Siklab ng Konstitusyonal na Tungkolin: Pimentel, Diretsahang Kinalaban ang Pagpapaliban ni Escudero sa Impeachment Trial ni VP Sara Duterte

Umiinit ang pulitikal na klima sa Senado matapos maging tampok si Senador Aquilino “Koko” Pimentel III sa isang media forum, kung saan direkta at walang pag-aalinlangan niyang HINAMON ang tindig ni Senate President Francis “Chiz” Escudero hinggil sa timeline ng impeachment trial ni Bise Presidente Sara Duterte. Sa isang maalab at legalistikong pagtatanggol sa Saligang Batas, iginiit ni Pimentel na ang pagiging hukom sa isang impeachment proceeding ay hindi dapat isantabi o ipagpaliban dahil lamang sa pulitika o sa nalalapit na midterm elections.

Ang sagupaan ng dalawang mataas na opisyal ng Senado ay naglalagay sa institusyon sa isang matinding pagsubok: ang paninindigan ba sa Konstitusyon ay mas matimbang kaysa sa pulitikal na kunsiderasyon?

Ang Banggaan ng Dalawang Mapanindigang Lider

Nagsimula ang tensyon nang ipahayag ni Senate President Escudero ang posisyon na ipagpaliban ang impeachment trial hanggang sa pagbubukas ng 20th Congress sa Hulyo ng taong kasalukuyan [02:09]. Ang pangunahing dahilan? Ang abala ng mga senador sa pangangampanya para sa Mayo 12 midterm elections [02:09].

Ngunit para kay Senador Pimentel, ang pag-iisip na ito ay isang mapanganib na pagbaluktot sa sinasabi ng Konstitusyon. Sa Kapihan sa Senado media forum, mariin niyang idiniin na ang mga kapwa senador ay dapat unahin ang impeachment trial ni Bise Presidente Sara Duterte, na ngayon ay nasa Senado na matapos i-transmit ang verified impeachment complaint mula sa Kamara noong Pebrero 5, 2025, kung saan lagpas na sa kinakailangang bilang ng mga kongresista ang lumagda [03:35].

“When I used the word trial, medyo generic ang paggamit ko ng trial,” paglilinaw ni Pimentel [02:25]. Ang tinutukoy niya ay ang buong proseso [02:25]. “Hindi pa siguro mauupo ‘yung witness sa witness stand, basta umpisahan na ang trial in the sense na pasagutin muna ang impeached official…” [02:25].

Ang diin ni Pimentel ay nakasentro sa obligasyon ng Senado na “forthwith proceed” [19:31]. Matapos pag-aralan ng kanyang legal staff ang lahat ng probisyon ng Konstitusyon, ang konklusyon nila ay dapat itong gawin “bilisan without any delay” [04:30, 04:39]. Lalo pa niyang pinagtibay ito nang tingnan nila ang bersyong Filipino ng Saligang Batas, kung saan nakasaad ang pariralang “isunod agad” [04:47].

“Kung ‘yan nga ang tamang pagbasa ng Konstitusyon, dapat kumilos kami ng mas mabilis sa pinaplanong kilos na June 2 pa,” pagdidiin niya, na kalauna’y inamin na ang pahayag ni Escudero ay “after SONA pa” [05:25, 05:41]. Ang timeline na ito, aniya, ay hindi na compliant sa utos ng Konstitusyon na “kumilos agad” [05:59].

Ang Konstitusyon: Utos at Paninindigan

Para kay Pimentel, ang pagiging mga hukom sa impeachment ay isang constitutional duty na hindi maaaring isantabi [01:35]. Sa katunayan, bahagi na ito ng job description ng bawat senador simula pa nang sila ay manumpa sa tungkulin [11:00, 14:34].

“Ayaw mo palang mag-judge sa impeachment? Kasama na ‘yun sa job description mo nung umpisa pa, pag-file mo ng certificate of candidacy dapat alam mo na ‘yun,” matapang niyang pahayag, na nagpapahiwatig ng kritisismo sa sinumang senador na tumangging harapin ang tungkuling ito [11:10].

Higit pa rito, binanggit ni Pimentel ang legal na argumento na ang Senado, bilang Impeachment Court, ay may kakayahang magtawag ng sarili nitong special session, hindi umaasa sa tawag ng Pangulo na mag-aabala pa sa House of Representatives [07:21, 07:30]. Ayon sa kanya at sa kanyang pagbabasa ng Senate rules, partikular na ang Rule 11, “you do not get the impression that the Senate must be in session as a legislative body” upang umupo bilang Impeachment Court [18:06, 23:10]. Sabi pa niya, “pwedeng wala [legislative business] and then kahit nga meron i-suspend mo” [20:27]. Ito ay nagpapakita na ang paglilitis ay isang hiwalay at mataas na tungkulin.

Ang mungkahi ni Pimentel ay simulan na ang proseso, mag-convene bilang korte sa Marso, aprubahan ang existing rules, at padalhan na ng summons ang impeached official para umandar na ang 10-araw na deadline [01:44, 27:03].

Ang Pagtakas at ang Pag-iingat na Labis

Ang pagkadismaya ni Pimentel ay lalo pang lumalalim dahil sa mga hakbang ni Bise Presidente Sara Duterte. Kamakailan lamang, naghain si VP Sara ng petisyon sa Korte Suprema upang PIGILAN ang impeachment trial laban sa kanya [03:10, 24:20].

Para sa mambabatas, ito ay “tangakang pagtakas sa kanyang pananagutan” [03:27].

Ang hakbang na ito ay tila nagpalakas sa pag-iingat ni Senate President Escudero na maghintay muna sa desisyon ng Korte Suprema bago umusad ang Senado [22:01]. Ngunit para kay Pimentel, ang diskarte ni Escudero ay too cautious at hindi tugma sa utos ng Konstitusyon [22:14]. “Sirang-sira ang meaning ng ‘forthwith’ [sa Ingles] o ‘isunod agad’ [sa Filipino]!” mariing wika ni Pimentel [22:47].

Bagama’t mayroong political question ang usapin ng impeachment na karaniwang iniiwasan ng hudikatura, naniniwala si Pimentel na ang Senado ay dapat patuloy na gumalaw batay sa mandato nito [16:14]. Ang pagiging labis na maingat ay nagpapahiwatig lamang ng kawalang-gana sa pagtupad ng tungkulin.

Ang Mood ng Senado: Pulitika vs. Tungkulin

Isa sa pinakamalaking hadlang na kinikilala ni Pimentel ay ang pulitikal na klima sa Senado [10:25]. Nagtanong ang media kung may appetite ba sa Senado para sa impeachment, lalo na’t marami ang re-electionist at kakampi sa kampanya ng administrasyon o ng pamilya Duterte [09:39, 10:33].

Prangka si Pimentel sa pagsasabing, “Ako kasi, hindi ako nakatingin sa mood e. Nakatingin ako sa obligation” [10:55]. Ngunit inamin niya na ang kawalan ng agarang pagkilos ng nakararami ay nagpapahiwatig na, “Ayaw nila ng impeachment” [21:14]. Gayunpaman, unti-unti nang lumalabas ang suporta. Si Senador Risa Hontiveros ay nagpahayag na ng pagsang-ayon sa kanyang posisyon, at may isa pang senador na sinasabing may parehong pananaw [09:07, 09:23].

Kasalukuyang nagiging isang legitimate political issue ang impeachment, na nangangailangan ng mas malaking pressure mula sa taong bayan [09:50, 25:28].

Tungkol sa pangamba ng ilang senador na maapektuhan ang kanilang kampanya, lalo na ang tulad ni Senador Ronald “Bato” dela Rosa [02:53], matapang na sinabi ni Pimentel na bahagi ito ng sinumpaang trabaho [14:34]. Binanggit niya ang kanyang sariling karanasan noong idineklara ang Martial Law ni dating Pangulong Duterte, kung saan umuwi siya agad mula sa ibang bansa matapos lamang ang limang oras upang gampanan ang kanyang tungkulin [14:41]. “Part of the job description,” diin niya [14:54].

Ang Mapanganib na Salita at ang Kaso sa Korte Suprema

Hindi rin naiwasang tanungin si Pimentel tungkol sa kontrobersyal na pahayag ni dating Pangulong Rodrigo Duterte, na nagsabing “patayin” ang isang senador [36:39].

Tahasang tinawag ni Pimentel na “delikado ‘yung mga gano’ng salita” ang mga pahayag na tumatawag sa karahasan laban sa mga opisyal ng gobyerno [36:59]. Binanggit niya na maaari itong pumasok sa sedisyon [37:07]. Habang sinasabi na hindi siya threatened bilang isang indibidwal, ang tunay na panganib ay nasa kanyang mga tagasunod na maaaring HINDI na ituring na “joke only” ang mga salitang ito [40:03]. Iginiit niya na dapat imbestigahan ito ng Department of Justice (DOJ) at National Bureau of Investigation (NBI), bagama’t may ulat na hindi na umano ito gagawin ng NBI [40:21].

Ang paglilinaw niya sa usapin ng succession ay isa ring mahalagang punto: hindi awtomatikong magiging Bise Presidente ang Senate President kung matanggal si VP Sara [30:53]. Sa halip, ang Pangulo ang magnominate ng bagong VP mula sa Kongreso (Senado o Kamara) na may pagsang-ayon ng dalawang kapulungan [31:12].

Sa huli, ang debate ay hindi lamang umiikot sa isang solong opisyal, kundi sa integridad ng Senado. Ang panawagan ni Pimentel kay Senate President Escudero na magpatawag ng caucus ay isang huling tangka upang ipaliwanag ang konstitusyonal na paninindigan at marinig ang boses ng taumbayan [25:10, 46:03].

“Kung talagang di ko [talaga] ayaw nila, aminin namin sa taong bayan na ayaw nila,” wika ni Pimentel [25:18].

Ang impeachment trial ni Bise Presidente Sara Duterte ay higit pa sa isang legal na proseso; ito ay isang pampublikong pagsubok sa pagkakaisa at paninindigan ng Senado. Sa gitna ng mataas na pulitikal na tensyon at nalalapit na eleksyon, nakatutok ang bawat Pilipino sa kung paano pipiliin ng kanilang mga inihalal na senador ang kanilang tatahaking daan: ang daan ba ng pulitika, o ang daan ng Konstitusyon.

Full video: