Sa gitna ng pagsisikap ng ating mga kababayan na makahanap ng mas magandang oportunidad sa ibang bansa, muling nabunyag ang isang talamak at mapagsamantalang sistema sa industriya ng recruitment sa Pilipinas. Sa isang kamakailang episode ng programang “Raffy Tulfo in Action,” dumulog ang ilang mga aplikante mula sa Mindanao upang ireklamo ang ahensyang Automatic Manpower Solutions dahil sa umano’y illegal na paniningil ng napakataas na placement fees at hindi pagsunod sa mga itinakdang proseso ng batas.

Ang Simula ng Pangarap na Naging Bangungot

Ang mga biktima, na pinangunahan nina Sir James, Ma’am Lanny, at iba pa mula sa Surigao at Butuan, ay nangarap na makapagtrabaho bilang factory workers sa Poland at magsasaka sa Korea. Ayon sa kanilang salaysay, nakilala nila ang ahensya sa pamamagitan ng isang Special Recruitment Activity (SRA) na isinagawa sa kanilang probinsya. Dahil may permit mula sa Public Employment Service Office (PESO), nagtiwala ang mga aplikante na lehitimo ang transaksyon.

Gayunpaman, nagsimulang magbago ang ihip ng hangin nang utusan silang lumuwas ng Maynila noong Agosto para sa medical examination. Pagdating ng Setyembre, hiningan na sila ng “partial payment” para sa placement fee sa pangakong mapapabilis ang kanilang pag-alis bago mag-Enero. Dito na pumasok ang nakagigimbal na halaga: siningil sila ng ₱83,000 bawat isa, habang ang iba ay sinabihan pang aabot sa ₱180,000 ang kabuuang babayaran.

Lantarang Paglabag sa Batas

Sa ilalim ng Republic Act 8042 o ang Migrant Workers and Overseas Filipinos Act (na inamyendahan ng RA 10022), malinaw na ang maximum na placement fee na maaaring singilin ng isang agency ay katumbas lamang ng isang buwang sahod ng manggagawa. Bukod dito, hindi dapat naniningil ng kahit anong sentimo hangga’t wala pang pirmadong kontrata at kumpirmadong petsa ng pag-alis.

Sa kaso ng mga complainant, wala silang hawak na maayos na kontrata, walang nakasaad na pangalan ng employer sa kanilang working permit, at hindi pa sila sigurado kung kailan talaga ang kanilang deployment. Mas malala pa, nang tangkaing mag-backout ng mga aplikante dahil sa bagal ng proseso, sa halip na ibalik ang pera ay ginawa pa silang parang mga “alalay” ng ahensya. Pinag-recruit pa sila ng sampu pang Domestic Helpers kapalit ng pangakong refund—isang gawain na malinaw na indikasyon ng pyramid-style recruitment at illegal na aktibidad.

Ang “Hingal-Kabayo” na Refund at ang Kawalan ng Aksyon sa Karaga

Isiniwalat din ng mga biktima ang kanilang pagkadismaya sa Department of Migrant Workers (DMW) sa Region 13 (Karaga). Ayon sa kanila, ilang beses na silang sumailalim sa zoom meetings at hearings pero wala itong kinahantungan. Inalok lamang sila ng kakarampot na ₱10,000 refund at binigyan ng post-dated checks na sa susunod na taon pa maaaring ma-encash—at ang masaklap, wala pang pirma ang ibang tseke.

“Bakit sa Manila, mabilis na-suspend ang ahensya pero sa amin sa Karaga, pinapasa-pasa lang kami?” tanong ng isang biktima. Ang kawalan ng mabilis na aksyon sa probinsya ay nagresulta sa lalong paglubog ng mga aplikante sa utang, dahil marami sa kanila ang nagsangla ng ari-arian at kumuha ng loan sa bangko na may tumatakbong interes.

Mariing Aksyon mula kay Idol Raffy at DMW Central Office

Hindi pinalampas ni Senator Raffy Tulfo ang reklamong ito. Sa pamamagitan ng kanyang programa, agad na nakapanayam si Usec. Bernard Olalia ng DMW Licensing and Adjudication Services. Mariing sinabi ni Usec. Olalia na isang malinaw na violation ang paniningil ng placement fee bago ang deployment at ang pag-collect ng halagang lampas sa itinakda ng batas.

“Violation ‘yan at maaari nating kanselahin ang kanilang lisensya. Hindi pwedeng ‘sky is the limit’ ang singilan,” anang opisyal. Tiniyak din niya na obligasyon ng ahensya na ibalik ang pera ng buo (full refund) lalo na’t hindi naman ang mga aplikante ang may kasalanan kung bakit hindi natuloy ang deployment.

Sa panig naman ng Automatic Manpower Solutions, sinubukan nilang maghugas-kamay sa pagsasabing “hindi alam” ng accounting ang transaksyon at ito ay ginawa lamang ng kanilang staff na si JN. Ngunit ayon sa legal na prinsipyo ng “Contract of Agency,” ang ginawa ng empleyado o agent ay direktang pananagutan ng kumpanya o principal.

Isang Panawagan para sa Hustisya

Sa kasalukuyan, ang kaso ay iniakyat na sa central office ng DMW sa tulong ng team ng “Wanted sa Radyo.” Inaasahang sa mga susunod na araw ay magkakaroon ng pormal na paghaharap upang pilitin ang ahensya na ibalik ang pera ng mga biktima at harapin ang kaukulang parusang administratibo at kriminal.

Ang kwentong ito ay nagsisilbing babala sa lahat ng ating mga “Bagong Bayani.” Ang pangarap na makapag-abroad ay hindi dapat maging dahilan upang tayo ay maging biktima ng pananamantala. Mahalagang maging mapanuri sa bawat pinipirmahang dokumento at huwag magbigay ng malaking halaga hangga’t hindi nasisiguro ang legalidad ng transaksyon. Sa tulong ng mga programang tulad ng kay Idol Raffy, napatutunayan na walang lihim na hindi nabubunyag, at walang mapagsamantala na hindi mapaparusahan.