Hustisya para sa Obra: Dating Creative Head ng Eat Bulaga at TVJ, Hinihingan ng P21 Milyon Danyos ang TAPE Inc. sa Alitan sa Copyright

Isang Pambansang Sigalot sa Pag-aari ng Ideya: Bakit ang Puso ng Pinoy Entertainment ay Ngayon Nasa Hukuman

Sa gitna ng isa sa pinakamainit na isyu sa kasaysayan ng Philippine television, naghain ng isang malaking demandang nagkakahalaga ng P21 milyong piso ang dating Creative Head ng “Eat Bulaga!” na si Jenny Ferre laban sa Television and Production Exponents Inc. (TAPE, Inc.), ang producer ng noontime show na pag-aari ng pamilya Jalosjos. Ang kahilingan para sa napakalaking halaga ng danyos ay hindi lamang naglalayong magpataw ng parusa kundi nagtatangkang resolbahin ang isang mas malalim at mas emosyonal na katanungan: Kanino ba talaga ang likhang-isip at mga ideya na nagbigay-buhay at nagpasaya sa mga Pilipino sa loob ng mahigit apat na dekada?

Ang kaso, na inihain sa hukuman, ay nagpapakita ng matibay na paninindigan ng mga orihinal na Dabarkads—sina Tito Sotto, Vic Sotto, Joey de Leon, at kasama si Jenny Ferre—na sila, bilang “creative force” sa likod ng show, ang may-ari ng copyright sa lahat ng elemento ng programa. Ito ay isang laban na hindi lamang tungkol sa isang show, kundi tungkol sa pagpapahalaga at pagkilala sa trabaho ng mga manunulat at creatives sa industriya.

Ang P21-Milyong Puso ng Usapin: Pag-angkin sa mga Pambansang Segment

Ayon sa 45-pahinang reklamo, iginiit ng panig ng mga nagrereklamo na sila ang nagtataglay ng karapatang-ari o copyright sa iba’t ibang aspeto ng Eat Bulaga! [01:03]. Kabilang dito hindi lamang ang titulo at ang pamosong theme song o jingle, kundi pati na rin ang mga logo design at bawat “individual segment” na naging tatak ng programa. Ang mga segment na ito ay hindi lang basta bahagi ng show; ito ang naging bahagi ng kulturang Pilipino. Sino ang makakalimot sa matatalinong hulaan sa “Pinoy Henyo,” sa paghahatid ng tulong at tawanan sa “Juan for All, All for One,” at sa mapaglarong pagmamahalan sa “Kalyeserye?” Ang mga ito, ayon sa kanila, ay mga prutas ng kanilang utak at pagkamalikhain [01:47].

Bilang dating Creative Head, si Jenny Ferre ang itinuturing na utak o mastermind sa likod ng maraming tagumpay ng Eat Bulaga! [01:45]. Ang kanyang papel ay hindi lamang limitado sa pagsulat kundi sa paghubog ng direksiyon at kaluluwa ng show. Ang paghingi ng P21 Milyong danyos ay isang malinaw na mensahe na ang intellectual property ay may katumbas na halaga, lalo na kapag ito ay nilabag at ginagamit nang walang pahintulot ng orihinal na lumikha [01:38].

Ang legal na hakbang na ito ay naglalayong gawin ang dalawang bagay: Una, panagutin ang TAPE Inc. sa paglabag sa copyright. Pangalawa, at marahil mas mahalaga, ay pigilan ang TAPE Inc. na patuloy na gamitin ang kanilang mga nilikha. Hinihiling ng TVJ at ni Ferre sa korte na mag-isyu ng Writ of Preliminary Injunction upang tuluyang ipagbawal sa TAPE Inc. ang pagpapalabas ng mga replayed episodes ng Eat Bulaga!, kasama ang paggamit ng theme song, segment titles, at iba pang intellectual properties [00:51]. Ito ay isang desididong hakbang na nagpapakita ng kanilang kagustuhang mapangalagaan ang kanilang obra at ang kanilang koneksyon sa legacy ng show.

Ang Nakakabahalang Depensa ng TAPE Inc.: Bayad Ka Naman, Kaya Hindi Mo Pag-aari?

Gayunpaman, ang laban na ito ay lalong nagpainit nang magbigay ng kanilang pahayag ang panig ng TAPE Inc. [01:56]. Sa kanilang depensa, iginiit ng mga ehekutibo ng TAPE Inc., na sa esensiya ay sinasabing may karapatan silang gamitin ang titulo at mga segment dahil binabayaran nila ang mga manunulat, kasama si Ferre, para maging creative para sa kanila.

“Wala ba siyang suweldo? Di ba, it’s part of her job to create that?” ito ang naging pahayag na nagmula sa panig ng TAPE Inc., na nagpapahiwatig na dahil may salary at allowances na natanggap ang mga manunulat, ang lahat ng kanilang nilikha habang nasa trabaho ay awtomatikong pag-aari ng kumpanya [02:10].

Ito ang sentro ng legal at moral na debate na nagaganap ngayon: Ang work-for-hire na prinsipyo laban sa moral rights ng isang artist [02:28].

Ang tanong ay simple ngunit may napakalaking implikasyon: “While you’re being paid to be creative, and then what you created is yours? Is that right?” [02:28].

Para sa mga Pilipino, ang katanungang ito ay higit pa sa legal na termino. Ito ay bumabagtas sa emosyonal na koneksiyon ng lumikha sa kanyang obra. Sapat na ba ang suweldo upang tuluyang maputol ang emotional ownership at moral rights ng isang tao sa kanyang ideya na nagdulot ng malaking tagumpay sa kumpanya? Sa mata ng publiko, lalo na sa mga tagasuporta ng TVJ, ang pagtatanggol na ito ng TAPE Inc. ay tila isang pagbabalewala sa passion at talent na inialay ng mga creative sa loob ng maraming taon.

Ang Epekto sa Manlilikha at sa Kinabukasan ng TV

Ang sigalot na ito ay nagbigay-daan sa isang pambansang diskusyon tungkol sa copyright laws sa Pilipinas, partikular sa sektor ng entertainment. Ang kaso nina Ferre at TVJ ay posibleng magtatag ng isang precedent o batayan kung paano ituring at protektahan ang intellectual property ng mga creative workers sa bansa.

Kung mananalo ang TAPE Inc., maaari itong magbigay ng lisensiya sa mga kumpanya na angkinin ang lahat ng nilikha ng kanilang mga empleyado, anuman ang orihinal na kontribusyon at pagmamahal na ibinigay nila. Sa kabilang banda, kung mananalo sina Ferre at TVJ, ito ay magsisilbing wake-up call at proteksiyon para sa bawat manunulat, director, at content creator na ang kanilang moral rights ay hindi nababayaran ng isang simpleng salary. Ang kanilang mga ideya, na nagpapasaya at nagpapayaman sa kulturang Pilipino, ay may karapatan sa long-term ownership at recognition.

Ang laban na ito ay isang mapait ngunit mahalagang kabanata. Ito ang laban para sa kaluluwa ng Eat Bulaga! at ang dignidad ng pagiging isang creative. Ang P21 Milyon ay hindi lamang isang halaga ng danyos; ito ang presyo ng hustisya at pagkilala sa legasiya ng mga taong nagtatag at nagpanatili sa sikat na noontime show na ito.

Habang naghihintay ang publiko sa desisyon ng hukuman, ang damdamin ay hati. Ngunit ang isang bagay ay malinaw: Ang laban na ito ay magpapabago sa tanawin ng entertainment at intellectual property rights sa Pilipinas. Ang bawat Pilipino, lalo na ang mga creative professionals, ay nakatutok. Ang kasong ito ay hindi na lang tungkol sa TVJ at TAPE Inc., ito ay tungkol sa pag-asa at karapatan ng bawat manlilikha na ang kanilang obra ay mananatiling kanila, anuman ang halaga ng suweldo na kanilang tinanggap. Ang Eat Bulaga! ay naging bahagi ng buhay ng Pilipino sa loob ng 44 na taon; ang legacy nito ay nararapat lamang na igalang at protektahan.

Full video: