Ang Panganib ng Palpak na Sistema: Bakit Pasan ng mga Teller at Nanalo ang Anomaliya sa PCSO?

Sa isang maalab at matapang na pagdinig ng Senate Committee on Games and Amusement, muling niyanig ang Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO) sa mga isyung bumabalot sa integridad ng kanilang operasyon, mula sa kalidad ng kanilang lotto tickets hanggang sa posibleng manipulasyon ng resulta. Sa pamumuno ni Senador Raffy Tulfo, isa-isang binuwag ang mga anomalya, at ang mga lumabas na detalye ay hindi lamang nagpukaw ng galit kundi nagbigay rin ng matinding pangamba sa milyun-milyong Pilipinong umaasa sa Pambansang Loto.

Hindi lamang ito usapin ng simpleng kapalpakan; ito ay isang malalim na krisis na direktang nakaaapekto sa mga ordinaryong mamamayan—mula sa mga kawawang lotto tellers na napipilitang mag-abono ng libu-libong piso, hanggang sa mga mananaya na posibleng hindi na ma-claim ang kanilang pinaghirapang jackpot dahil lamang sa depektibong papel. Ang labang ito ni Senador Tulfo ay hindi na lamang tungkol sa loto, kundi sa hustisya at pananagutan ng mga ahensya ng gobyerno.

Ang Nakakakabang Pag-amin: Panganib ng Daya sa Lotto System

Isa sa mga pinaka-nakakakabang rebelasyon sa pagdinig ay ang isyu ng posibleng dayaan sa resulta ng loto. Tinalakay ni Senador Tulfo ang posibilidad na palabasin na may nanalo sa lotto, lalo na kung magsasabwatan ang mga opisyal na may hawak ng root access sa loto system [00:30]. Bagama’t mabilis na nagpaliwanag si PCSO Robles na malabong mangyari ito sa bola ng loto, isang executive din mismo ng PCSO ang ‘pumiyok’ o nagbigay ng pahayag na posible umanong manipulahin ang root access ng sistema [00:53].

Ang ganitong pag-amin, kahit pa sinubukang paliitin ang isyu, ay nagbigay ng malaking dagok sa tiwala ng publiko. Ang PCSO, bilang ahensya na umaasa sa tiwala ng tao para maging matagumpay ang kanilang charity sweepstakes, ay kailangan ng 100% na integridad. Ang ideya pa lamang na may nakatagong susi ang sinuman na maaaring magbukas ng pinto para sa dayaan ay sapat na upang magtanim ng pagdududa sa bawat draw na isinasagawa.

Ang Pasanin ni Ma’am Cida: Ang Dugo at Pawis ng mga Teller

Gayunpaman, ang mas matinding emosyonal na sentro ng pagdinig ay ang testimonya ni Ma’am Cida Salvador, isang lotto teller at may-ari ng outlet [01:11]. Inilatag niya ang tunay na kalbaryo na dinaranas ng mga kawawang teller dahil sa machine error at low-quality na kagamitan.

Ipinaliwanag ni Ma’am Salvador na minsan, ang sistema mismo ay nagkakamali. Halimbawa, kapag nagtaya ang isang customer ng isang system para sa one draw (isang laro), bigla na lamang itong lumalabas bilang tatlong draws sa makina [02:44]. Isang nakabibiglang halimbawa ang ibinigay niya: Isang taya sa 6/42 lotto na dapat sana ay ₱1,680 lang para sa System 9, ay biglang naging ₱5,040 nang lumabas sa makina bilang tatlong draws [05:59].

Ang resulta? Ang customer, na walang dalang ganoong kalaking pera, ay natural na tatalikod at aalis [06:59]. Ang masakit na katotohanan ayon sa Implementing Rules and Regulations (IRR) ng PCSO, ay ang ahente—o ang teller—ang siyang magiging responsible para sa cancel tickets [04:09].

Dahil sa depektibong makina at palpak na thermal paper na nagiging sanhi ng mga maling print at cancel tickets, ang maliliit na tao—ang mga teller na may maliit na sweldo—ang napipilitang mag-abono ng libu-libong piso. Ito ang tumimo kay Senador Tulfo, na may matinding diin na sinabing: “Ayoko nang marinig na mag-abono pa ang mga teller natin! Maliit na nga lang sweldo, mag-abono pa!” [10:02]. Iginigiit ng Senador ang agarang pagbabago sa IRR upang alisin ang hindi makatarungang pasanin na ito mula sa balikat ng mga teller. Ang kanilang problema, paliwanag ni Tulfo, ay kasalanan ng PCSO at ng kanilang palpak na contractor, hindi ng mga teller o bettor [00:00].

Ang Trahedya ng Naglalahong Pangarap: Isyu sa Thermal Paper

Ang pinakamalaking isyu na nagdulot ng malawak na pagkabahala ay ang kalidad ng thermal paper na ginagamit sa lotto tickets. Ayon sa testimonya ni Ma’am Salvador at ni Senador Tulfo, ang kasalukuyang papel ay “super low-quality” [11:37].

Ang isang lotto ticket ay may isang taon na validity para i-claim ang premyo, ayon sa batas [15:05]. Ngunit ang nakakagulat na rebelasyon ay nagfe-fade at naglalaho ang mga numero at serial number sa ticket sa loob lamang ng anim hanggang pitong buwan [16:19].

Ito ay lumilikha ng isang trahedya: Kung may isang masuwerteng Pilipino na nagbakasyon o nakalimutan ang kanyang ticket, at pumunta siya upang mag-claim ng jackpot pagkatapos ng walong buwan, ang ticket ay magiging blanko [18:13]. Kahit pa magbigay siya ng secondary evidence tulad ng picture, ang tugon ng PCSO ay mahigpit: “Hindi po mababasa yung ticket, definitely terminal [kailangan]. Hindi po ma-validate, hindi po namin map [i-proseso],” [19:48] dahil ang kailangan ay ang readable na serial number na mababasa ng terminal.

Dahil dito, ang isang lehitimong nagwagi ay mapipilitang magpasalamat na lamang sa sarili, dahil ang kanyang milyones ay mawawala sa wala, hindi dahil sa claim period kundi dahil sa “palpak na contractor ng thermal paper” [19:37].

Dahil sa tindi ng isyu, ipinag-utos ni Senador Tulfo na ipatawag sa susunod na pagdinig ang kasalukuyang thermal paper provider, ang DTM Philippines, kasama ang dating supplier na APO Production, upang siyasatin ang kanilang kontrata at kalidad ng produkto [12:07]. Hiniling din niya na dalhin ang kontrata at bisitahin ang kanilang pasilidad, nagbibiro pa kung baka ito ay nasa isang garahe lamang at ang papel ay pinupulot sa tabi-tabi [13:05].

Hiningi ni Tulfo sa PCSO na gumawa ng “safeguards” at maghanap ng “excellent quality” na thermal paper na kayang mag-preserba ng numero at serial number nang higit sa isang taon. Iginiit niya na kinakailangan ang third-party laboratory testing at hindi lamang ang in-house assessment ng PCSO, upang masiguro ang integridad at katibayan ng tiket laban sa init at halumigmig ng Pilipinas [27:48].

Mga Iba Pang Kwestiyonableng Detalye: Kontrata at Sales

Hindi nagtapos sa thermal paper ang pagdinig. Tinalakay din ang isyu ng Pacific Online at ang kontrata nito para sa test run [35:29]. Kinuwestiyon ni Tulfo ang mga sumusunod:

Kailangan ng Permission mula sa Office of the President: Ang anumang agreement ng ahensya ng gobyerno ay dapat dumaan at humingi ng pahintulot sa Office of the President [35:57].

14% na Commission: Ang kontrata ay may 14% na commission, na ayon mismo sa Office of the Government Corporate Counsel (OGCC) na kinatawan ni Atty. Katrina Reyes, ay hindi dapat tanggapin [38:14].

Haba ng Contract: Ang test run ay pinayagang maging isang taon, samantalang ang previous opinion ng OGCC ay nagtatakda lamang ng anim na buwan [36:42]. Bagama’t idinepensa ng OGCC na binigyan nila ng diskresyon ang PCSO Board dahil sa kanilang technical expertise, nanindigan pa rin si Tulfo na ang minimum requirement ng batas ang dapat sundin.

Bukod pa rito, may lumabas ding isyu sa datos, kung saan ang 9,000 cancellations ay iniulat laban sa 6,000 sales lamang [17:24]. Ang ganitong discrepancy ay nagpapahiwatig ng malalim at sistematikong problema sa sistema ng PCSO na kailangang imbestigahan nang husto.

Panawagan para sa ‘Excellent Quality’ at Reporma

Ang pagdinig na ito ay isang malinaw na wake-up call hindi lamang para sa PCSO, kundi para sa buong pamahalaan. Ang loto, na itinuturing na ‘pag-asa’ ng sambayanan at source ng pondo para sa charity, ay hindi dapat malagay sa alanganin dahil sa poor quality na kagamitan at systematic anomalies.

Ang matinding panawagan ni Senador Tulfo ay simple, direkta, at nakatuon sa kapakanan ng maliliit:

Baguhin ang IRR upang hindi na ang mga lotto tellers ang mag-abono ng mga pagkakamali ng makina.

Ibasura ang kontrata ng low-quality thermal paper provider at kumuha ng supplier na kayang panindigan ang integrity ng ticket nang higit sa isang taon.

Siguraduhin ang integrity ng loto system upang walang maging pagdududa ang publiko sa resulta ng bawat draw.

Ang laban para sa excellent quality ay laban para sa mga pangarap ng bawat Pilipinong tumataya. Ang kalidad ng papel ay hindi lamang simpleng usapin ng gamit; ito ay usapin ng garantiya na ang winning ticket ay mananatiling proof of claim hanggang sa huling araw ng validity nito. Ang pananagutan sa anomalya ay dapat mapunta sa mga nag-hire ng palpak na contractor, hindi sa mga teller o sa nananalo. Dahil kung maglalaho ang ticket, kasama ring maglalaho ang tiwala at pangarap ng taumbayan. Ito na ang huling pagkakataon para sa PCSO na patunayan na ang sweepstakes ay para sa charity at hindi para sa chicanery.

Full video: