Pagbagsak ng mga ‘POGO Mayor’ at ang Madilim na Koneksyon sa Palasyo, Dambuhalang Negosyo, at Hukuman: Pagsasamantala sa Mahihirap, Isiniwalat

Ang Pilipinas ay muling nasa ilalim ng matinding sikat ng araw—hindi dahil sa tag-init, kundi dahil sa init ng mga kontrobersiya at sunud-sunod na paglantad ng tila malalim na pagkabulok sa sistema ng pamamahala. Ang mga pangyayaring ito ay nagpapakita ng isang malaking pattern ng pag-abuso sa kapangyarihan at paggamit ng batas, hindi para protektahan, kundi para kitilin ang karapatan ng mga mamamayan, lalo na ang mga nasa laylayan. Mula sa high-profile na POGO scandal na sangkot ang mga local executive hanggang sa tahimik ngunit marahas na pangangamkam ng lupa mula sa mga katutubo, kitang-kita na ang hustisya ay tila isang panig na laging pabor sa mga makapangyarihan at mayaman.

Ang Epekto ng “POGO Virus” sa Lokal na Gobyerno

Nagsimula ang panibagong wave ng eskandalo sa mga Philippine Offshore Gaming Operations o POGO, na nagdala sa atensyon ng publiko kay Mayor Alice Guo ng Bamban, Tarlac. Ang kanyang kaso, na punong-puno ng misteryo at mga katanungan hinggil sa kanyang pagkakakilanlan at koneksyon sa mga ilegal na operasyon, ay nagbunga ng arrest order mula sa Senado [01:53], matapos siyang bigong sumipot sa mga pagdinig. Isinabay pa rito ang utos ng Court of Appeals na i-freeze ang kanyang mga assets at bank account [03:25], na nagpapahiwatig ng tindi ng ebidensyang nakalap laban sa kanya. Ang pag-aresto sa kanyang dating accountant na si Nancy Gamo [02:11] ay tila simula pa lamang ng pag-usbong ng katotohanan.

Subalit, hindi nag-iisa si Mayor Guo. Matindi ring tinitingnan ngayon ang kaso ni Mayor Jaime “Jing” Capil ng Porac, Pampanga, na isinasangkot sa operasyon ng Lucky South 99 POGO hub [03:16]. Ang Office of the Solicitor General (OSG) ay nagbabala na posibleng isunod na i-freeze ang mga ari-arian ni Capil sakaling masampahan siya ng kasong money laundering at civil forfeiture [03:32]. Ayon sa mga imbestigasyon ng Senado, tila binigyan umano ng lokal na pamahalaan ng Porac ng special treatment ang nasabing kumpanya [04:14], na lalong nagpatibay sa hinalang mayroong payout na nagaganap.

Mas lalo pang uminit ang usapin nang ibunyag ng isang vlogger na si Attorney Toto Cusine ang mga umano’y ari-arian ni Mayor Capil [04:41]. Tinukoy niya ang pagtatayo ng dalawang condominium sa loob ng eksklusibong Royal Grand Palazo subdivision [09:45], na diumano’y pinondohan mula sa kinita sa POGO. Ang mabilisang pagyaman ng isang opisyal, lalo na’t nakaugnay sa isang ilegal na aktibidad, ay nagpapataas ng kilay ng mga nagbabayad ng buwis. Hindi maikakaila, ayon sa kritiko, na ang tanging dahilan sa likod ng ganitong matitinding paglabag ay walang iba kundi ang “pera” [06:23].

Ang tila pagdedenay at pagtatanggi ni Mayor Capil sa lahat ng tanong patungkol sa kanyang obligasyon bilang alkalde [05:06] ay lalo pang nagpalaki sa duda. Ang paggamit pa umano ng mga Job Order (JO) worker bilang mga troll at tagapagtanggol sa social media [07:09], na binabayaran ng pera ng Porac, ay isang malinaw na pag-abuso sa public funds at public office—ginagamit ang government resources para sa personal at politikal na interes.

Ang Tahimik na Dahas sa Palawan: Lupa ng Katutubo, Sinamsam ng Dambuhala

Kung ang POGO scandal ay nakikita sa mga balita at social media feed, mayroon namang isang matinding injustice na tahimik na nagaganap sa mga lalawigan, tulad na lamang sa Palawan. Ang naratibo ay lumipat sa kalunos-lunos na kalagayan ng mga katutubo sa mga isla ng Maria Hangin at Bugsok, Balabac [11:09], na ang lupain ay matagal nang naging target ng pangangamkam.

Ang ugat ng problemang ito ay matatandaan pa noong 2014, kung saan isang babae mula Davao ang naglakad hanggang Malacañang para idulog kay dating Pangulong Noynoy Aquino ang pag-agaw ni Danding Cojuangco sa kanilang lupa, na may koneksyon pa sa malaking Coco Levy scam [13:09]. Dahil sa awa at pagkilala sa injustice, inutusan ni Aquino ang Department of Agrarian Reform (DAR) na maglabas ng Notice of Coverage (NOC), na siyang unang hakbang sa pagbabalik ng lupa sa mga katutubo [13:42].

Ngunit ang proseso ay tila naging hostage sa sumunod na mga administrasyon. Sa ilalim ni Pangulong Rodrigo Duterte [15:57], nabigo pa rin ang mga katutubo na makamit ang kanilang mga titulo. At sa gitna ng kanilang pag-asa, dumating ang isang shocking na balita noong 2023—pinawalang-bisa ng Regional Director ng DAR ang NOC [21:05]. Ang dahilan? Sinasabing hindi raw suitable o hindi raw tumutubo ang tanim sa nasabing lupa [21:40]. Isang dahilan na mariing binatikos ng kritiko, lalo na’t nakikita sa mga video na may mga tanim at mga hayop doon [24:51]. Ang mga lawyer at opisyal ng DAR na nagdesisyon ay inakusahan ng tahasang pagsasabotahe sa hustisya [02:22:14].

Ang mas nakakatakot, matapos pumanaw si Cojuangco, lumabas si Ramon Ang ng San Miguel Corporation bilang successor o shoulder sa mga islang ito [02:26:27]. Ang pangangamkam ng lupa ay umabot sa punto na noong Hunyo 29, 2024, ang mga katutubo sa Bugsok Island ay hinarangan ang grupo ng DAR at mga tauhan ng San Miguel [02:27:57]. Ang kasunod na pangyayari ay mas horrifying: noong Hulyo 7, 2024, ang mga security guard na diumano’y galing sa San Miguel ay pinaputukan ang mga katutubo [02:28:08]. Ang kanilang motibo? Ayon sa kritiko, ang layunin ay gawing “ikalawang Boracay” ang mga isla, na may plano pang magtayo ng airport [02:32:09]—isang malinaw na pattern ng pagpapalayas sa mga maralita para sa profit at corporate development.

Ang Hukuman na Naging Sandata ng Mayayaman: Ang Kwento ng Pasay Demolition

Ang madilim na tema ng pang-aabuso ay hindi lamang limitado sa mga malalayong probinsya kundi pati na rin sa puso ng Metro Manila. Sa Pasay City, partikular sa FB Harrison Street, ang mga informal settler ay nahaharap sa isang tila ilegal na demolisyon [02:34:20].

Ang kanilang kaso ay isang malinaw na halimbawa kung paanong ang batas ay ginagamit laban sa mga mahihirap, sa pamamagitan ng judicial misconduct. Ang mga squatter ay pinapaalis ng Megaland sa pamamagitan ng kasong unlawful detainer, na nagmula sa desisyon ng Metropolitan Trial Court (MTC) Branch 44, na pinamumunuan ni Judge Kirk Aninon [02:38:51].

Mariing binatikos ang desisyon na ito dahil sa dalawang malaking pagkakamali: Una, hindi napatunayan ng nagreklamo (Megaland) na natanggap ng mga settler ang demand letter [02:41:22], na isang mandatory requirement para sa kasong unlawful detainer. Kung walang demand, walang unlawful detainer, at ang MTC ay walang jurisdiction [02:43:51]. Pangalawa, kinilala mismo ng Megaland sa kanilang deed of absolute sale na ang mga nakatira ay informal settlers [02:48:08]. Ayon sa batas, ang unlawful detainer ay para lamang sa sitwasyon kung saan may contract o tolerance (pinayagang tumira) na binawi. Kung informal settlers, ibig sabihin, pumasok sila nang walang paalam, na nangangahulugang ang tamang kaso ay action publiciana, na hindi na sakop ng MTC [02:48:55].

Ang mga judge na sina Kirk Aninon at ang Regional Trial Court (RTC) Judge Ruben Neves Tan (Branch 118) ay akusado ng tahasang paggawa ng maling desisyon [02:46:53], na tila may impluwensiya ng pera mula sa mga nagrereklamo [02:50:16]. Ang mas nakakabahala, ang RTC Branch 118 pa ang nagpalabas ng Writ of Demolition [02:56:41]—isang paglabag sa utos ng Supreme Court na nagsasabing tanging ang korte lamang na naglabas ng Writ of Execution (ang MTC) ang may karapatang magbigay ng Writ of Demolition [02:57:25].

Bukod sa kapalpakan ng hukuman, nabigo rin si Pasay Mayor Amy Calixto-Rubiano na gampanan ang kanyang tungkulin. Ayon sa Republic Act 7279 (Urban Development Housing Act), obligasyon ng local government na magbigay ng relokasyon o financial assistance na katumbas ng 60 araw ng minimum wage (tinatayang ₱72,000) sa bawat pamilyang maaapektuhan [03:05:31]. Hanggang ngayon, wala pa ring relocation o financial aid na ibinibigay, ngunit ipinipilit ang demolisyon [03:06:16]. Ito ay isang brazen na pagbalewala sa batas na dapat sana ay nagpo-protekta sa mga maralita.

Ang Panawagan ng Pagkilos: Ang Katotohanan Bilang Ating Sandata

Ang mga insidenteng ito—ang POGO mayors na nagpapayaman sa ilegal na paraan, ang pag-agaw sa lupa ng mga katutubo ng dambuhalang korporasyon, at ang paggamit sa hukuman para paalisin ang mga maralita—ay naglalarawan ng isang systemic na problema sa bansa. Ito ay pattern ng pag-abuso sa kapangyarihan at corruption na hindi nalalayo sa eskandalo ng overpricing sa DSWD food packs [59:04] na ibinunyag ng kritiko, na nagpapakita na ang korapsyon ay umiiral sa lahat ng antas, mula sa Malacañang hanggang sa mga opisina ng local government at judicial branches.

Ang katotohanan ay, hindi kailangan ng mga Pilipino ng tulong o “ayuda” na nagmula sa pork barrel o public funds na ipinapamigay ng mga pulitiko [03:29:40]. Ang kailangan ay public officials na tapat at may integridad. Kailangan ng mga hukom na nagbibigay ng hustisya, hindi nagbebenta ng desisyon. Kailangan ng mga batas na ipinatutupad nang pantay, hindi lamang pabor sa mga may pera.

Ang panawagan ay malinaw: Huwag matakot, huwag manahimik. Ang disbarment ng isang lawyer dahil sa paglalantad ng korapsyon ay nagpapakita ng panganib sa pagsasabi ng totoo, ngunit ito rin ang nagpapatunay na ang katotohanan at ebidensya ay ang pinakamalakas na sandata [03:00:18]. Ang mga mamamayan ay dapat maging mapanuri, maging mapagbantay, at gamitin ang kanilang boses at boto para tanggalin sa puwesto ang mga opisyal na nagpapakita ng kawalang-hiyaan at pang-aabuso. Sa huli, ang pagbabago ay magsisimula sa bawat Pilipinong hindi na papayag na ang kanilang karapatan at kinabukasan ay yuyurakan ng kapangyarihan at kasakiman. Ang hustisya ay hindi isang pribilehiyo, ito ay karapatan, at dapat itong ipaglaban hanggang sa huli.

Full video: