Luha ni Lola Bago Mag-Pasko: 10-Anyos na Apo, Pilit Kinuha ng Inang Inakusahang ‘Nakalulong’—Interbensyon ni Tulfo, Naging Huling Pag-Asa

Ang Pasko ay panahon ng pagmamahalan, pagpapatawad, at pagkakaisa ng pamilya. Ngunit bago pa man sumapit ang gabi ng Noche Buena, isang pamilya ang nalagay sa matinding unos at labanan, kung saan ang sentro ng giyera ay isang inosenteng 10-anyos na bata. Sa madamdaming episode ng Raffy Tulfo in Action (RTIA), lumabas ang kuwento ni Lola Nena, isang lola na ang tanging hiling bago matapos ang taon ay ang maibalik sa kanyang pangangalaga ang apo niyang si Lyka. Ang kaaway? Walang iba kundi ang sarili niyang anak, si Maricel, ang biyolohikal na ina ni Lyka.

Ang kasong ito ay hindi lamang simpleng usapin ng kustodiya; ito ay isang salamin ng mga komplikadong realidad ng buhay pamilya sa Pilipinas, kung saan ang pag-ibig at karapatan ay nagbabanggaan sa harap ng mga akusasyon ng pagpapabaya at masamang bisyo. Sa mata ng libu-libong Pilipino, ang pag-iyak ni Lola Nena ay hindi lang luha ng kalungkutan, kundi luha ng pagmamahal na lumalaban para sa kinabukasan ng kanyang apo.

Ang Pagmamakaawa ng Isang Lola

Si Lola Nena ang nag-alaga kay Lyka simula nang isilang ito. Sa loob ng sampung taon, siya ang gumanap na ina at lola, nagbigay ng kalinga, edukasyon, at pagmamahal na hindi raw naibigay ng tunay na ina. Ayon kay Lola Nena, naging iresponsable si Maricel, ang kanyang anak, na umano’y na-hook sa ipinagbabawal na gamot at mas pinili ang pakikisama sa kanyang bagong kinakasama kaysa sa pagiging isang responsable at mapagmahal na magulang. Ito ang rason kung bakit, sa loob ng isang dekada, si Lola Nena ang nagsilbing matatag na pundasyon ng buhay ni Lyka.

Ngunit ang katahimikan ng kanilang simple at mapayapang pamumuhay ay biglang ginulo nang biglaang kunin ni Maricel si Lyka kasama ang bago nitong partner. Nagulat at labis na nag-alala si Lola Nena. Ang pangamba niya ay hindi lamang tungkol sa kawalan ng apo, kundi sa panganib na kakaharapin ni Lyka sa pangangalaga ng isang inang may paratang ng pagkalulong. “Hindi po ako makakatulog, Sir Raffy. Pasko na, pero wala akong kapayapaan sa puso ko. Natatakot po ako para sa kaligtasan ng apo ko,” ang umiiyak na pahayag ni Lola Nena sa programa.

Ang apela ni Lola Nena ay hindi nag-ugat sa galit o inggit, kundi sa matinding pag-aalala para sa kapakanan ng bata. Para sa kanya, ang karapatan ng isang biyolohikal na ina ay dapat may limitasyon kung ang kaligtasan at kinabukasan ng anak ang nakataya. Naniniwala siyang ang pagpili ni Maricel na ipagpatuloy ang kanyang dating bisyo ay isang malinaw na ebidensya ng kanyang kawalang-kakayahan na gumanap bilang isang ina.

Ang Pagtatanggol ng Biyolohikal na Ina

Nang harapin ni Raffy Tulfo ang mag-asawa, si Maricel at ang kanyang kinakasama, ipinahayag nila ang kanilang matibay na paninindigan. Iginiit ni Maricel na siya ang tunay na ina at may karapatan siyang makuha at alagaan ang kanyang anak. Itinanggi niya ang mga paratang ng pagkalulong at iginiit na nagbago na siya at ngayon ay handa na siyang gampanan ang kanyang tungkulin bilang ina. Ayon sa mag-asawa, ang dahilan ng pagkuha nila kay Lyka ay upang mabigyan ito ng mas magandang buhay, at ang pagkakaroon ng kumpletong pamilya.

“Gusto ko lang po maranasan ni Lyka ang may nanay, Sir. Bata pa po ako nang siya ay ipinanganak, at ngayon, sapat na po ang kakayahan ko,” ang depensa ni Maricel. Kinwestiyon din nila ang labis na pagmamay-ari ni Lola Nena, na anila’y naging dahilan para hindi maging malapit si Lyka sa kanyang ina. Sa kabilang banda, ipinakita ng kinakasama ni Maricel ang suporta at pangako na ituturing niyang parang sariling anak si Lyka.

Ang paghaharap na ito ay nagbigay ng isang kritikal na tanong: Kailan matatawag na mas karapat-dapat ang isang lola kaysa sa tunay na ina? Sa ilalim ng batas, ang biyolohikal na magulang, lalo na ang ina, ay may primaryang karapatan sa kustodiya ng anak na wala pang pitong taong gulang. Ngunit si Lyka ay 10 taong gulang na, na nagbibigay-daan sa mga korte na tingnan ang “best interest of the child” bilang pangunahing batayan. Sa kasong ito, ang pag-alam sa totoong kalagayan ni Maricel at ang kapaligiran kung saan maninirahan si Lyka ang pinakamahalaga.

Ang Interbensyon ng Social Worker at ang Kapakanan ng Bata

Ang pinakamahalagang elemento sa kuwentong ito ay ang kapakanan ni Lyka. Sa ganitong mga kaso, ang emosyon ng mga nakatatanda ay dapat isantabi upang masiguro ang kaligtasan at mentalidad ng bata. Dahil sa pagiging 10-anyos ni Lyka, dapat na pakinggan ang kanyang boses—kung saan mas gusto niyang manirahan at kung sino ang mas nakikita niyang magiging mabuti para sa kanyang kinabukasan.

Ang interbensyon ni Sir Raffy Tulfo ay naging susi sa pag-iwas sa tuluyang pag-abot ng kaso sa korte na maaaring tumagal ng ilang taon. Sa halip, hiniling ni Tulfo ang agarang pagpasok ng isang Social Worker mula sa DSWD upang siyasatin ang kalagayan ni Maricel at ng kanyang bahay. Ang social investigation ay hindi lamang titingin sa materyal na bagay, kundi sa emosyonal at sikolohikal na kaligtasan ni Lyka sa pangangalaga ni Maricel. Ito ang balangkas na magtatakda kung ang mga paratang ni Lola Nena ay may katotohanan o kung ang pagbabago ni Maricel ay seryoso at pangmatagalan.

Ang desisyon na ito ay nagbigay ng panandaliang ginhawa kay Lola Nena, habang nagbigay naman ng pagkakataon kay Maricel na patunayan ang kanyang sarili. Ang kaso ay nagtatag ng isang mahalagang prinsipyo: hindi sapat na ikaw ang biyolohikal na magulang; kailangan mong patunayan na ikaw ang karapat-dapat na magulang. Ang pagmamahal ay dapat sinasamahan ng responsibilidad at kakayahang magbigay ng ligtas at mapagmahal na tahanan.

Isang Paalala sa Pamilya sa Panahon ng Pasko

Ang kuwento nina Lola Nena, Maricel, at Lyka ay isang malaking paalala sa lahat ng Pilipino: ang mga isyu sa pamilya ay seryoso at hindi dapat ipagsawalang-bahala. Sa likod ng mga viral na video at dramatic na paghaharap, may isang batang nangangailangan ng gabay at proteksyon. Ang Pasko ay hindi lang tungkol sa regalo at handaan; ito ay tungkol sa kapayapaan at pag-asa.

Para kay Lyka, ang pagdating ng Pasko ngayong taon ay mananatiling malabo. Sa paghihintay ng resulta ng imbestigasyon ng DSWD, siya ay nananatiling nasa gitna ng dalawang nag-uumpugang bato—ang matinding pagmamahal ng kanyang lola at ang pag-asa ng kanyang ina. Ang tanging hiling ng publiko, at lalo na ni Lola Nena, ay ang maging matalino at mapagmalasakit ang desisyon ng ahensya.

Higit sa batas at karapatan, ang sentro ng usapin ay ang paggabay kay Lyka patungo sa isang kinabukasan na puno ng pag-asa, malayo sa bisyo, gulo, at luha. Sa huli, ang pag-ibig ng pamilya ang dapat manalo, ngunit ang pag-ibig na ito ay dapat na ang uri na nagpoprotekta, nagpapabuti, at nagbibigay ng tamang direksyon sa buhay ng isang 10-anyos na bata. Ang desisyon sa kasong ito ay inaasahang magsisilbing isang moral lesson at matibay na halimbawa sa lipunan tungkol sa kahalagahan ng responsableng pagiging magulang. Ang kuwento ni Lyka, sa gitna ng kapaskuhan, ay isang panawagan para sa mas matibay at mas mapagkalingang sistema ng suporta para sa mga batang Pilipino.

Full video: