Sa bansang Bangladesh, ang kalsada ay hindi lamang daanan ng mga sasakyan; ito ay isang arena ng pakikipagsapalaran kung saan ang mga bus ay hindi pampasada kundi pangkarera. Dito, ang preno ay tila isang opsyon na lamang, ang signal lights ay pandispley, at ang bigayan ay hindi uso—diskarte at lakasan ng loob ang kailangan para mabuhay. Sa gitna ng ingay, usok, at walang tigil na busina, matatagpuan ang kwento ni Raju, isang 40-taong gulang na bus driver na halos kalahati ng buhay ay ginugol na sa manibela.

Si Raju ay isa sa mahigit 100,000 bus drivers sa Bangladesh na sumasabak sa kalsada araw-araw. Walang coding dito, walang seminar, at walang enforcer na biglang susulpot na parang multo [01:34]. Ang tanging batas na sinusunod nila ay ang batas ng pangangailangan. Sa bawat araw na lumilipas, nagmamaneho si Raju ng halos 500 kilometro—isang distansyang katumbas ng Manila hanggang Baguio at pabalik muli [02:33]. Sa kabila ng pagod at panganib, iisa lamang ang nasa isip niya: ang makauwi ng buhay at may dalang kita para sa kanyang pamilya.

Ang araw ni Raju ay nagsisimula bago pa man sumikat ang araw. Dahil walang fixed salary at walang security of tenure, bawat minuto ay mahalaga. Ang pag-toothbrush at paghihilamos ay madalas sa labas na ng bahay ginagawa, habang naghihintay ng tsismis o sasakyan patungo sa terminal [03:11]. Bilang isang contract worker, ang kanyang kita ay depende sa dami ng byahe at pasahero. Walang 13th month pay, walang benepisyo; kung walang byahe, walang kakainin.

Sa terminal, ang kanyang bus ay parang isang kabayo sa digmaan na naghihintay ng bakbakan. Bago sumabak sa highway, may ritwal si Raju—isang mabilis na paglilinis sa bus at ang sagradong pag-inom ng “saa” o tsaa kasama ang kapwa drivers [05:12]. Ito ang nagsisilbi nilang pampagising ng dugo at pampatibay ng loob bago harapin ang magulong trapiko at mabilis na takbuhan sa highway.

Sa loob ng bus, hindi lamang si Raju ang nagtatrabaho. Mayroon siyang dalawang alalay: isa sa tabi niya na nagsisilbing coach at bantay sa mga gustong makalusot sa pasahe, at isa sa likod na nakatoka sa kargamento [07:45]. Ang kanilang byahe ay punung-puno ng panganib. Bagama’t may speed limit na 80 km/h, madalas silang humahataw ng hanggang 100 km/h o higit pa kapag maluwag ang daan para mas mabilis makabalik at makadami ng ikot [07:18]. Para sa mga pasahero, ang bawat byahe ay isang sugal; marami sa kanila ang nakahawak na sa upuan, handang tumalon sakaling magkaroon ng alanganing sitwasyon.

Pagkatapos ng limang oras na pagmamaneho, ang tanghalian ni Raju ay simple lamang—kanin, gulay, at beef curry sa isang tabi-tabing karenderya [08:07]. Pagkatapos ng isang oras na pahinga, balik uli sa kalsada para sa panibagong byahe. Gabi na nang makabalik si Raju sa terminal para magpagasolina at maghanap ng mapaparadahan. Sa buong araw na pagbubuwis ng buhay, ang kanyang kinita ay $12 o humigit-kumulang 700 pesos [08:34].

Sa kabila ng liit ng kita at laki ng panganib, hindi mo maririnig na nagrereklamo si Raju. Hindi siya nagpo-post ng mga “hugot” sa Facebook o nagpapa-biktima sa mundo. Sa halip, naglalakad siya pauwi sa madilim na eskinita nang may bahid ng ngiti sa kanyang mga labi. Bakit? Dahil alam niyang may naghihintay sa kanya sa bahay—ang kanyang nanay, asawa, anak, at ang kanilang pusa na turing ay amo ng tahanan [08:55].

Ang kwento ni Raju ay sumasalamin sa realidad ng libu-libong manggagawa sa Bangladesh at maging sa ibang bahagi ng mundo. Sila ang mga “haligi ng kalsada” na kahit walang preno ang buhay, ay patuloy na humahataw para sa kinabukasan ng kanilang mga mahal sa buhay. Ang diskarte, tapang, at pagtitiis ni Raju ay isang paalala na ang tunay na bayani ay hindi lamang matatagpuan sa mga aklat, kundi madalas ay nasa likod ng manibela, nakikipagbuno sa hamon ng kalsada araw-araw.