Puso ng Pagdadalamhati, Galit ng Bayan: PNP, Nabulgar ang “Pagbaba-baby” sa Imbestigasyon ng Pagkawala ni Catherine Camilon

Sa isang mainit na pagdinig sa Senado, dumagundong ang tinig ng pagkadismaya at galit ng mga mambabatas, lalo na ni Senador Raffy Tulfo, laban sa Philippine National Police (PNP) dahil sa tila mabagal at may kinikilingang imbestigasyon sa kaso ng pagkawala ng beauty queen na si Catherine Camilon. Ang sentro ng kontrobersiya: si Police Major Allan De Castro, ang pangunahing suspek, na ngayon ay wala sa kustodiya ng pulisya at nadeklarang ‘at large.’ Ang pagdinig ay hindi lamang naglantad ng mga butas sa proseso ng imbestigasyon kundi nagbigay rin ng boses sa pamilyang Camilon, na ang tanging hiling ay kalinawan at hustisya.

Ayon sa transcript ng pagdinig, mariing kinuwestiyon ni Senador Tulfo ang tila pagiging “baby-baby” ng imbestigasyon kapag kasangkot ang isang pulis. Kapag ordinaryong mamamayan, gaya ng tricycle o jeepney driver, ang akusado, mabilis itong nakukulong at minsan pa’y may kasama pang pambubugbog; ngunit kapag kabaro, nagiging maingat at tila pinoprotektahan. Ang obserbasyon na ito, na tila pangkaraniwan na sa komunidad, ay nagbigay ng bigat sa mga akusasyon laban sa ilang bahagi ng PNP.

Dugo sa Sasakyan, DNA na Ayaw Ibigay: Ang Hamon ng Ebidensya

Isa sa pinakamalaking puntong ibinida ni Tulfo ay ang matitibay na ebidensyang nakalap ngunit hindi umano napakinabangan nang husto. Natagpuan ang sasakyan na sinasabing ginamit ng biktima, at sa loob nito, sa isinagawang DNA test, lumabas na tugma ang dugo na nandoon sa dugo ni Catherine Camilon. Ito ay isang matibay na indikasyon na may karahasan o krimeng naganap sa loob ng naturang sasakyan.

Gayunpaman, nang hilingan si Major De Castro na magbigay ng DNA sample, gaya ng hair strand, mariin siyang tumanggi. Dito pumasok ang matinding pagkadismaya ni Senador Tulfo sa kakulangan ng “diskarte” o “common sense” ng mga imbestigador. Aniya, habang si Major De Castro ay nasa loob ng kampo o sa kanilang kustodiya, may napakaraming paraan upang makakuha ng sample nang hindi nalalabag ang kanyang karapatan.

“Nakahiga sana siya ngayon sa PNP habang continuous ‘yung inyong imbestigasyon at pagkalap ng ebidensya against him,” pagdidiin ni Tulfo [00:11]. Hindi raw sana nag-antay ng ilang araw na baka magbago ang isip ng suspek. Dapat daw ay kinuha na ang mga hair strand na nalaglag sa unan, sa suklay, o sa paligid ng banyo matapos maligo [03:07]. Ang mga buhok na ito ay may DNA na maaaring itugma sa natagpuan sa sasakyan.

Ang tugon naman ng isang opisyal ng PNP, na kunsultado raw ang kanilang legal officer, ay ang anumang ebidensya na makukuha nang walang pahintulot o consent ng suspek ay maaaring hindi maging admissible sa Korte [05:00]. Ito ang tinatawag na “Fruit of the Poisonous Tree” doctrine. Kinilala ni Tulfo ang legal na aspetong ito, ngunit iginiit niya na kahit hindi pa ito gagamitin sa Korte, maaari itong maging guide para sa imbestigasyon. “At least it will give you a guide na para kung saan n’yo i-focus ‘yung investigation n’yo,” giit ng Senador [05:17]. Ang impormasyong iyon sana ang magsasabi sa PNP na si De Castro na talaga ang suspek, at hindi na kailangang maghanap pa ng iba.

Ang Minadaling Pagpapaalis: Binuksan ang Pinto sa Pagtakas

Ngunit ang isa pang malaking isyu na nagpainit sa pagdinig ay ang mabilis na pagpapaalis kay Major De Castro sa serbisyo. Noong Enero 13, pormal siyang dinismiss sa PNP [09:00]. Kinuwestiyon ni Tulfo ang naging desisyon na unahin ang dismissal proceedings kaysa ang pagkalap ng mas matitibay na ebidensya para sa kasong kriminal.

“Mas inunahan niyo na ma-dismiss siya kaya naman magkalap pa kayo ng mga additional evidence habang he was in custody of the PNP,” mariing tanong ni Tulfo [10:52]. Ikinumpara pa niya ito sa iba pang kaso ng pulis na gumawa ng kalokohan na umaabot ng taon bago ma-dismiss, at mayroon pa ngang na-promote, samantalang ang kaso ni De Castro ay “minadali” [11:10].

Lumabas sa pagdinig na ang naging basehan ng administrative dismissal kay De Castro ay ang kaso ng extramarital affairs [13:06], at hindi ang kasong kriminal na may kinalaman sa pagkawala ni Camilon. Ngunit ang naging malaking epekto, ayon kay Tulfo, ay ang pag-alis ni De Castro sa kustodiya ng PNP. Ang pagka-dismiss sa serbisyo ay nangangahulugan na wala na siyang restrictive custody at maaari na siyang umalis.

“Ang ginawa niyo, pinayagan niyo ng dismissal [dahil sa] illicit extra-marital affairs, kailangan siyang pakawalan, ‘di ba? Kasi wala na siya sa PNP and then off he goes,” pahayag ni Tulfo, na nagpapahiwatig na ang mabilis na proseso ng dismissal ay tila nagbigay daan sa pagtakas ng suspek [15:28].

Sa kasalukuyan, si De Castro ay nadeklarang ‘at large’ [10:06]. Bagamat sinabi ng PNP na nakakausap pa nila ito at hindi siya lubusang nagtago [18:24], ang katotohanan ay wala na siya sa kanilang kamay. Anumang oras, maaari siyang tumakas, lumabas ng bansa, o tuluyang magtago, na lalong magpapabagal sa pag-usad ng kaso at paghahanap sa nawawalang biktima.

Ang Paghahanap at Ang Harang ng Globe Telecom

Samantala, wala pa ring balita kung nasaan si Catherine Camilon. Ang huling nakakita sa kanya, batay sa testimonya ng dalawang testigo noong Nobyembre 3, ay inililipat siya mula sa isang Nissan Juke patungo sa isang red CRV [08:45]. Ang kasong isinampa laban kina De Castro at sa kanyang kasamahan, si Jeffrey Magpantay, ay Kidnapping at Serious Illegal Detention [21:28].

Subalit, may isa pang malaking balakid sa pag-usad ng imbestigasyon—ang pagtanggi ng Globe Telecom na magbigay ng computer data (cellphone records) ni Major De Castro. Sa kabila ng isang Search Warrant na inisyu ng Regional Trial Court (RTC) sa Taguig, ang kumpanya ay hindi pa rin naglalabas ng impormasyon, kahit ilang buwan na ang lumipas [27:37].

Ang kawalang-aksyon na ito ay matinding kinondena sa Senado, na nagsabing tila hinaharangan ng kumpanya ang katotohanan. Bagama’t iginigiit ng Globe ang data privacy law, nilinaw ng mga mambabatas na ang isang court order ay dapat respetuhin. Ang telecommunication data ay krusyal para matukoy kung saan dinala si Camilon at kung sino-sino ang nakausap ni De Castro noong mga kritikal na sandali. Dahil dito, nagbanta si Senador Tulfo na ipapatawag ang Globe Telecom at maging ang Department of Information and Communications Technology (DICT) sa susunod na pagdinig upang puwersahin silang magbigay ng kooperasyon [29:49].

Ang Pag-asa sa NBI at ang Panawagan ng Isang Ina

Sa gitna ng lahat ng ito, lumabas ang pagkadismaya ng pamilya sa PNP. Ayon sa ina ni Catherine, nalaman nilang pulis si Major De Castro nang sila’y lumapit na sa Balayan Police Station. Dahil sa takot at pag-aalinlangan sa posibilidad na protektahan ng PNP ang kanilang kabaro, nagdesisyon silang unang mag-file ng reklamo sa National Bureau of Investigation (NBI) Batangas [24:57].

Ang kapatid naman ni Catherine ay nagpahayag ng mas malaking tiwala sa imbestigasyong ginagawa ng NBI. “Para po sa akin mas… mas pumapanig po ako sa NBI dahil ako po mismo ‘yung nakakakita kung ano po ‘yung nangyari noong araw po na ‘yon,” aniya [31:57]. Nakita niya raw ang masusing imbestigasyon ng NBI, kumpara sa PNP na tila walang maipakita, maging ang mga litrato ng dugo o hair strands [32:27].

Ang kalalabasan ng pagdinig ay isang mariing panawagan para sa pananagutan. Ang kaso ni Catherine Camilon ay naging simbolo ng isang mas malaking labanan para sa hustisya, lalo na kapag kasangkot ang mga indibidwal na may kapangyarihan. Ang mga tanong na iniwan ng Senado ay hindi lamang para sa PNP, kundi para sa buong sistema: Bakit tila mas mahirap ang paghahanap sa katotohanan kapag pulis ang suspek? At kailan matatapos ang pagdadalamhati ng isang inang apat na buwan nang hindi alam kung nasaan ang kanyang anak?

Hustisya para kay Catherine Camilon ang isinisigaw ng pamilya at ng sambayanan. At sa ngayon, nakatuon ang mga mata sa PNP, sa DOJ, at maging sa Globe Telecom, na silang may hawak ng mga susi sa kalinawan ng kasong ito. Kailangang aksyunan ang isyu upang maibalik ang tiwala ng publiko sa mga tagapagpatupad ng batas at mapatunayan na walang sinuman ang higit sa batas, pulis man o ordinaryong mamamayan. Ang huling nakita ni Catherine, ang huling tinig na narinig mula sa kanya—ito ang mga piraso ng puzzle na kailangang buuin bago tuluyang maglaho ang pag-asa sa katarungan.

Full video: