ANG UNANG SIGWA: COPYRIGHT VS. TRADEMARK! Tito, Vic, at Joey, Humarap sa Korte Upang Bawiin ang Puso ng “Eat Bulaga!” Matapos ang 44 Taong Dugo at Pawis

Sa isang araw na tila dinumog ng kasaysayan, ang mga mata ng sambayanang Pilipino ay nakatuon sa Marikina Hall of Justice. Hindi ito simpleng paglilitis; ito ang tinaguriang “Case of the Year”—ang unang opisyal na pagdinig sa pagitan ng tinaguriang Legendary Tro, sina Tito Sotto, Vic Sotto, at Joey De Leon (TVJ), at ng TAPE Incorporated, ang kumpanyang ngayo’y pinamumunuan ng pamilya Jalosjos, na nag-ugat sa pag-aangkin sa titulo at pamana ng pinakamahabang-tumatakbong noontime show sa bansa: ang “Eat Bulaga!”

Hindi matatawaran ang bigat ng emosyon at kaseryosohan sa bawat paghakbang. Unang bumungad sa bulwagan ng hustisya ang dating Senate President na si Tito Sotto [00:44], na nagdala ng bigat hindi lamang ng kanyang pangalan, kundi ng apat at kalahating dekada ng kasaysayan, sining, at serbisyo. Ito ang labanan na higit pa sa showbiz—ito ay laban para sa pagmamay-ari, pagkilala, at katotohanan.

Ang Sentro ng Kaguluhan: Ang Delikadong Linya ng Copyright at Trademark

Nang tanungin si Tito Sotto tungkol sa kampanya ng TVJ, napakalinaw ng kanyang diin: ito ay nakatuon sa usapin ng pagmamay-ari ng Copyright [02:01].

“Ang bottom line, ang pinag-uusapan natin dito, sino may-ari ng Copyright? ‘Yung gumawa,” mariing pahayag ni Tito Sen.

Ito ang mismong ugat ng legal na sigalot: ang pagtatagisang-balikat ng Copyright (Karapatang-Ari) at ng Trademark (Tatak-Pangkalakal). Sa kanilang panig, iginigiit ng TVJ ang kanilang karapatan bilang mga tagalikha. Ayon kay Tito Sotto, 44 taon nilang “dugo at pawis” na pinaghirapan, pinalaki, at ipinakilala ang Eat Bulaga! sa buong mundo [01:03]. Sa Pilipinas, ang Copyright ay awtomatikong nabubuo sa oras ng paglikha, at hindi ito nangangailangan ng rehistrasyon upang magkabisa. Taliwas ito sa ipinipilit ng TAPE, na anila’y nakarehistro ang pangalan bilang kanilang Trademark.

Ngunit sa legal na pananaw na ipinaliwanag sa pagdinig, malinaw ang pagkakaiba: ang Trademark ay tumutukoy sa mga produkto, serbisyo, o merchandise—mga bagay na kailangang irehistro sa gobyerno. Samantalang ang Copyright, na tinatawag na mas malaki at mas malawak [07:41], ay direktang konektado sa mismong paglikha. Ang karapatan sa Copyright ay tumatagal hanggang sa mamatay ang naglikha, plus 50 taon—isang kapangyarihang hindi kailangan ng rehistro upang maging balido [07:49]. Kung ikaw ang nakalikha, nasa iyo ang karapatan.

Ang Ebidensiya ng Paglikha: Sino ang Tunay na Nag-isip?

Ang pinakamalaking bigat sa panig ng TVJ ay ang katotohanan ng creation o paglikha. Ayon sa rekord, ang Eat Bulaga! ay nagsimula noong 1979 [05:22]. Si Joey De Leon ang nakaisip ng pangalan, at siya ang nagparehistro ng Trademark para sa pangalan at entertainment services (serbisyo sa entertainment) [09:13]. Sa kabilang banda, ang TAPE Inc. ay nagparehistro ng pangalan bilang Trademark lamang noong 2011 at 2013 [05:25]. Ito ay mahigit tatlong dekada na ang lumipas matapos itatag ang noontime show.

“Ang Eat Bulaga ay 1979 pa nagsisimula. Nagparehistro ang TAPE 2011, 2013,” diin ng ulat. “So mahigit tatlong taon na na merong [Eat Bulaga] bago sila nagparehistro.”

Higit pa rito, ipinaliwanag na sina Tito, Vic, at Joey ay itinuturing na independent contractors (kontratista) o talent, hindi mga empleyado ng TAPE [06:37]. Nangangahulugan ito na walang kontrol ang nagbabayad sa kanila sa kung ano ang ipapalabas; sila ang gumawa at lumikha ng content [06:46]. Ang detalye na ito ay nagpapatibay sa kanilang Copyright claim—ang mga independent contractor o mga creator ang nagtataglay ng karapatan sa kanilang likha, lalo na kung walang malinaw na work-for-hire agreement o kontratang nagsasaad ng paglilipat ng karapatan sa TAPE.

Ang Apat at Kalahating Dekada ng Puso at Kaluluwa ng Pilipino

Ang laban na ito ay higit pa sa legal na talakayan tungkol sa mga termino. Ito ay tungkol sa legasiya. Sa loob ng 44 taon, naging bahagi ng buhay ng bawat Pilipino ang Eat Bulaga!. Mula sa mga segment na nagturo, nagbigay-inspirasyon, at tumulong sa maraming kababayan, hanggang sa mismong tema at pangalan na sumisimbolo na sa kultura ng bansa. Ang Eat Bulaga! ay naging pambansang institusyon.

“Marami silang natulungang mga Pilipino sa kanilang programa,” wika sa ulat [01:12].

Ang pag-aangkin ng TAPE Inc. sa pangalan matapos umalis ang TVJ ayon sa kampo ng Legendary Trio ay isang akto ng “deception” o panlilinlang [03:37].

“Pinipilit ninyo sa publiko na kayo ‘yung Eat Bulaga! Eh hindi naman kayo ‘yun. ‘Yun ang punto namin talaga,” pagdidiin ni Tito Sotto [03:37].

Ang panawagan ay simple ngunit mapaghamon: maaari nilang ituloy ang kanilang programa, ngunit kailangan nilang palitan ang pangalan [02:48]. Ang pagpilit na gamitin ang titulo ay nagdudulot ng kalituhan at, mas mahalaga, ay bumabastos sa kasaysayan at sa tunay na pinagmulan ng programa. Sa pananaw ng TVJ, ang paggamit ng pangalan ay isang patunay na walang maipakita ang kabilang panig na original content na kanila [03:09].

Ang Laki ng Tiwala at ang Susunod na Kabanata

Sa gitna ng tensyon, nanatiling matatag ang paninindigan ni Tito Sotto. Nang tanungin tungkol sa kanilang tiwala na manalo, ang kanyang tugon ay tumagos sa diwa: “We are very confident. With God’s help” [04:10]. Ang kanilang laban ay hindi lamang nakatuon sa legal na argumento, kundi sa isang mas mataas na paniniwala sa kung ano ang tama at makatarungan.

Ang unang pagdinig ay nagtatakda pa lamang ng daan. Ang susunod na hearing ay nakatakda sa ika-31 ng buwan, ng 1:30 ng hapon [05:59]. Ang proseso para sa preliminary injunction (pansamantalang pagpigil sa TAPE na gamitin ang pangalan) ay inaasahang magpapatuloy pa. Ayon sa ulat, ang pagdinig ay aabot pa hanggang Setyembre para sa presentation ng mga testigo (witnesses) ng magkabilang panig [06:08]. Sa sandaling matapos ang TVJ, ang panig naman ng TAPE ang uupo at magpepresenta ng kanilang testigo.

Ang kaso ng TVJ laban sa TAPE Inc. ay isang pambihirang pagkakataon upang muling pag-aralan ang kahalagahan ng Intellectual Property sa Pilipinas. Ang tanong ay: sa pagitan ng mga dokumento at registration ng Trademark, at ng matibay at di-matatawarang ebidensiya ng paglikha (Copyright), sino ang tatanghaling tunay na may-ari ng pangalan na matagal nang naging bahagi ng buhay-Pilipino?

Ang laban na ito ay matagal pa, ngunit sa unang hearing, malinaw na naipanalo ng TVJ ang moral na laban, at mas lalong tumibay ang kanilang legal na posisyon. Hindi ito basta-basta magwawakas. Ito ay isang battle of the century na magtatakda kung ang Copyright o ang Trademark ang mananaig sa pagmamay-ari ng isang pambansang yaman at pamana. Ang mundo ay naghihintay, at ang bawat Pilipino ay umaasa na sa huli, ang katotohanan at hustisya, na matagal nang ipinakita ng TVJ sa telebisyon, ay mananaig din sa hukuman.

Full video: