Sa gitna ng malalawak na lupain ng Bukidnon, matatagpuan ang isang paraiso na tila hindi nararamdaman ang hirap na madalas nating iniuugnay sa agrikultura sa Pilipinas. Sa nakakaantig at komprehensibong ulat ni Karen Davila sa kanyang YouTube channel, ipinakita niya ang loob ng Del Monte Philippines—ang itinuturing na pinakamalaking pineapple plantation sa buong Asya. Ngunit higit pa sa matatamis na pinya, ang tunay na bida sa kwentong ito ay ang sistema ng malasakit na nagpabago sa buhay ng libu-libong pamilya [00:55].

Ang Agham sa Likod ng Bawat Pinya

Ang pagtatanim ng pinya ay hindi lamang basta pagbaon ng buto sa lupa. Ayon sa dokumentaryo, ito ay isang maselang siyensya. Ang isang cycle ng pinya ay umaabot ng tatlong taon [01:41]. Mula sa nursery kung saan inaalagaan ang mga “planting materials” o seeds, hanggang sa aktuwal na pagtatanim na nangangailangan ng 74,000 seeds bawat ektarya, bawat hakbang ay pinag-iisipan [03:27].

Nasaksihan ni Karen ang hirap ng mga “planters” na kailangang magbaon ng 13 seeds bawat minuto sa ilalim ng init ng araw [11:19]. Ang bawat tanim ay dapat may eksaktong lalim na apat hanggang anim na pulgada upang hindi ito mamatay o matumba [08:44]. Sa kabila ng hirap na ito, ang mga manggagawa ay nananatiling masigla dahil sa seguridad na ibinibigay sa kanila ng kumpanya.

Higit Pa sa Sahod: Ang Tunay na Benepisyo

Ang nakakamangha sa Del Monte ay ang kanilang tinatawag na “Farm Heaven.” Habang ang maraming magsasaka sa bansa ay naghihikahos, ang mga empleyado rito ay nakikinabang sa mga benepisyong tila pangarap lang para sa karaniwang manggagawa. Nagbibigay ang kumpanya ng libreng pabahay, libreng kuryente, at libreng tubig [15:22].

Hindi lamang iyan, mayroon din silang sariling ospital—ang Phillips Memorial Hospital na itinayo pa noong 1946—kung saan ang lahat ng empleyado at kanilang pamilya ay may “zero balance billing.” Mula panganganak hanggang sa gamot, lahat ay sagot ng kumpanya [25:39]. Ayon sa mga opisyal, hindi ito itinuturing na dagdag-gastos kundi “cost of doing business” upang masiguro ang productivity at peace of mind ng kanilang mga tao [17:48].

Pagtataguyod ng Henerasyon at Kultura

Isa sa pinaka-emosyonal na bahagi ng ulat ay ang pakikipag-usap ni Karen sa mga pamilyang ilang henerasyon na ang nagsisilbi sa plantasyon. May mga pamilyang mula sa lola, nanay, hanggang sa apo ay doon na nagtrabaho at nag-retire [15:58]. Ang Del Monte Foundation ay naging tulay din upang makapagtapos ng pag-aaral ang mga anak ng mga magsasaka at mga miyembro ng Indigenous Peoples (IP) tribes gaya ng Higaonon [21:06].

Ipinakita sa ulat ang kwento ni Relmond, isang IP scholar na naging licensed teacher dahil sa suporta ng foundation. Para sa mga katutubo, ang edukasyon ay isang kayamanan na hindi mananakaw at ito ang nag-aangat sa kanilang dignidad [24:29]. Bukod sa edukasyon, tinutulungan din ang mga kababaihan sa komunidad sa pamamagitan ng livelihood programs gaya ng traditional weaving at bead making [20:14].

Ang Puso ng Bukidnon

Ang 30,000 ektaryang plantasyon ay hindi pag-aari ng iisang tao o ng kumpanya lamang. Sa ilalim ng Land Reform, ang malaking bahagi nito ay pag-aari na ng mga kooperatiba ng mga empleyado na pinaparentahan pabalik sa Del Monte [27:37]. Ito ay isang simbiosis kung saan ang tagumpay ng kumpanya ay tagumpay din ng bawat “anak ng pinya”—ang bansag sa mga taong lumaki at nagtrabaho sa loob ng kampo [30:42].

Sa huli, naging emosyonal ang mga opisyal ng kumpanya habang ipinapaliwanag na ang kanilang misyon ay “nourishing goodness and nurturing generations” [33:56]. Sa loob ng 100 taon, napatunayan nila na ang pag-aalaga sa tao, sa lupa, at sa komunidad ang tunay na susi sa isang negosyong pangmatagalan. Ang Sweet 16 na pinya na inaani nila ay simbolo hindi lang ng tamis ng prutas, kundi ng tamis ng buhay na bunga ng tunay na malasakit [33:41].