NAKAKATINDIG-BALAHIBONG REBELASYON: Kredibilidad ng Kontrobersyal na Saksi sa Senado, Tuluyang Gumuho Matapos Ilantad ang Pagtataksil sa Sariling Operasyon

Sa gitna ng pinakamabibigat na pagdinig sa Senado hinggil sa mga alegasyon ng drug leak at korupsyon sa loob ng Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA), isang matinding paghaharap ang naganap na naglantad hindi lamang ng butas sa testimonya ng pangunahing saksi, kundi maging ng lisyang nakaraan nito na lalong nagpalalim sa pagdududa ng publiko. Ang kontrobersyal na pagdinig, na pinamumunuan ni Senador Ronald “Bato” dela Rosa bilang Chairman ng Committee on Public Order and Dangerous Drugs, ay naging entablado ng pagbangga ng prinsipyo: ang panawagan para sa masusing pagbusisi ng katotohanan, laban sa mapanganib na pakikinig sa testimonya na tila wala namang matibay na ebidensya.

Ang sentro ng usapin ay si dating PDEA Agent Jonathan Morales, na naghain ng mga matitinding alegasyon laban sa ilang matataas na personalidad at ang umano’y pagkakasangkot ng ilang opisyal sa pagpapabagsak ng mga anti-drug operation. Subalit, habang patuloy siyang nagsasalaysay, unti-unting lumabas ang mga detalye mula sa mga opisyal ng pamahalaan na tila nagpapahiwatig na may mabigat na bagahe ng pagdududa ang kanyang sinasabi.

Ang Nag-aapoy na Pagtatanong: Ang Babala ni Senador Jinggoy Estrada

Isa sa mga pinakamapangahas na nagpahayag ng kanyang pag-aalinlangan ay si Senador Jinggoy Estrada. Sa kanyang interpelasyon, mariin niyang iginiit na walang maipakitang matibay na ebidensya si Morales, sa kabila ng paulit-ulit na paghiling ng komite.

“We have to ferret out the truth and it must and it should be based on evidence… but unfortunately itong our resource person present here today that I am testing his credibility does not have any evidence to present,” [02:05] pagdidiin ni Senador Estrada. Nagpahayag siya ng seryosong babala, na nagtatanong kung bakit pa patuloy na binibigyan ng leeway ang isang testigo na ang tanging inihahain ay ‘imagination or the alibis’ [02:18].

Ang pag-aalalang ito ay nagbunsod ng pangamba na baka “diminish the credibility of this committee” [02:29] ang patuloy na pakikinig sa mga kuwento na hindi mapatunayan. Ito ay isang direktang hamon sa diskarte ng komite, na tila hinahayaang umandar ang usapin sa aspeto ng hearsay at alegasyon kaysa sa konkretong ebidensya.

Subalit, matibay naman ang paninindigan ng Chairman na si Senador Bato dela Rosa. Pinawi niya ang pangamba ng kanyang kasamahan, na iginiit na ang layunin ng pagdinig ay pakinggan ang bawat panig, kahit pa ang testigo ay may masamang reputasyon o may mga kaso pang kinakaharap. “Even if he is still facing cases… still I believe he has still his own piece of truth. Hindi naman ibig sabihin na pinakamasamang tao ‘yan, hindi na natin paniwalaan. How unfair can we be to the people kung hindi natin siya paniwalaan?” [04:01] pagpapaliwanag ni Senador Dela Rosa.

Para kay Senador Bato, ang pagdinig ay isang proseso ng pagpapatunay (validation) at hindi agad dapat hatulan ang sinuman. Tiniyak niya, kasama ang Senate President, na hindi mapapahiya ang Senado dahil sa ginagawa niyang pagdinig. Gayunpaman, nanatiling matigas si Senador Estrada, na muling ipinunto ang kawalan ng hard proof evidence [06:04] na nakababahala lalo na kung ang inilalabas ay “spreading lies and intrigues” [06:26].

Lisyang Nakaraan: Ang Hiwaga sa Malacañang Meeting Noong 2013

Upang lalong busisiin ang kredibilidad ni Morales, nagpalabas ng testimonya ang mga dating opisyal ng Malacañang na inuugnay niya sa pagpigil ng imbestigasyon noong 2013.

Si General Ricardo Serapio, dating pinuno ng Law Enforcement and Security Integration Office (LISO) sa ilalim ng Office of the Executive Secretary, ang unang nagbigay linaw. Kinumpirma niya na naganap ang meeting kay Morales noong Hulyo 2013 [13:08], subalit nilinaw niya na ito ay sa sarili niyang inisyatiba. Ang dahilan: “to shed light on the issues being raised by him before the various media outlets against the then leadership of the PDEA” [13:37].

Ang Malacañang, na direktang sumusuporta at nagbabantay sa PDEA, ay na-alarma sa mga alegasyon ni Morales sa media. Subalit, nilinaw ni Serapio at ng kanyang deputy na si Atty. Jojo Lacanilao, na ang pagpupulong ay hindi isang pormal na imbestigasyon kundi isang invitation lamang upang mangalap ng impormasyon para sa Executive Secretary [14:45].

Ang mas mahalagang rebelasyon ni Atty. Lacanilao ay ang konteksto ng isyu: Ang 2013 meeting ay walang kinalaman sa kasalukuyang pinag-uusapang PDEA leak o pre-operation report [27:15], kundi ito ay tungkol sa reklamo ni Morales sa kanyang paglilipat ng assignment mula sa big operations patungo sa community drug prevention [23:58].

