Sa Pagitan ng Senado at The Hague: Ang Nakabibinging Pagkawala ni Senador Bato Dela Rosa

Sa isang iglap, tila naglaho sa pulitikal na mapa ng Pilipinas ang isa sa pinakapopular at kontrobersyal na personalidad na dating kilala sa kanyang pagiging “chief implementor” ng madugong War on Drugs. Si Senador Ronald “Bato” Dela Rosa, na minsa’y buong yabag na humamon sa kanyang mga kritiko, ay ngayo’y nasa gitna ng isang vanishing act na nagpapabigat sa mga usaping pambansa, partikular na sa kritikal na yugto ng pagtalakay sa pambansang badyet.

Ang matagal at hindi maipaliwanag na pagliban ni Dela Rosa sa sesyon ng Senado, na nagsimula noong Nobyembre 11, kasunod ng balitang may inilabas nang Warrant of Arrest ang International Criminal Court (ICC) laban sa kanya, ay hindi lamang nagdulot ng pagkadismaya kundi nagbigay-diin din sa isang matinding emosyonal at legal na krisis na kinakaharap ng isa sa mga arkitekto ng kampanyang Tokhang.

Ang Galit ni Sotto at ang Pagtalikod sa Tungkulin

Ang pagkabahala ay hayag na ipinahayag ni Senate President Vicente “Tito” Sotto III, na hindi na nakapagtimpi sa patuloy na pag-absent ni Dela Rosa. Bilang sponsor ng panukalang badyet para sa ilang pangunahing ahensya ng seguridad, inaasahan na si Dela Rosa ang mangunguna sa pagtatanggol nito sa gitna ng deliberations. Ngunit sa kanyang pagkawala, napilitang saluhin ni Senador Sherwin Gatchalian, ang tagapangulo ng Senate Committee on Finance, ang responsibilidad.

Hindi naitago ni Sotto ang kanyang pagkadismaya. “Hindi tama na wala si Dela Rosa,” mariin niyang sinabi [03:30]. Idinagdag pa niya na hindi nagpaalam ang senador at wala silang komunikasyon simula pa noong session break noong Oktubre [02:53]. Ang pagtalikod na ito sa kritikal na obligasyon ay hindi lamang isyu ng etiketa, kundi isang malinaw na paglabag sa mandato at responsibilidad na hiningi at iginawad sa kanya—ang vice-chairmanship ng badyet para sa pambansang depensa na napakahalaga [04:49].

Para sa maraming mambabatas at kritiko, ang aksyon ni Dela Rosa ay nagpapakita ng isang priyoridad: ang personal na pag-iingat laban sa pagtupad sa kanyang tungkulin sa bayan. Habang nagpapatuloy ang mga deliberations para sa bilyon-bilyong badyet na dapat niyang ipagtanggol, ang kanyang pagliban ay nagpapahiwatig na mas mabigat ang takot sa ICC kaysa sa kanyang tungkulin bilang isang halal na opisyal.

ICC: Ang Katotohanang Hindi Kayang Kontrolin

Ayon kay Attorney Christina Conti, isang Assistant to Council ng ICC, malaki ang posibilidad na susunod na si Dela Rosa sa iimbestigahan ng Korte, kasunod ni dating pangulong Rodrigo Duterte [00:28]. Ang kanyang papel bilang chief implementor ng War on Drugs ay naglalagay sa kanya sa sentro ng kontrobersya at legal na scrutiny ng ICC.

Ngunit ang pagtatago ni Dela Rosa ay hindi lamang simpleng takot sa aresto. Ito ay isang malalim na pagkaunawa—isang realization—sa hindi matatawarang pagkakaiba ng sistema ng hustisya sa Pilipinas at ng International Criminal Court.

Sa loob ng Pilipinas, ang dating heneral at kanyang mga kasamahan ay nagpakita ng sobrang yabag, kung saan sila’y nanghamon na idemanda sila sa korte, dahil alam nilang kaya nilang kontrolin ang sistema [07:27]. Ang mga pulis, testigo, prosecutors, at maging ang mga hukom, ay alam nilang kayang kausapin, takutin, o impluwensyahan. Sa kapaligiran ng pulitikal na kapangyarihan at impluwensya, nakita nilang may puwang para sa “lagayan” at pagpapalusot.

Subalit sa ICC, ang lahat ng ito ay wala [08:02].

Ang Leksyon Mula sa Pagkakakulong ni Duterte

Ang pinakamalaking babala at pinagmumulan ng takot ni Dela Rosa ay ang nangyari sa kanyang dating Pangulo. Kamakailan, ang motion ni Duterte para sa interim release ay tinanggihan ng ICC. Ito ay sa kabila ng mga ulat at “drama” ng kanyang kampo na siya raw ay may sakit, matanda na, payat, at nag-drama pang nahimatay [09:30]. Ang ICC ay hindi naapektuhan ng mga emosyonal na drama at stunts [11:36].

Ang denial na ito ay isang nakakagulantang na mensahe kay Dela Rosa: sa ICC, walang piyansa, walang interim release na madaling ibibigay, at higit sa lahat, walang puwang ang pabebe at palusot. Ang mga presiding judges sa parehong Pre-Trial at Appeals Chamber (sina Judge Mutok at Judge Luz Caransa Pervan), na pawang mga kababaihan, ay tila hindi kayang suhulan, takutin, o impluwensyahan, isang katotohanan na baka nakita ni Bato na isang malaking hamon sa kanilang macho at mayabang na pananaw sa kapangyarihan [10:38].

Para kay Dela Rosa, ang pagkakulong sa The Hague ay mangangahulugan ng isang permanenteng pagtatapos sa kanyang “maliligayang araw.” Wala nang pag-iihaw ng isda, wala nang lechon, at ang pagbisita ng pamilya ay magiging isang nakakapagod at magastos na biyahe papunta sa Europa [21:15].

Ang Problemang Pinansyal at ang Abogado

Bukod sa takot sa pagkakakulong, isa ring matinding stress kay Dela Rosa ang usapin ng gastos sa abogado. Sa kaso ni Duterte, ang bayad kay Atty. Kofman ay tinatayang aabot sa 150 milyon kada buwan [22:07]. Kahit pa inirekomenda ni Vice President Sara Duterte ang isang high-caliber na abogado para kay Bato [21:45], ang tanong ay: Saan kukuha si Dela Rosa ng bilyon-bilyong pambayad para tapatan ang endurance ng ICC?

Ang host ng video ay naghambing sa pamilya Duterte, na may sapat na yaman mula sa pulitika, at kay Dela Rosa, na sinasabing hindi kasing-yaman [22:25]. Kung totoo man na mayroon siyang nakurakot, ang 150 milyon kada buwan ay mabilis na mauubos. Ang realization na ito—na ang laban sa ICC ay hindi lamang laban sa hustisya kundi laban din sa financial capacity—ay nagdagdag sa bigat ng kanyang sitwasyon.

Ang Huling Baraha: Ang Korte Suprema

Sa gitna ng krisis na ito, tanging isang bagay na lamang ang tinitingnan ni Dela Rosa bilang kanyang huling pag-asa at salvation: ang desisyon ng Korte Suprema ng Pilipinas [11:56].

Ang pag-asa ni Bato at ng kanyang kampo ay nakasentro sa posibilidad na ideklara ng Korte Suprema na ang pag-aresto at paglipat kay Duterte sa ICC ay unconstitutional o ilegal. Bagama’t ang ganoong desisyon ay hindi na makapagpapabalik kay Duterte, ang ruling ay maaaring maging proteksyon kay Dela Rosa, na nagbibigay ng legal na shield sa mga Pilipinong sangkot sa kaso ng ICC [12:48].

Kamakailan, may inilabas na anunsyo ang Korte Suprema na nag-uutos sa iba’t ibang ahensya ng gobyerno na magbigay ng komento sa petisyon ni Duterte sa loob ng 30 araw, na nagpapahiwatig na malapit na ang kanilang desisyon [13:05]. Ito ang timing na inaasahan ni Dela Rosa. Ito ang sign na hinihintay niya para lumabas at harapin muli ang publiko.

Ngunit kung ang desisyon ng Korte Suprema ay hindi pabor, o kung ang warrant ay ilabas bago ang ruling, alam ni Bato ang kanyang kapalaran: isang one-way ticket patungong The Hague, kung saan ang War on Drugs, at ang kanyang karera sa pulitika, ay tuluyang magtatapos.

Ang pagkawala ni Bato Dela Rosa ay hindi lamang isang isyu ng pagliban sa trabaho; ito ay isang microcosm ng mas malaking takot na bumabalot sa mga indibidwal na dating hindi natatakot sa ilalim ng kapangyarihan. Ito ay isang realization na may mga puwersa ng hustisya sa mundo na hindi kayang bilhin, suhulan, o takutin, anuman ang kapangyarihan mo sa Pilipinas. At sa pagitan ng kanyang pag-asa sa Korte Suprema at ang unwavering na kamay ng ICC, tila nakabitin sa hangin ang kapalaran ni Senador Bato Dela Rosa.

Full video: