachment: Isang Mahirap na Laban sa Kongreso

Sa kabila ng nagkakaisang panawagan ng libu-libo sa lansangan, ang landas patungo sa impeachment ay matarik at teknikal. Nilinaw ni labor leader at senatorial aspirant Attorney Sonny Matula ang proseso ng impeachment batay sa Artikulo 11 Seksyon 2 ng Saligang Batas [05:00].

Ayon kay Matula, ang sinumang mataas na opisyal, kabilang ang Bise Presidente, ay maaaring i-impeach batay sa reklamo ng isang tao o maraming tao, basta’t ito ay inindorso ng isang kasapi ng House of Representatives. Gayunpaman, ang pagpasa ng reklamo ay nangangailangan ng boto ng 1/3 ng mga miyembro ng Kamara de Representantes [05:43].

“Sa kasalukuyan ay may 316 na mga kasapi ang House of Representatives, ang ibig sabihin ng 1/3 ay 103 na mga kasapi ang magbubuo para ito po ay i-endorso sa Senado,” paliwanag ni Matula [08:01].

Kapag naipasa sa Senado, magiging impeachment trial ang ikalawang bahagi, kung saan ang 24 na senador ay magsisilbing mga Huwes. Kinakailangan naman ng two-thirds (2/3) vote ng mga senador upang tuluyang i-convict ang opisyal [08:30]. Ang prosesong ito ay nagpapahiwatig na ang laban ay hindi lamang nasa kalsada, kundi isang masalimuot na political at legal na pagsubok sa loob ng Kongreso. Ayon pa kay Ronald Lama, dating political affairs adviser, ang pagwawalang hiya ng mga Duterte ay hindi dapat hayaan dahil ito ang magiging “Reflection o manok ito ng bansa” [03:50].

Ang Apat na Kulay ng Protesta: Isang Oposisyong Watak-Watak

Ang pinakamalaking hamon sa laban para sa pananagutan ay ang pagkakawatak-watak ng mga pwersang oposisyon. Sa kanyang pagsusuri, ipinaliwanag ni Attorney Enzo Recto ang dynamics ng apat na magkakaibang anti-corruption at pro-impeachment rallies na naganap sa loob ng Enero [10:28]. Ang pagkakaiba-iba ng panawagan ay nagpapakita ng malalim na hati sa loob ng mga kritiko ng administrasyon:

Ang Bunyog Rally (Enero 18, EDSA PPM): Pangunahing inorganisa ng Bunyog at mga Pro-BBM vloggers. Ang isyu ay iisang-focus: Impeach Sara lang [14:44]. Ito ay bukas sa mga sumusuporta kay Pangulong Marcos, na naglalayong manatili ang relasyon ng administrasyon at suporta ng masa habang inaalis si VP Sara.

Ang Magdalo-Akbayan Rally (Umaga ng Enero 31, EDSA PPM): Inorganisa ng Magdalo at Akbayan, sinuportahan ng Mamamayang Liberal at Tindig Pilipinas [15:14]. Tulad ng Bunyog, ang pangunahing panawagan ay Impeach Sara lang. Gayunpaman, nagkakaiba sila sa ideolohiya; ang grupong ito ay tinawag ni Recto na “purist” at “dilawan,” na ayaw makasama ang mga Pro-Marcos vloggers sa kanilang hanay [17:51]. Ito ang isa sa pinakamalaking rally dahil sa lakas ng mobilisasyon ng Magdalo.

Ang Makabayan Bloc Rally (Hapon ng Enero 31, Liwasang Bonifacio): Inorganisa ng Makabayan Bloc. Ang kanilang panawagan ay hindi lamang Impeach Sara, kundi mas malawak: Katiwalian, Kahirapan, at Kawalang Pananagutan (Corruption, Poverty, and Lack of Accountability) [15:34]. Sa kanilang mga streamer, nakita ang panawagang “Marcos at Duterte Panagutin” [21:46], na nagpapakita ng anti-Duterte at anti-Marcos na sentimyento.

Ang Clergy and Citizens for Good Governance Rally (Hapon/Gabi ng Enero 31, EDSA Shrine): Inorganisa ng Clergy and Citizens for Good Governance (kabilang sina Fr. Robert Reyes at Shelo Magno). Ang pinakamatindi nilang panawagan ay Resign All [15:56]. Ito ay lubhang kontrobersyal, na naging dahilan ng pag-alis nina Senator Antonio Trillanes (Magdalo) at Akbayan. Ang isyu ay ang pagiging anti-Marcos ng rally at ang ispekulasyon na may mga pro-Duterte retired generals na napasok sa organisasyon [23:02]. Ang panawagang Resign All ay nakikita ng iba bilang masyadong radikal, na posibleng humantong sa isang revolutionary government o civilian military junta [25:08].

Ang Pagkakaisa Bilang Huling Pag-asa

Ang malaking pagkakaiba sa panawagan at ideolohiya ay nagpapatunay na ang laban kontra korapsyon ay hindi isang simpleng us vs. them. Ito ay isang kumplikadong political struggle [09:16] kung saan ang iba’t ibang grupo ay may kanya-kanyang interes at pananaw sa kung sino ang dapat managot—si Sara Duterte lang ba, o pati si Pangulong Marcos at ang buong pamilya Duterte?

Iginiit ni Atty. Recto na sa huli, ang lahat ng mga rally na ito ay naglalaban sa katiwalian [11:54]. Ang pagkakaisa ang tanging susi, lalo’t ang mga grupong ito (Bayan Muna, Sanlakas, Liberal Party) ang siyang bumubuo sa pwersa na nasa likod ng makasaysayang People Power One at Two [31:06].

Ang pag-iinit ng isyu ng impeachment ni VP Sara ay nakikita bilang “win-or-go-home” na sitwasyon [31:28], isang pagkakataong magkaisa ang lahat ng naghahangad ng pagbabago. Hangga’t hindi nagkakaisa ang mga kritiko, nananatiling matibay ang pader ng kapangyarihan.

Ang galit ng taumbayan sa nakawalang ₱125 milyon ay nagbigay ng apoy sa laban. Sa gitna ng init at bantang seguridad, nanindigan ang mga nagprotesta: tuloy ang laban hanggang makamit ang hustisya at pananagutan, tinitiyak na walang opisyal ng gobyerno ang maaaring gumamit ng pera ng bayan nang walang malinaw na paliwanag sa sambayanan. Ang bawat hakbang, bawat sigaw, at bawat pagtitipon ay isang bahagi ng moral struggle [08:57] ng bansa, na naghahanap ng liwanag at tamang direksyon. Sa huli, ang paggising ng sambayanan at ang kanilang pagkakaisa ang magpapasya sa kahihinatnan ng isyung ito.

Full video: