“Warrantless Arrest” sa Vloggers na Nagpapakalat ng Fake News, Iginiit ni Cong. Luistro: Bakit Walang Kilos ang Law Enforcement?

ISANG NAKAKABALISANG KULITAN AT DEBATE SA KAMARA ANG NAGSIWALAT NG LUBHANG KAKULANGAN AT PAGKAKAHATI SA LEGAL NA PAGKILOS NG ATING PAMAHALAAN LABAN SA MGA NAGPAPAKALAT NG MALING IMPORMASYON. SA GITNA NG MALAWAKANG KRISIS NG DISINFORMATION, ISANG KONGRESISTA ANG MATAPANG NA HUMAMON SA MGA AHENSYA NG BATAS, AT ANG KANYANG TANONG AY TUMATATAK SA KAMALAYAN NG BAWAT MAMAMAYAN: KUNG HULI SA AKTO, BAKIT WALANG PAG-ARESTO?

Panimula: Ang Pambobomba ng Katotohanan

Sa pagdinig ng House Tripartite Committee, na tumututok sa lumalalang isyu ng fake news at disinformation na ikinakalat ng ilang social media personalities at vloggers laban sa mga opisyal at ahensya ng gobyerno, isang pangalan ang umalingawngaw dahil sa kanyang matapang at legal na paninindigan: si Congresswoman Attorney Gerille Jinky Luistro.

Noong Martes, Pebrero 4, habang nakatuon ang mata ng publiko sa Kamara, binitawan ni Cong. Luistro ang isang legal na bomba na kumalas sa tahimik na takbo ng pagdinig. Direkta niyang hinarap ang mga kinatawan ng National Bureau of Investigation (NBI) at Department of Information and Communications Technology (DICT), iginiit na ang mga vloggers na patuloy na nagpo-post ng fake news online ay maituturing na “caught in flagrante delicto” o nahuli sa akto ng krimen [00:21].

Ang implikasyon ng pahayag na ito ay nakakayanig: Maaaring arestuhin ang sinumang nagpapakalat ng maling impormasyon nang walang kinakailangang warrant of arrest [02:37].

Ngunit ang mas matindi, at ang siyang naging sentro ng kanyang emosyonal na apela, ay ang kanyang katanungan: Kung ganyan ka-linaw ang batas, “Eh bakit po walang ginagawa ang ating law enforcement agency?” [01:22].

I. Ang Doktrina ng In Flagrante Delicto at ang ‘Citizen’s Arrest’

Tiyak na ipinaliwanag ni Cong. Luistro ang kanyang legal na batayan. Aniya, sa ilalim ng ating Rule of Court, “If a person is caught while committing a crime, he can be arrested even by a private citizen without need of a warrant” [02:55]. Ibig sabihin, hindi lang pulis o ahente ng gobyerno ang may karapatang umaresto; maging ang simpleng mamamayan ay maaaring kumilos kung hayagang nilalabag ang batas.

Ito ang punto ng Luistro: ang patuloy na pagpo-post at pagpro-proliferate ng fake news ay hindi isang nakaraang krimen; ito ay isang krimen na kasalukuyang ginagawa [01:09], lalo na’t ang post ay nananatiling active at visible sa social media platform.

Tinanong niya ang mga ahensya, “Can it be considered as in flagrante delicto?” [24:26]. Ang tugon ng Department of Justice (DOJ) ay isang matunog na “Yes, Your Honor, for as long as the fake news is still posted, the one who posted it is in flagrante delicto” [24:37].

Sa mismong pagtanggap ng law enforcement na “flagrante delicto” nga ang sitwasyon, lalong lumutang ang problema. Tila nagtutulakan ang mga ahensya. Nagtataka si Luistro kung bakit, sa kabila ng “dami po ng vloggers” na maaaring ikinokonsiderang in flagrante delicto [00:43], walang kahit isa mang inaaresto.

II. Ang Kawalan ng Respeto at ang Show-Cause Order

Dinala ni Cong. Luistro ang diskurso sa lawak ng problema. Hindi lamang ang mga post ang isyu, kundi maging ang pagsasawalang-bahala ng mga may pananagutan.

Kinumpirma sa pagdinig na umaabot sa 41 social media personalities at vloggers ang inimbita upang magpaliwanag sa kanilang pagkakasangkot sa pagpapakalat ng disinformation [03:13]. Subalit, isang nakakagulat na katotohanan ang lumabas: Apat lamang sa mga ito ang nagpakita sa camera [03:22].

Dahil sa kitang-kitang kawalan ng respeto sa Kongreso, naglabas ng show-cause order ang House Tripartite Committee upang obligahin silang dumalo sa susunod na hearing [03:31]. Kabilang sa mga pinadalhan ng order ay ang dating Presidential Communications Operations Office (PCOO) Chief Trixie Cruz-Angeles, at iba pang social media influencers tulad nina Elizabeth Joey Cruz (Joey deive), Cret Laureta Chu, Mark Anthony Lopez, at marami pa [03:49].

Ang pag-iwas na ito ng mga impluwensyal na indibidwal ay lalo lamang nagpapalabas na may malalim silang tinatago at ayaw nilang harapin ang konsekwensya ng kanilang mga aksyon. Ang hindi pagpapakita ay hindi lamang procedural na isyu; ito ay isang emosyonal na sampal sa taumbayan na naghihintay ng pananagutan.

III. Ang Bitag ng Jurisdiction at ang Continuing Crime

Ang pinakamalaking hadlang na tinalakay sa pagdinig ay ang teknikal at legal na aspeto ng jurisdiction—ang kapangyarihan ng Philippine courts sa mga social media platform na may servers sa ibang bansa [08:23].

Direktang tinanong ni Cong. Luistro ang DICT kung may jurisdiction ba ang Pilipinas sa mga social media platform tulad ng Facebook, TikTok, at YouTube [08:43]. Ang tugon ng DICT ay nakakaalarma: wala silang regulatory powers [09:04].

Sinundan ito ng DOJ/NBI, na nagpaliwanag ng doktrina ng “Duality of Jurisdiction” [12:08]. Ayon sa kanila, dahil ang servers ay nasa labas ng Pilipinas [10:15], kailangan nilang isaalang-alang kung ang krimen na pinaparusahan sa Pilipinas (tulad ng cyber libel) ay pinaparusahan din sa bansa kung saan matatagpuan ang platform (tulad ng US) [12:16]. Kung hindi pareho ang batas, hindi sila makakahingi ng impormasyon, na nagiging malaking butas para sa mga cyber offender.

Ngunit mariing tumutol si Cong. Luistro. Ipinasok niya ang konsepto ng “Continuing Crime” [11:31].

“I hope you realize parang continuing ‘yung crime, eh,” diin niya [10:59].

Ang malicious post ay patuloy na nagdudulot ng pinsala habang ito ay visible sa Pilipinas [11:46], anuman ang lokasyon ng server. Aniya, ang batas ay ginawa upang isaalang-alang ang boundless na katangian ng cyberspace [21:48]. Kaya naman, iginiit niya na may possibility para sa Pilipinas na mag-acquire ng jurisdiction batay sa duality of jurisdiction doctrine kung may pagkakatulad ang batas, at batay sa konsepto ng continuing crime [14:26], [20:36].

IV. Ang Epekto sa Masa at ang AI-Generated Deepfake

Upang palakasin ang emosyonal na impact ng kanyang argumento, nagbahagi si Cong. Luistro ng isang personal at nakakagimbal na ilustrasyon [06:28].

Ibinahagi niya na nakita niya sa kanyang news feed ang isang AI-generated deepfake na nagpapakita ng paghahalikan ng dalawang dating kilalang opisyal ng gobyerno [06:39]. Nang umuwi raw siya sa Batangas, ang sabi ng isang magtataho na naninirahan sa remote area ay, “Bati na pala si Duterte at si De Lima” [06:48].

Ang simpleng anekdota na ito ay tumama sa sentro ng debate. Ipinakita nito kung paanong ang fake news—lalo na ang deepfakes—ay nakakaapekto sa grassroots at sumisira sa persepsyon ng publiko sa pinakamataas na antas [06:58].

“That’s how they influence people in the grassroots,” aniya. At ang mas nakatatakot, paano itatama ang epekto ng maling impormasyon kung ito ay may kinalaman sa National Security [07:10]? Ibig sabihin, hindi lang libel ang isyu, kundi ang potensyal na mag-trigger ng gulo o pagkakahati na makakasira sa bansa [07:23].

V. Ang Huling Hirit: Walang Naghihintay ng Complainant sa Flagrante Delicto

Ang huling paghirit ni Cong. Luistro ay nagbigay-diin sa disconnect sa pagitan ng legal na teorya at praktikal na pagpapatupad ng batas [27:36].

Nabanggit ng NBI na ang mga kaso tulad ng cyber libel at unlawful use of means of publication (Article 154) ay personal crimes na nangangailangan ng private complainant para magsampa ng kaso at magsilbing batayan ng arrest [27:23].

Dito muling pumasok si Cong. Luistro: “Hindi po ba sa flagrante delicto, naghihintay ho ba ang pulis ng complainant? I don’t think so,” [27:36]

Muli, iginiit niya na ang simpleng katotohanan na in flagrante delicto ang krimen ay sapat na basehan para umaresto, walang kailangan na magreklamo. Ang tanong na ito ay nagpapakita ng malaking pagkakahati sa interpretasyon ng batas at pagkilos ng mga ahensya.

Konklusyon: Oras na para Harapin ang Kadiliman

Pagtatapos ni Congresswoman Luistro, “Amid all the challenges that everybody is presenting in today’s hearing, I think everybody will agree that time is of the essence” [01:55]. Aniya, napapanahon na talaga na harapin ang proliferation ng fake news dahil ito ay nakakaapekto hindi lamang sa personal interest kundi maging sa National interest at world’s interest [08:08].

Bago magtapos ang kanyang interpellation, pormal siyang humiling sa DOJ na magbigay ng legal position paper tungkol sa dalawang mahalagang isyu: ang duality of jurisdiction doctrine at ang konsepto ng continuing crime [22:33].

Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagbigay-liwanag sa tindi ng problema sa disinformation, kundi pati na rin sa kakulangan ng kahandaan ng ating legal at law enforcement na system na harapin ang boundless na kalikasan ng cyberspace. Ang emosyonal at legal na hamon ni Cong. Luistro ay isang malakas na panawagan sa agarang pagbabago at pagkilos. Hangga’t nananatili ang butas na ito sa ating sistema, patuloy na magiging malaya at walang pananagutan ang mga vloggers na sumisira sa katotohanan at pambansang kaayusan. Kailangang kumilos ang gobyerno bago pa tuluyang lamunin ng kadiliman ng kasinungalingan ang liwanag ng katotohanan.

Full video: