ANG NAKAKAGIMBAL NA PAGTANGGI NI ROYINA GARMA: Mastermind ng Pagpatay sa 3 Chinese National at EJKs sa Cebu, BINISTO sa Matinding Congressional Probe

Sa isang pambihira at matinding pagdinig sa Kongreso, naging sentro ng atensyon si dating Philippine National Police (PNP) Colonel at PCSO General Manager Royina Garma, kung saan matapang niyang hinarap ang mga serye ng alegasyon na nag-uugat sa kanyang propesyonal at pampulitikang karera. Ang isyu ay hindi lamang tumatalakay sa kanyang mabilis at kontrobersyal na pag-angat sa posisyon, kundi umabot pa sa mas mabibigat na paratang—ang kanyang di-umano’y pagkakasangkot sa “extrajudicial killings” (EJKs) sa Cebu at ang nakakagimbal na pagiging utak (mastermind) sa pagpatay ng tatlong (3) Chinese National noong 2016.

Ang pagdinig ay naging isang arena ng konprontasyon, kung saan ang mga mambabatas, partikular sina Congressman Johnny Pintal at Raul Manuel, ay pilit na tinutukoy ang mga “footprints” at “fingerprints” ni Garma sa mga madidilim na operasyon. Ang pinakapundasyon ng pagtatanong ay ang paghahanap ng katotohanan sa pagitan ng magkakaibang testimonya: ang matinding pagtanggi ni Garma laban sa nagkakaisang pahayag ng mga resource person na sumaksi sa ilalim ng panunumpa.

Ang Mabilis na Pag-angat at ang Anino ng Kapangyarihan

Isang mahalagang bahagi ng interpelasyon ay ang pag-alam sa pinagmulan ng kapangyarihan at impluwensya ni Garma. Mula sa pagiging isang opisyal ng PNP, mabilis siyang nagretiro at agad na naitalaga bilang General Manager ng Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO)—isang plum o mataas na posisyon na may presidential appointment.

Mariin siyang kinwestiyon ni Congressman Pintal tungkol sa kanyang ugnayan kay dating Pangulong Rodrigo Duterte. Naging bukas ang mambabatas sa obserbasyon na si Garma ay malapit sa dating Pangulo, at ito ang naging susi sa kanyang sunud-sunod na pagtalaga sa matataas na puwesto: una sa Davao City, pagkatapos ay bilang kontrobersyal na Cebu City Police Director, at sa huli ay sa PCSO.

“That perception is believable, Colonel Garma,” ang tapat na pahayag ni Congressman Pintal.

Ngunit sa gitna ng pressure at matitinding hinuha, nanatiling matigas si Garma. Paulit-ulit niyang iginiit na ang kanyang ugnayan sa dating Pangulo ay “very professional” at ang lahat ng kanyang pag-angat ay batay lamang sa kanyang merit at kakayahan.

“Mr. Chair, I never ask for positions,” giit ni Garma.

Ito ay isinangkot sa kanyang ‘optional retirement’ noong Hunyo 2019 at ang kanyang appointment sa PCSO noong Hulyo 2019. Tinawag ito ng mambabatas na “gamble” dahil nagretiro siya ng mas maaga, ngunit iginigiit niya na hindi niya inilagay sa panganib ang kapakanan ng kanyang anak. Ipinahihiwatig ng mga nagtatanong na may “surety” si Garma na matatanggap niya ang posisyon, isang patunay umano ng kanyang ‘close relationship’ sa Malacañang.

Ang Madugong Anino ng Cebu EJKs

Hindi lamang ang usapin ng pulitika ang tinalakay. Dinala ni Congressman Pintal ang usapin sa madugong panunungkulan ni Garma bilang Cebu City Police Director. Sa panahong iyon (2018-2019), iniulat ang mataas na bilang ng EJKs na may kaugnayan sa ‘war on drugs.’

Ito rin ang sinasabing ugat ng kanyang hidwaan kay Mayor Tommy Osmeña, na mariing tumutol sa kanyang pagtatalaga at hayagang kinondena ang EJKs sa lungsod. Sa katunayan, tinawag ng mga ulat si Garma bilang “the one Mayor Tommy Osmeña hated but Duterte trusted.”

Sa kanyang depensa, iginiit ni Garma na nakatuon siya sa “crime prevention” at “community relations” sa Cebu. Ngunit hindi ito sapat upang maalis ang tanong: Maaari bang ang EJKs ang dahilan kung bakit ayaw sa kanya ni Mayor Osmeña?

Sa isang punto, tinukoy ni Garma na ang mga police accomplishment ay dapat humantong sa pagkulong ng suspek, at ang mga nanlaban o pagpatay ay hindi maituturing na accomplishment kundi murder. Subalit, ang mga mambabatas ay nagtanong kung bakit tila may “neutrality” siya sa drug trade at kung paanong ang kanyang panunungkulan ay sinundan ng mga madudugong insidente.

Ang Pag-ugnay kay Mastermind ng Pagpatay sa 3 Chinese National

Ang pinakamabigat na bomba sa pagdinig ay ang direktang pag-uugnay kay Garma sa pagpatay sa tatlong Chinese National noong 2016.

Ayon sa pagtatanong ni Congressman Pintal, mayroong corroborative statements mula sa iba’t ibang resource persons—na nanumpa sa katotohanan—na nagpapatunay na si Garma ay nakipagpulong sa Davao City kasama sina Commissioner Alberto Leonardo (dating Colonel at pinuno ng CG) at Colonel Padilla noong Hulyo 2016. Ang pulong na ito ay di-umano’y may kinalaman sa mga “Chinese prisoners.”

Ang pahayag ni Pintal ay malinaw: “It is very clear, Mr. Chair, that somebody is not telling the truth in this interpelation and I believe that Colonel Garma is lying to her teeth.”

Inilabas din ang pagkakaugnay ni Garma kay Jimmy Fortalesa, isang pangalan na naugnay sa mga kontrobersyal na operasyon. May mga patunay umano na si Garma ay nagkaroon ng close contact o several contacts kay Fortalesa, kabilang ang pakikipag-usap sa telepono bago ang insidente.

Ang malaking alegasyon ay ibinato ng mambabatas, na tinukoy ang kanyang mga hinala: “It has all the footprints, fingerprints, quote unquote, so to say, of Colonel Garma… so it’s very clear, Mr. Chair, that it was Colonel Garma who was directing everything to kill these three Chinese National.”

Muli, ang tugon ni Garma ay isang matigas na pagtanggi, iginigiit na wala siyang alam sa insidente at wala siyang pakialam sa mga operasyon na iyon. Ang kanyang pagtanggi ay nakatayo laban sa mga sinumpaang pahayag ng iba pang opisyal na naroroon sa mga pulong.

Ang PCSO Funds at ang DDS: Mga Tanong na Walang Sagot

Hindi rin nakaligtas sa tanong ang paggamit ng PCSO funds. Ipinunto ni Pintal na nagbigay si Garma ng ₱22 milyon sa PNP at NBI, at tinanong kung ito ba ay isang ‘reward system’ para sa matagumpay na operasyon laban sa droga o ilegal na sugal.

Ang pagtanggi ni Garma ay mabilis: “It’s not a reward, Mr. Chair. It’s to fund their medical programs and it’s very clear in the charter.”

Samantala, nagtanong din si Congressman Manuel tungkol sa Davao Death Squad (DDS). Sa harap ng matinding ebidensya at pambansang usapin, tinanong niya si Garma—na naglingkod nang matagal sa Davao—kung naniniwala siya sa existence ng DDS.

“Wala po, your honor… I’m explaining my answer based on my personal knowledge… I am just speaking on what I know personally, what I saw, what I hear, what I felt,” ang depensa ni Garma. Ang pagtangging ito ay tiningnan ng mga mambabatas bilang isang minimum neglect o maximum peace na nagbigay-daan sa mga di-umano’y operasyon.

Konklusyon: Ang Labanan ng Katotohanan

Ang pagdinig sa Kongreso ay isang malinaw na pagtatanghal ng isang labanan ng kredibilidad at katotohanan. Sa isang banda, naroon si Royina Garma—isang opisyal na may military bearing, mabilis umakyat, at may malakas na koneksyon, na mariing itinanggi ang bawat alegasyon, iginigiit ang kanyang merito at propesyonalismo. Sa kabilang banda, naroon ang mga sworn statements ng iba pang opisyal na nagpapakita ng isang pattern ng pagkakaugnay ni Garma sa madidilim na operasyon—mula sa pagpatay sa Chinese Nationals hanggang sa EJKs sa Cebu.

Ang panawagan ni Congressman Pintal na “somebody is lying” ay nananatiling matunog sa bulwagan ng Kongreso. Habang patuloy ang imbestigasyon, nananatiling hamon sa mga mambabatas na hanapin ang tiyak na katotohanan sa likod ng mga paratang ng krimen, korapsyon, at pag-abuso sa kapangyarihan na tila nag-ugat sa pinakamataas na antas ng gobyerno.

Ang kaso ni Garma ay hindi lamang tungkol sa isang opisyal; ito ay tungkol sa sistema—sa kung paanong ang mga koneksyon ay mas nagiging matimbang kaysa sa merito, at kung paanong ang mga anino ng nakaraan ay patuloy na bumabalot sa kasalukuyan ng pulitika at law enforcement sa bansa. Ito ay isang kuwentong humihingi ng katarungan at humahamon sa bawat Pilipino na tingnan nang mas malalim ang mga kapangyarihang nagtatago sa likod ng mga matitinding pagtanggi.

Full video: