Ang Balintuna ng Happyland: Kung Saan ang Saya ay Isang Pagkukunwari

Sa gitna ng mabilis na takbo ng modernisasyon sa Maynila, kung saan ang mga matatayog na gusali at kumikinang na mga mall ang madalas nating nakikita, may isang lugar na tila naiwan na ng panahon at kinalimutan ng lipunan. Ito ang Happyland, isang komunidad sa Barangay 105, Aroma Area sa Tondo, Maynila. Ngunit huwag kayong padala sa pangalan nito. Sa lugar na ito, ang salitang “happy” ay hindi paglalarawan ng emosyon, kundi isang masakit na biro at isang malaking “fake news” para sa mga nakatira rito.

Ang Happyland ay hindi nadiskubre bilang isang magandang tirahan; ito ay nabuo dahil sa kawalan ng pagpipilian. Dati itong bakanteng lupa na tambakan ng basura sa tabi ng estero—isang lugar na walang gustong galawin ng mga mayayaman at walang pakinabang sa gobyerno. Subalit para sa mga pamilyang biktima ng demolisyon at palpak na relocation programs, ito ang naging huling kanlungan. Sa Maynila, ang tanong ay hindi na kung saan mo gustong tumira, kundi kung saan ka hindi palalayasin.

Siksikan sa Gitna ng Karumihan

Sa pagpasok mo sa Happyland, sasalubungin ka ng amoy na hindi mo maipaliwanag—isang halu-halong amoy ng basura, kanal, at pawis ng libu-libong tao. Ang paligid ay kulay kape, ang mga bahay ay dikit-dikit at gawa lamang sa pinagtagpi-tagping yero, kahoy, at plastik. Ang konsepto ng “personal space” at “privacy” ay itinuturing na luho rito. Sa isang maliit na kwarto na may sukat lamang na siyam na metro kwadrado, umaabot sa sampu hanggang labinlimang tao ang nagsisiksikan.

Dito, ang buhay ay parang isang “group chat” na walang mute button. Lahat ay naririnig ang usapan ng lahat, at maging ang pagtulog ay kailangang i-iskedyul. May tinatawag silang “rotational shift” sa banig; dahil sa sobrang sikip, hindi pwedeng sabay-sabay humiga ang lahat. Isang banig, tatlong tao; isang ulam, limang bibig. Maging ang simpleng pag-ikot sa pagtulog ay nangangailangan ng tamang stratehiya para hindi mo masipa ang iyong katabi.

Ang Mapanganib na Siklo ng Pagpag

Isa sa pinaka-nakakabagbag-damdaming aspeto ng buhay sa Happyland ay ang paraan ng kanilang pagkain. Dahil sa matinding kahirapan at kawalan ng trabaho, nauso ang tinatawag na “pagpag.” Ito ay mga tira-tirang pagkain mula sa mga fast food restaurants na kinuha mula sa basura. Ang mga ito ay maingat na pinapagpag para maalis ang dumi, hinuhugasan, muling niluluto, at inihahain sa hapag-kainan.

Para sa atin, ito ay basura; para sa kanila, ito ay biyaya na nagliligtas sa kanila sa gutom sa loob ng isang araw. Alam ng mga residente ang panganib na dulot nito sa kanilang kalusugan, ngunit mas matimbang ang kumakalam na sikmura kaysa sa takot sa sakit. Ang mga bata, sa halip na nag-aaral, ay maaga ring namumulat sa pagdidiskarte at pagtulong sa paghahanap ng anumang mapapakinabangan mula sa tumpok ng basura.

Ang Pinagmulan ng Pangalan

Marami ang nagtatanong, bakit nga ba “Happyland” ang tawag sa isang lugar na puno ng dusa? Ayon sa kasaysayan ng komunidad, ang salitang ito ay hango sa salitang Cebuano na “hapilan,” na ang ibig sabihin ay dumpsite o tambakan ng basura. Dahil sa pagbabago ng panahon at marahil ay dahil sa maling pagbigkas ng mga lokal at bisita, ang “hapilan” ay naging “Happy Land.” Tinanggap na lamang ito ng mga residente bilang pampalubag-loob—isang paraan ng pagtawa sa gitna ng kanilang paghihirap.

Isang Panawagan para sa Pagbabago

Ang Happyland ay isang buhay na patotoo sa malalim na sugat ng kahirapan sa ating bansa. Sa kabila ng baha na hindi natutuyo, ng mga sakit sa balat na laganap dahil sa maduming paligid, at ng kawalan ng maayos na kubeta, ang mga tao rito ay patuloy na lumalaban. Hindi mansyon ang pangarap nila; sapat na sa kanila ang isang kama na hindi pinaghahatian, tahimik na tulog, at ulam na hindi galing sa basurahan.

Ang kwento ng Happyland ay hindi ginawa para tayo ay maawa lamang, kundi para tayo ay mamulat. Ito ay isang paalala na habang tayo ay namumuhay nang komportable, may libu-libong Pilipino ang nagdidiskarte araw-araw para lamang makatawid sa susunod na bukas. Ang hamon sa atin at sa gobyerno: hanggang kailan magiging “spelling” na lang ang saya sa Happyland? Kailan natin gagawing tunay na marangal ang buhay para sa mga pamilyang tila itinapon na sa gilid ng mundo?