Mas nakagugulat pa, kinumpirma ni Lacanilao na gaya ng pagdinig sa Senado, wala ring matibay na ebidensya [26:32] na naipakita si Morales sa Malacañang noon, kundi puro lamang allegations at gripes laban sa mga pinuno ng PDEA [20:15]. Ang Malacañang ay umatras [22:00] sa usapin dahil nakita nilang ito ay dapat nang iproseso bilang internal matter ng PDEA. Ang testimonya ng mga taga-Malacañang ay nagpapatunay na ang mga alegasyon ni Morales ay tila isang dekada na ang tanda at paulit-ulit lamang na inilalabas, ngunit laging kulang sa substansya.

Ang Pinakamatinding Pasabog: Pagtataksil sa Sariling Operasyon

Ngunit ang pinakamatinding dagok sa kredibilidad ni Morales ay nagmula sa testimonya ni dating PDEA Director General Dionisio “Kak-dak” Santiago.

Sa pag-uulat ni Gen. Santiago, ipinaliwanag niya kung bakit bago pa man siya umupo bilang DG noong 2012, na-relieve na si Morales sa kanyang assignment [34:21]. Ito ay dahil sa isang kasong robbery-extortion [33:03] na isinampa laban sa kanila ni Morales at 12 pang ahente noong Hulyo 2012, na nag-ugat sa umano’y pangingikil ng ₱8 milyon [32:42] mula sa mga Chinese national na sina Mark C. Tan at Judy Tan. Ayon kay Gen. Santiago, ang paglilipat kay Morales ay isang SOP (Standard Operating Procedure) [36:30] upang hindi maharas ang mga nagrereklamo.

Sa kabila ng floating status na ito, pinabalik ni Gen. Santiago si Morales sa mainstream sa pamamagitan ng pag-assign sa kanya sa Task Force Pinyahan [38:47], upang magkaroon ng trabaho at hindi masayang ang suweldo nito.

Gayunpaman, ang game changer ay ang susunod na detalye: Inilahad ni Gen. Santiago ang isang memorandum na nagpapatunay na si Morales ay naging testigo pabor sa akusado [39:53] sa isang kaso ng paglabag sa RA 9165 (The Comprehensive Dangerous Drugs Act) sa Pampanga.

Si Morales, na isa sa mga arresting officer [41:36] ng naturang operasyon, ay nagpatotoo na walang naganap na aktuwal na buy-bust operation [40:05] at peke (fabricated) at nakatanim (planted) [40:16] ang ebidensya!

“Ibig sabihin, from arresting officer, completely nag-turn around siya, 360, 180 degrees… against his operation?” [40:34] tanong ni Senador Bato, na halatang namangha sa rebelasyon.

Ito ang pinakamalaking butas sa kredibilidad ng saksing si Morales. Bilang isang law enforcement agent, ang pagbaligtad niya sa sarili niyang operasyon at pagpapatunay na peke ang ebidensya—kahit pa sinasabi niyang ginawa niya ito dahil ang operasyon ay hindi anti-drugs operation [42:06]—ay naglalagay sa kanyang pagkatao sa isang legal limbo at nagpapawalang-saysay sa anumang alegasyon na kanyang ihahain sa komite.

Kung kaya niyang itapon at sirain ang sarili niyang ebidensya sa isang drug case, paano mapagkakatiwalaan ang kanyang mga sinasabi tungkol sa alegasyon ng mga drug leak at korupsyon? Ang rebelasyong ito ay nagbigay ng bigat sa mga babala ni Senador Estrada at nagpalinaw kung bakit nag-aatubili ang mga opisyal sa Malacañang at PDEA na bigyan ng halaga ang kanyang mga reklamo.

Ang Katotohanan na Dapat Hanapin

Ang pagdinig na ito ay nagpakita ng masalimuot na sitwasyon sa paghahanap ng katotohanan. Habang iginigiit ni Senador Bato ang prinsipyo ng pakikinig sa lahat, kailangan ding isaalang-alang ang pang-araw-araw na hamon ng bansa. Gaya ng paalala ni Senador Bong Go, habang nagtatalo ang Senado sa kredibilidad ng isang saksi, patuloy na naglalagablab ang problema ng ilegal na droga, kabilang ang pagkakakumpiska ng bilyun-bilyong halaga ng shabu sa Zamboanga [08:14] at ang pagtakas ng mga nahuli [09:14].

Ang huling mga rebelasyon ay naglagay sa komite sa isang matinding dilemma: Magpapatuloy ba sila sa paggastos ng oras sa pagbabalik-tanaw sa mga alegasyon na walang ebidensya at may tainted credibility ang pinanggagalingan, o magfofocus sila sa paglikha ng mga batas na makakapigil sa mga tiwaling opisyal, tulad ni Morales, na hindi lang nagpapahamak sa ahensya kundi nagpapawalang-saysay din sa mga matitibay na anti-drug operation?

Sa huli, ang pagdinig ay hindi lamang tungkol kay Morales o sa mga alegasyon, kundi tungkol sa pagpapanatili ng integridad ng pamahalaan at pagtiyak na ang mga batas na ginagawa ay batay sa purong katotohanan, hindi sa manipulasyon at pagtataksil ng mga taong may sariling agenda. Ang publiko ay naghihintay, at ang bawat Pilipino ay umaasang ang mga opisyal na umupo sa Senado ay magagawa ang kanilang tungkulin nang walang kinikilingan, at may tanging prinsipyo lamang na itinataguyod: ang paglilingkod sa tunay na interes ng bayan.

Full video: