Sa Gitna ng Luha at Pag-asa: Ang Pinakabagong Kabanata sa Nakakagimbal na Kaso ng ‘Missing Sabungeros’

Halos apat na taon na ang lumipas mula nang maglaho na parang bula ang mga sabungero sa bansa, isang misteryo na matagal nang bumabagabag sa pambansang kamalayan. Ang matagal nang hinihintay na kasagutan ay unti-unting lumilitaw mula sa kailaliman ng Taal Lake, kasabay ng nakakagimbal na testimonya na nagbubunyag ng posibleng karumal-dumal na pagpatay. Ang bagong update mula sa Philippine National Police (PNP) Forensic Group, kasama ang matapang na paglabas ng pangunahing testigo na si ‘Totoy,’ ay nagdulot ng panibagong alon ng pag-asa—at ng matinding pait—para sa mga nagdadalamhating pamilya.

Ang Ebidensyang Sumisigaw mula sa Lawa

Kumpirmado ng mga awtoridad na ang isa sa mga butong naiahon mula sa Taal Lake ay balakang ng tao (human pelvic bone). Ito ang pinakamalaking ebidensya na nag-uugnay sa mga bangkay sa lawa at sa mga nawawalang sabungero. Ayon sa ulat, umabot na sa siyamnapu’t isang (91) sample ang naisumite para sa DNA examination, kung saan anim (6) sa mga buto ang pinaghihinalaang mula sa tao. Ito ang bunga ng masinsinang paghahanap ng technical diving team na sumisid sa malalim at mapanganib na lawa.

Ngunit ang pag-asang makakuha ng agarang kasagutan ay nababalutan ng malaking hamon. Ipinaliwanag ng PNP Forensic Group na ang matagal na pagkakababad ng mga buto sa tubig ng Taal Lake, na may mataas na asupra (sulf) content, ay nagpapahirap sa proseso ng DNA extraction. Tinatayang aabot sa lima hanggang pitong araw ang inisyal na paghahanap, at posibleng magtagal pa ng 21 days bago makumpleto ang cross-matching sa mga DNA sample na nakuha mula sa mga kaanak ng biktima [02:14:00]. Sa kabila nito, tiniyak ng mga awtoridad ang kanilang ‘di matatawarang transparency, anuman ang maging resulta.

Ang Sigaw ng mga Magulang: “Hustisya na Po Talaga Iyon”

Para sa mga pamilya, hindi lamang ito simpleng kaso ng missing persons; isa itong bangungot na apat na taon nang gumigising sa kanila. Ang pagkakita sa buto ng tao ay nagdulot ng magkakahalong damdamin: kaligayahan at matinding kalungkutan.

“Sabi po namin sa isa’t isa, isa lang na may mag-match sa amin. Hustisya na po talaga iyon, eh. Kasi ibig sabihin po n’on, lahat ng sinabi ni Totoy, totoo,” ayon sa isang kaanak [01:00:00].

Sa panayam, kitang-kita ang matinding sakit at galit ng mga magulang. Ang kanilang mga salita ay puno ng pait at matinding panawagan sa sinasabing utak ng karumaldumal na krimen, na si “Mr. Atong Ang” (Charlie Atong Ang).

“Malupit ka! Isa kang halimaw! Bakit mo nagawa na pumatay ng mga tao? Nasaan ang konsensiya mo?… Napakalupit mo, sobrang pait ‘yung ginawa mo!” umiiyak na pahayag ng isang ina [04:22:00].

Ang kanilang mga tinig ay naglalantad ng sugat na hindi pa naghihilom, lalo na ang pagkadismaya sa mga pulis na nanumpa na magtatanggol sa mahihirap, ngunit umano’y naging kasabwat. “Pati mga pulis, nanumpa kayo na magtatanggol kayo lalong-lalo na sa mahihirap. Pero ganito ‘yung ginawa niyo sa amin? Nasaan ang katarungan?” [07:51:00]. Ang tanong na ito ay humahamon sa pundasyon ng sistema ng hustisya.

Ang Detalye ng Kadiliman: Salaysay ni ‘Totoy’

Ang pinaka-nagpagulantang sa lahat ay ang testimonya ni ‘Totoy’ (na kilala rin sa pangalang Dondon o Julie) [10:27:00]. Inamin niya na siya ang pinagkakatiwalaan ni Mr. Atong Ang sa lahat ng bagay, kasama na ang operasyon ng Pitmaster at ang kontrobersiyal na pagdukot sa mga sabungero.

Ayon kay Totoy, si Mr. Eric De La Rosa ang tagamonitor ng laro. Kapag may nakita itong tupé (dayaan), tatawagan niya si Atong Ang, at si Atong Ang naman ang mag-uutos kay Totoy na kausapin ang pulis para i-pick up ang mga nadaya sa cockhouse (isang lugar sa sabungan para sa mga manok, na ginawa ring pansamantalang piitan) [12:05:00]. Ang mga pulis at sibilyan na umaabot sa tatlumpu (30) ang bilang ay dumating at kinuha ang mga biktima [16:12:00].

Ang Lihim sa Paglubog: Karumal-dumal na Modus

Ang pinakamatinding bahagi ng salaysay ni Totoy ay ang pagbunyag sa kung paano pinapatay ang mga biktima at kung bakit sila nalubog sa Taal Lake.

“’Yung isang tao, ginagamitan nila ng Thai wire at ‘yung parang kanta ba na kilhang-alahan nilang ginagaruti hanggang sa mamatay,” panginginig na pahayag ni Totoy. Ngunit hindi doon nagtatapos ang kalupitan.

“Pagkatapos, parang winawakwak nila ‘yung tiyan, ‘yung mga laman-laman,” pagpapatuloy ni Totoy. Nang tanungin niya ang pulis kung bakit kailangan gawin ang ganoong karumal-dumal na aksyon, ang sagot sa kanya ay: “Para madaling lumubog at hindi lulutang ‘yung tao” [18:05:00]. Ito ang nakakakilabot na detalye na nagpapaliwanag sa misteryo ng paghahanap sa lawa, at nagpapakita ng matinding kasamaan ng mga sangkot. Kumpirmado umano niyang ang mga labi ay itinapon sa Taal Lake [18:16:00].

Idiniin ni Totoy na napanood niya mismo ang video ng krimen, na nagpapatunay na hindi ito gawa-gawa lamang [18:32:00]. Ang mga ebidensyang video na ito, na nasa kanyang cellphone, ay pilit umanong ipinasunog ni Atong Ang sa harap ng kanyang driver [19:00:00]. Sa kabutihang palad, may isang USB drive siya mula sa isang colonel na iniutos din ni Atong Ang na sunugin, ngunit itinago niya. Ang USB na ito ay kasalukuyan na raw nasa CIDG at nagsisilbing matibay na ebidensya [20:34:00].

Ang P500M at ang Apela kay Gretchen Barretto

Ibinunyag din ni Totoy na malaking pera ang inialok sa kanya upang baliktarin ang kanyang testimonya (recantation). “Inoperan pa ako ng 500 million (limang daang milyong piso)… ang sa hindi kaya ng konsensiya ko na tanggapin ko ‘yung halagang 500 million dahil buhay na ng pamilya ko ang nakataya dito,” pagdidiin niya [26:49:00].

Ang pagtanggi ni Totoy sa napakalaking halaga ay nagpapakita ng kanyang paninindigan sa katotohanan, lalo pa’t sinabi niyang pinaplano na raw siyang ipapatay ni Atong Ang, at ang presyo para sa kanyang ulo ay 50 million (limampung milyong piso) [28:32:00]. Dahil sa banta sa kanyang buhay, si Totoy ay kasalukuyang nasa ilalim ng proteksyon ng PNP.

Kaugnay nito, lumutang din ang pangalan ni Ms. Gretchen Barretto. Nanawagan si Totoy sa aktres na makipagtulungan at tumayong testigo. Aniya, dahil 24 oras silang magkasama, alam ni Gretchen ang lahat ng sikreto ni Mr. Atong Ang [21:10:00].

Bukod pa sa kaso ng mga sabungero, idinawit din ni Totoy si Atong Ang sa kaso ni Mr. Yolo, na umano’y dinukot at pinatay dahil sa P5 milyong utang. Nanawagan siya sa mga anak ni Yolo na gamitin ang paglitaw niya bilang oportunidad para makamit ang hustisya laban sa mga mastermind [23:40:00].

Pera Laban sa Konsensya: Ang Patuloy na Laban

Ang kaso ng missing sabungeros ay hindi na lamang tungkol sa dayaan o sugal; isa na itong malinaw na usapin ng karahasan, kapangyarihan, at ang kakayahan ng pera na bilhin ang katahimikan—o ang recantation ng isang testigo.

Ang pagkakakumpirma sa buto ng tao sa Taal Lake ay nagbigay ng materyal na ebidensya upang tapatan ang nakakagimbal na pahayag ni Totoy. Ang paghihintay sa resulta ng DNA cross-matching ang magiging susi sa pagpapatibay ng mga paratang. Kung mag-match ang DNA, ito ay hindi lamang magbibigay ng kapayapaan sa mga pamilya, kundi magiging matibay na patunay na ang karumaldumal na modus—ang paggaruti at pag-ukit sa tiyan upang ‘di lumutang ang biktima—ay naganap.

Sa ngayon, ang labanan ay nasa pagitan ng kapangyarihan at konsensiya. Habang umiikot ang bilyun-bilyong halaga, ang mga pamilya ay patuloy na naniniwala sa Diyos at naghihintay ng katarungan. Ang matapang na hakbang ni Totoy, sa kabila ng pagtatangka umanong baliktarin siya ng P500M at ng banta sa kanyang buhay, ay nagbigay ng panibagong pag-asa. Ang laban ay hindi pa tapos, at ang mata ng publiko, kasama ang PNP at DOJ, ay nakatutok na ngayon sa mga butong magbubunyag ng katotohanan. Ang bawat sandali ng paghihintay ay isang pagsubok, ngunit ang mga pamilya ay naninindigan: Walang halaga ang pera na makakatumbas sa buhay at hustisya.

Full video: