BINUKING NG VIDEO AT BANK RECORDS! Matibay na Ebidensya, Inilabas ng Kongreso Laban kay VP Sara Duterte; Perpetual Disqualification, Nakabitin na sa Senado

Ang arena ng pulitika ng Pilipinas ay nasa bingit ng isang hindi pa nasasaksihang pangyayari. Sa paglipat ng Articles of Impeachment laban kay Vice President Sara Duterte mula sa Kamara de Representantes patungo sa Senado, pormal nang nagsimula ang isang pambansang pagsubok na tiyak na magtatala ng kasaysayan. Higit pa sa simpleng pagtutuos ng mga paksyon sa pulitika, ang gaganaping pagdinig sa Senado ay nakatuon sa isang mas malalim at seryosong usapin: ang pananagutan ng isang mataas na opisyal sa harap ng pinakamahahalagang institusyon ng republika.

Sa isang serye ng pahayag mula sa mga pangunahing prosekutor ng Kapulungan, inihayag ang kanilang hindi matitinag na paninindigan at ang bigat ng ebidensya na kanilang ihahain. Ang mga kinatawan na sina Manila Third District Representative Joel Chua at Tingog Party-list Representative Jude Acidre, na parehong miyembro ng House prosecution panel, ay nagbigay-diin na ang kanilang kaso ay hindi lamang nakasalalay sa mga kasong pampulitika kundi sa isang “malakas na ebidensya” na nagpapatunay sa mga alegasyon laban sa Bise Presidente.

Ayon sa mga prosekutor, kabilang sa pinakamalakas nilang hawak ay isang viral video kung saan makikita si VP Sara Duterte na nagbabanta ng kamatayan kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., Unang Ginang Liza Araneta Marcos, at Speaker Ferdinand Martin Romualdez. Sa kabila ng pagtanggi ni VP Sara, matibay ang paninindigan ni Rep. Chua na ang naturang video ay sapat na upang mapatalsik siya sa puwesto.

Ang Banta na Nag-ugat ng Impeachment: Ang Video na Hindi Magsisinungaling

Ang viral video ang siyang sentro ng iskandalo at itinuturing ng prosekusyon bilang kanilang “smoking gun.” Sa panayam, mariing sinabi ni Rep. Chua at Rep. Acidre na ang video ay res ipsa loquitur—ang bagay mismo ang nagsasalita. Hindi na kailangan pa ng kumplikadong pagpapaliwanag o mahabang argumento; ang visual at audio na ebidensya mismo ang nagpapakita ng paglabag sa mataas na pamantayan ng asal na inaasahan sa isang impeachable officer.

Ipinaliwanag ni Rep. Acidre ang pagkabahala ng Kapulungan sa tindi ng banta. Ayon sa kanya, hindi ito isang ordinaryong isyu na maaaring ipagsawalang-bahala na lamang, sapagkat ang isang inihalal na Pangalawang Pangulo ay nagbanta sa nakaupong Pangulo at sa iba pang matataas na opisyal. Ang pangyayaring ito, ayon sa kanila, ay nagdulot ng “international embarrassment,” na nagpahiya sa bansa sa mata ng buong mundo. Ang Bise Presidente, na siyang presidential successor, ay dapat magbigay ng mas mataas na pagpapahalaga sa kanyang tungkulin at pananagutan.

Ang ganitong uri ng asal ay pumapasa sa pamantayan ng high crimes at betrayal of public trust na nakasaad sa Saligang Batas. Ipinaliwanag ni Rep. Chua na ang impeachment ay hindi katulad ng isang criminal case na nangangailangan ng “proof beyond reasonable doubt.” Sa halip, ito ay isang “method of National inquest into the conduct of public men,” na nangangailangan ng pinakamataas na antas ng asal para sa mga opisyal na may mataas na katungkulan. Naniniwala ang mga prosekutor na ang video ay nagpapakita ng isang pag-uugali na malinaw na lumalabag sa pamantayang ito.

Ang Subpoena sa Bank Records: Ang Ikalawang Matinding Hagupit

Bukod sa matinding banta sa pulitika at seguridad, inihanda rin ng House prosecution panel ang isang subpoena para sa mga bank records ni VP Sara Duterte. Ang hakbang na ito ay naglalayong patibayin ang mga alegasyon na may kinalaman sa pondo o “salen” na pinagtatalunan, na bahagi rin ng Articles of Impeachment.

Ayon kay Rep. Chua, ang kanilang kahilingan na makita ang bank records ay ilalatag sa Impeachment Court at mananatiling isang lehitimong aksyon, lalo na dahil ang impeachment ay isa sa iilang eksepsiyon sa bank secrecy law ng bansa. Ang pagpasok sa isyu ng pananalapi ay nagpapalawak ng saklaw ng kaso, na nagpapakita na ang pagsubok ay hindi lamang tungkol sa asal kundi pati na rin sa pinansiyal na integridad ng Bise Presidente. Kung ang mga rekord na ito ay magpapakita ng anumang iregularidad, magiging mas mabigat ang kaso at lalong tataas ang posibilidad na siya ay mapatalsik.

Ang paghahanda para sa subpoena na ito ay nagpapahiwatig ng masusing pag-aaral ng mga prosekutor sa mga posibleng angles ng kanilang kaso. Ang pagsama ng usapin ng pananalapi sa isang kaso na nagsimula sa banta ay nagpapakita ng isang determinasyon na makakuha ng hatol na hindi lamang magpapaalis sa Bise Presidente sa puwesto kundi magpapatibay rin ng prinsipyo ng pananagutan sa lahat ng antas ng gobyerno.

Ang Tuldok sa Termino: Senate bilang ‘Continuing Body’

Isang malaking hamon sa legalidad ng impeachment trial ay ang isyu ng continuity o pagpapatuloy. Dahil ang ika-19 na Kongreso ay magtatapos, ang tanong ay, maaari bang ituloy ng ika-20 Kongreso ang paglilitis kung hindi ito matatapos sa Hunyo 30?

Matapos magsalita si Senate President Francis Escudero hinggil sa posibleng pagpapaliban ng special session, iginiit ng House prosecution panel, lalo na nina Rep. Chua at Rep. Acidre, na ang Senado ay isang continuum body. Ibig sabihin, tuloy-tuloy ang kanilang mandato at hindi ito napuputol sa pagtatapos ng termino ng House. Binanggit ni Rep. Acidre ang isang precedent sa Amerika, kung saan ang impeachment ni dating US President Bill Clinton ay sinimulan sa isang Kongreso at tinapos sa susunod.

Ayon kay Rep. Acidre, ang impeachment power ng Kongreso ay itinuturing na non-legislative function, at samakatuwid ay hindi dapat limitado ng temporal iterations ng Kongreso. Sa sandaling naisumite ang Articles of Impeachment sa Senado, ito ay nagiging incumbent o obligasyon na ng Senado na i-resolba ang kaso. Ang trial ay hindi opsyon; ito ay konstitusyonal na mandato. Ang tanging paraan lamang upang matapos ang impeachment case ay sa pamamagitan ng paglalabas ng desisyon ng Impeachment Court.

Ang Penalty: Perpetual Disqualification

Higit sa pag-alis sa puwesto, ang hinihingi ng prosekusyon ay ang Perpetual Disqualification—panghabambuhay na pagbabawal sa paghawak ng anumang puwesto sa gobyerno. Ito ang rason kung bakit hindi sapat ang pagre-resign lamang.

Tinalakay ni Rep. Chua ang dalawang school of thoughts hinggil sa epekto ng pagre-resign. Bagamat may mga legal na opinyon na nagsasabing ang pagre-resign bago magsimula ang paglilitis ay maaaring mag-resolba sa kaso (tulad sa mga kaso nina dating Comelec Chairman Andres Bautista at Ombudsman Merceditas Gutierrez), nanindigan ang prosekusyon na ang disqualification ay isang hiwalay na parusa na kailangan pa ring resolbahin. Ayon kay Rep. Chua, kung magre-resign si VP Sara, ang removal from office lang ang aalisin, ngunit ang disqualification from holding public office ay mananatiling isang relief na kailangan pa ring desisyunan ng Senado.

Ang Perpetual Disqualification ay isang mabigat at pangmatagalang parusa. Ito ay nagpapakita ng tindi ng paniniwala ng prosekusyon sa lakas ng kanilang ebidensya, na hindi lamang nila gustong alisin si VP Sara sa kasalukuyang puwesto, kundi tuluyan na siyang ipagbawal sa paglilingkod sa bayan dahil sa seryosong paglabag sa tiwala ng publiko.

Ang Laban ng Bayan, Hindi ng Pulitiko

Sa pagtatapos ng panayam, binigyang-diin ni Rep. Acidre ang tunay na diwa ng labanang ito. Aniya, hindi ito isang laban ng pro-Duterte laban sa anti-Duterte. Ito ay “laban para sa pananagutan,” “katotohanan,” at “katarungan.”

Kinuwestyon niya ang pagiging staged ng press conference ni VP Sara, na aniya ay isang pagtatangka lamang na ilihis ang atensyon at ipakita na hindi apektado ang Bise Presidente. Ngunit iginiit ni Rep. Acidre na ang accountability ay bahagi ng sinumpaang tungkulin ng sinumang opisyal. Ang isyu ay hindi tungkol sa personal na pulitika; ito ay tungkol sa pagprotekta sa estado mula sa mga lider na maaaring gamitin ang kanilang kapangyarihan para sa personal na interes.

Sa huli, ang paglilitis na magaganap ay magiging isang lakmus test para sa Pilipinas. Ito ay magpapatunay kung ang batas ay pantay-pantay na ipinatutupad, anuman ang posisyon ng isang tao. Sa gitna ng pag-aalinlangan at ingay ng pulitika, ang Kapulungan ng mga Kinatawan, sa pamamagitan ng mga prosekutor nito, ay nagpapakita ng hindi matitinag na paninindigan—isang pananagutan na dapat harapin, anuman ang mangyari. Ang bola ay nasa Senado na, at ang buong bansa ay naghihintay kung paano isasakatuparan ng mga Senador ang kanilang tungkulin bilang Impeachment Court sa paghahanap ng katotohanan at katarungan. Ang hatol na ilalabas ay hindi lamang magiging hatol para kay VP Sara, kundi magiging hatol din para sa kalidad ng demokrasya ng Pilipinas.

Full video: