HUKBO NG KATOTOHANAN: Senate Committee, Pinal na ang Rekomendasyon na Paalisin ang SBSI sa Surigao at Harapin ang mga Kaso ng Human Rights Violation

Ang Pilipinas ay muling nayanig sa matinding isyu ng human rights violations at pang-aabuso, hindi dahil sa pulitika, kundi sa isang matinding laban para sa katarungan at kalayaan ng mga mamamayan na nabiktima ng isang grupo na umangkin ng kapangyarihan sa likod ng relihiyon at komunidad. Matapos ang sunud-sunod na pagdinig na naglantad ng nakakagimbal na katotohanan, tuluyan nang nagbigay ng pinal na hatol ang Senado.

Sa isang press briefing matapos ang ikalawang pampublikong pagdinig ng Senate Committee on Public Order and Dangerous Drugs, iginiit ni Senator Ronald “Bato” dela Rosa, ang Chairman ng Komite, na ang imbestigasyon sa Socorro Bayanihan Services Incorporated (SBSI) ay tapos na [02:12]. At ang kanilang pasya? Puno ng bigat at determinasyon, na nagpapahiwatig ng simula ng isang malawakang operasyon ng gobyerno.

“Mayroon na kaming goods,” ang matapang na pahayag ni Senador Dela Rosa [04:02], na tumutukoy sa mga matitibay na ebidensya at testimonya na kanilang nakalap. Ang mga patotoong ito, lalo na mula sa mga biktima at menor de edad, ay aniya’y “napakahirap wasakin” (very hard to destroy) [04:10]. Ang pambansang usapin sa SBSI, na matagal nang balot ng kontrobersiya sa Socorro, Surigao, ay pormal nang lumipat mula sa yugto ng imbestigasyon patungo sa yugto ng pinal na aksyon.

Ang Land Issue: Isang Malaking Hamon sa Kapangyarihan

Isa sa pinakamalaking puntong tinutukan ng imbestigasyon ay ang kalakhan ng lupain na umano’y kinakamkam at kontrolado ng SBSI. Ayon kay Senador Dela Rosa, ang grupo ay sumasakop sa halos 3,600 ektarya ng lupain [01:17]. Ang bilang na ito ay hindi birong espasyo—isang malawak na teritoryo na nagbigay-daan sa pagbuo ng isang komunidad na may sariling batas, malayo sa sentro ng gobyerno.

Ang kinalabasan ng imbestigasyon ay nagbigay ng matinding rekomendasyon: inatasan ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) [02:21] na magsagawa ng masusing pagsusuri sa land franchise ng grupo. Kung mapapatunayang may mga paglabag sa batas at mga obligasyon, kailangang bawiin (revoke) ang prangkisa na ipinagkaloob sa kanila. Ito ay isang direktang pag-atake sa ekonomiya at territorial na kapangyarihan ng grupo, na nagpapakita na walang sinuman ang higit sa batas ng Republika.

Ngunit ang isyu sa lupa ay hindi lamang tungkol sa ari-arian; ito ay tungkol sa kalayaan. Ang malawak na teritoryong ito ang naging hadlang sa pag-abot ng mga serbisyo at ang naging semento ng kanilang isolation sa mundo. Sa sandaling mabawi ang lupa, maluwag na mabubuksan ang pinto para sa interbensyon at pagpapalaya sa mga miyembro.

Ang Pag-iyak ng mga Bata: Siningil na Karapatan

Ang pinakamabigat na bahagi ng isyung ito ay ang pang-aabuso sa karapatan ng mga bata. Sa ilalim ng Family Code, ang mga magulang ang mayroong pangunahing kustodiya (first custody) sa kanilang mga anak [05:55]. Ngunit ang SBSI, sa likod ng kanilang paniniwala, ay umano’y nag-aalis ng kustodiya sa mga magulang at inilalagay ang mga bata sa kontrol ng grupo—isang malinaw na paglabag.

Dahil dito, idiniin ni Senador Dela Rosa ang pangangailangan para sa relocation ng lahat ng mga residente [03:18], lalo na ng mga bata, na sinasabing pinipilit na manatili sa komunidad. Ang problema, ayon sa Senador, ay nasa root ng kanilang paniniwala [07:42], kaya’t ang simpleng pagpapaalis sa kanila ay hindi sapat.

Dito pumasok ang pinakamahalagang aspeto ng gobyerno: ang psychological intervention at debriefing [08:58]. Ang mga biktima, lalo na ang mga bata, ay sumailalim sa matinding trauma na hindi basta-basta maaalis. Tinawag ito ng Senador na “worst-case scenario” [09:26] na kailangang paghandaan ng gobyerno [09:42]. Ang mga ahensya tulad ng DSWD (Department of Social Welfare and Development), kasama ang mga local social welfare officer [06:29] ng munisipyo, ay kailangang maging handa sa isang matagumpay at sensitibong proseso ng rehabilitasyon. Ang pagbibigay ng pangangalaga, pagpapayo, at ligtas na espasyo para sa mga biktima ay kasinghalaga ng pagpapakulong sa mga nagkasala.

Kilos-Proseso: Sapilitang Pag-alis at Integrated Approach

Ang pagpapatupad ng relocation ay hindi magiging madali. Sa tanong kung ano ang mangyayari kung manlaban ang mga miyembro, naging direkta ang sagot ni Senador Dela Rosa: kung mayroong resistance, ang Philippine National Police (PNP) ay kailangang pumasok at umaksyon [10:07]. Ang kaligtasan at kaayusan sa pag-alis ng mga miyembro—na marami ay biktima rin ng kulto—ang pangunahing prioridad.

Kaugnay nito, nagbigay ng mahalagang pananaw si Senator Sonny Angara, na sumalihan sa press briefing. Idiniin niya ang pangangailangan para sa isang integrated approach [14:24] sa rehabilitasyon. Hindi lamang ito tungkol sa psychological aid, kundi pati na rin sa muling pag-integrate ng mga bata sa lipunan. Partikular na binanggit ang papel ng DepEd (Department of Education) [20:35] sa pagtiyak na ang mga learners mula elementarya at sekundarya ay makatatanggap ng tuloy-tuloy na edukasyon. Ito ang susi upang ang mga bata ay makakita ng kinabukasan na malayo sa impluwensya ng grupo.

Ang pakikipagtulungan ng iba’t ibang law enforcement agencies at National Government Agencies [15:54] ay sentro ng estratehiya. Ang panlipunang proteksyon (social protection) [16:55] ay isang malaking hamon na nangangailangan ng pinagsamang puwersa, mula sa pambansang ahensya hanggang sa pinakamalapit na municipal rehabilitation program [19:14] sa Socorro.

Ang Huling Baraha: Kasong Kriminal

Ang pagwawakas ng imbestigasyon ay nagbigay-daan sa tuluyang paghahain ng kasong kriminal. Ang mga ahensya ng gobyerno, tulad ng National Bureau of Investigation (NBI), ay naghahanda na ng pormal na mga kaso [29:03] laban sa mga lider at miyembro ng SBSI na nagkasala.

Kabilang sa mga kasong babantayan ay ang paglabag sa Anti-Trafficking in Persons Act [29:17], Child Abuse, at maging ang isyu ng Child Marriage [29:28]—mga seryosong krimen na nagpapakita ng kalaliman ng pang-aabuso sa loob ng grupo. Ang bawat kaso ay nakaangkla sa matitibay na testimonya na nagpatunay na ang kanilang ginagawa ay hindi na maituturing na freedom of religion, kundi direktang paglabag sa Bill of Rights at mga batas na nagpoprotekta sa pinaka-mahina sa lipunan.

Bukod sa mga kaso, binanggit din ni Senador Dela Rosa ang planong pagtulak ng bagong batas (pieces of legislation) [04:23] batay sa mga detalyeng nakalap. Ang layunin ay punan ang anumang butas sa batas na ginamit ng mga grupo tulad ng SBSI upang makalusot. Ito ay hindi lamang pagtugon sa kasalukuyang problema kundi paghahanda sa hinaharap, tinitiyak na ang mga katulad na pangyayari ay mahihirapan nang umusbong.

Sa kabuuan, ang pagtatapos ng pagdinig sa Senado ay isang pinal na hudyat. Ito ay isang paalala na ang ating demokrasya ay mayroong ngipin na kayang kumagat. Ang kapangyarihan ng pananampalataya ay hindi dapat maging pananggalang sa kriminalidad. Sa pagtutulungan ng law enforcement at social services, ang mga biktima ng SBSI ay hindi lamang iniligtas mula sa isang komunidad na puno ng pang-aabuso, kundi binigyan sila ng pagkakataong muling yakapin ang karapatan at kalayaan na matagal nang ipinagkait sa kanila. Ang susunod na kabanata ay ang hamon ng pagpapatupad—isang misyon na nangangailangan ng pambansang pagkakaisa upang makamit ang ganap na katarungan.

Full video: