ANG BUMALASIK NA 215: Impeachment Laban kay VP Sara, Pormal Nang Isinampa sa Senado; Akusasyon ng ‘High Crimes’ at Banta ng ‘Assassin’ Lumutang

Sa isang iglap na yumanig sa bulwagan ng kapangyarihan at nagdulot ng malawakang pag-aalala sa buong bansa, pormal nang isinampa ng Kamara de Representantes ang reklamo ng impeachment o pagpapatalsik laban kay Bise Presidente Sara Duterte sa Senado. Hindi ito basta-basta usapin ng pulitika, bagkus, isa itong constitutional crisis na nagbabantang hatiin ang bansa at lalong magpalalim sa bangin ng hidwaan sa pagitan ng mga pinuno.

Ang lalong nagpabigat at nagdulot ng matinding pagkabigla ay ang pagkakaisa ng hindi bababa sa 215 mambabatas—isang supermajority na lampas sa kinakailangang one-third—upang tuluyang isulong ang ika-apat na reklamo. Sa isang press conference na idinaos ng mga Kongresista, buong-tapang nilang ipinagtanggol ang kanilang aksyon, iginiit na ito’y hindi lamang pagganap sa kanilang mandato kundi isang paninindigan laban sa isang akusasyon na may kinalaman sa pinakamabibigat na krimen: ang Betrayal of Public Trust at ang matinding paratang ng High Crimes, kabilang ang umano’y conspiracy to commit murder.

Ang Gulat ng Supermajority: Hindi Ito Ordinaryong Pulitika

Para sa mga nagbabantay sa galaw ng pulitika sa Kamara, ang dami ng nagkaisa upang maging complainant ay isang makasaysayang pangyayari. Sa paglipas ng mga nakalipas na buwan, tatlong naunang impeachment complaint ang naisampa na naging bigo. Ngunit ang ika-apat na reklamo ay tila naging consensus na matagal nang inaasam, at nagbigay ng sapat na kumpiyansa sa 215 Kongresista upang tuluyang kumilos.

Ayon sa mga Kongresistang nagsilbing taga-usig, ang fourth complaint na ito ay resulta ng maingat na pag-aaral, na kinuha ang pinakamahuhusay na bahagi mula sa tatlong nauna. Ipinaliwanag ni Kongresista Lawrence Defensor [02:30:00] na ang hakbang na ito ay hindi “kinarerah” o minadali, bagkus, ito ay “a long time coming,” na pinag-isipan ng mga pinuno ng partido at nagdaan sa proseso ng consensus building upang makabuo ng pinakamatibay na kaso na posibleng iharap sa Senado.

Ngunit ang pinakamatinding pako sa kabaong ng Bise Presidente ay ang pagbubunyag ng isang taga-usig [51:11] na isa sa mga High Crimes na nakasaad sa Article 5 ng reklamo ay may kinalaman sa pagkontrata umano ni VP Sara ng “assassin” upang ipapatay ang Pangulo, ang First Lady, at ang Speaker of the House. Isang direktang banta sa buhay ng pinakamataas na lider ng bansa at ng lehislatura. Ang akusasyong ito, na nanggaling mismo sa isang Kongresista, ay nagbigay ng bigat at emosyonal na singil sa buong proseso, na nagpapakita na ang laban ay hindi na lamang tungkol sa discretionary funds o betrayal of public trust kundi sa krimen na direktang lumalaban sa Konstitusyon at sa kaayusan ng gobyerno.

Ang Bato sa Daan: Kailan Magsisimula ang Paglilitis?

Matapos maipasa sa Senado, ang pokus ay lumipat sa kung kailan magsisimula ang paglilitis. Ipinahayag ng mga Kongresista ang paggalang sa Senado bilang isang separate at impartial na institusyon, ngunit iginiit din nila ang salitang nasa Konstitusyon: ang trial ay “shall proceed forthwith” [07:04].

Ang problema, nag-adjourn ang Kongreso at magbabalik lamang sa Hunyo 2, 2025 [01:09]. Sinabi ni Senate President Chiz Escudero na kailangan nilang maghanda at i-update ang kanilang rules of impeachment bago magsimula ang paglilitis [08:46].

Taliwas dito, iginiit ng mga taga-usig na ang impeachment process ay isang sui generis [08:02] o isang “class of its own,” na hiwalay sa legislative calendar ng Kongreso. Ayon kay Kongresista Rodriguez [08:22], hindi kailangang hintayin ng Senado ang pagbubukas ng sesyon sa Hunyo 2. “They can convene any time that they are ready,” aniya, at iginigiit na ang salitang “forthwith” ay nangangahulugang “immediate and urgent” [18:47].

Ang legal na pagtatalo na ito ay nagpapakita ng isang posibleng constitutional battle na maaaring umabot pa sa Korte Suprema. Handang-handa ang prosekusyon, ayon sa kanila, na harapin ang anumang hamon [04:47:10], at naniniwala silang magbibigay lamang ito ng mas malinaw na interpretasyon sa Konstitusyon. Sa esensya, ang bilis ng pagpasa ng reklamo ay isang taktika upang idiin ang “urgency” at pilitin ang Senado na umaksyon sa lalong madaling panahon [18:02].

Depensa Laban sa ‘Fake News’ at Pulitikal na Pagpapakamatay

Hindi nakaligtas ang proseso sa mga alegasyon at fake news. Tinutukoy ng mga Kongresista ang mga paratang na ang pag-i-impeach ay isang diversionary tactic [03:36:18] upang ilihis ang atensyon ng publiko mula sa iba pang isyu, tulad ng kontrobersya sa budget. Mariin nilang pinabulaanan ito, iginiit na ang kanilang aksyon ay isang constitutional duty [03:40:40] at hindi dapat mapintasan ang sinumang mambabatas na naging “true to what he or she takes as oath of office.”

Mas nakagugulat ang alegasyon ni Ronald Cardema, isang youth party-list chairman, na umano’y may “funds for later release” [02:10:00] na ipinangako sa 215 mambabatas na pumirma. Categorical na tinanggi ng mga taga-usig ang “ganyang alegasyon,” at idineklara na ang kanilang aksyon ay “done faithfully and truthfully… based on the merits of the case and nothing more” [02:08:05].

Ang pagtanggi sa suhol at pagtindig sa gitna ng banta ng pulitikal na pagbawi ay naging sentro ng talumpati ng mga Kongresista. Sa tanong kung hindi ba sila natatakot sa electoral blowback sa 2025 elections dahil sa popularidad ng Bise Presidente [55:50], isa-isa silang nagbigay ng matitinding paninindigan.

“This is already an issue of being a public servant, secondary line politician,” pahayag ng isang taga-usig [57:41]. Para sa kanila, ang pagtalikod sa isyung ito ay magdudulot ng “far bigger and worse consequences” [01:01:33] kaysa sa pulitikal na pagkatalo. Idiniin nila na ang pagpili sa pagka-patriyotiko at decency in public office [01:01:02] ay mas matimbang kaysa sa pagka-popularidad o pag-asa sa boto.

Sa huli, ang pag-aksyon ng Kamara ay isang value judgment call [57:52]—isang desisyon na itaguyod ang Konstitusyon at panagutin ang isang high official sa kabila ng anumang pulitikal na banta.

Ang Susunod na Kabanata: Pagsubok sa Impartiality ng Senado

Sa pagsasara ng press conference, nagpahayag ng kumpiyansa ang prosekusyon na makukuha nila ang conviction [01:01:50] dahil sa lakas at “solid evidence” [51:57] ng reklamo. Ngunit ang huling desisyon ay nasa kamay ng 24 Senador na magsisilbing Senator-Judges.

Mensahe ng mga Kongresista sa Senado: “We will be models of statesmanship in the conduct of this impeachment trial, and we will be as transparent as possible and we will Accord due process to all parties so that they will be given a fair trial, so that Justice can be served for the Filipino people” [01:14:34].

Ang impeachment na ito ay isang mapanganib na sandali para sa kasaysayan ng Pilipinas. Ito ay hindi lamang tungkol sa isang Bise Presidente, kundi tungkol sa pagpapanatili ng rule of law at ang kakayahan ng ating mga institusyon na manatiling tapat sa Konstitusyon. Nakabantay ang buong mundo, naghihintay kung ang cold neutrality [01:14:01] ng Senado ay mananaig, o kung ang init ng pulitika at popularidad ang magdidikta sa takbo ng hustisya. Ang laban ay nagsimula na, at ang susunod na kabanata ay nakasalalay sa pagtindig ng mga Senator-Judges sa harap ng pinakamabigat na political storm sa kasalukuyang henerasyon.

Full video: