Salpukan ng Konstitusyon: Handa na ang ‘Pinakamatibay’ na Impeachment Complaint ni VP Sara Duterte, Binuo ng Supermajority; High Crimes at Banta sa Pangulo, Sentro ng Pambihirang Laban sa Senado

I. Ang Bigat ng Apat na Reklamo at ang Pambihirang Supermajority

Umuukit sa kasaysayan ng pulitika at lehislatura ng Pilipinas ang pambihirang pagkakaisa ng mayorya ng mga mambabatas sa Kamara de Representantes. Sa isang seryosong press conference, ipinagmalaki ng mga inihalal na taga-usig mula sa Kamara ang tagumpay ng supermajority—mahigit 215 Kongresista—na lumagda at nag-endorso sa ikaapat na impeachment complaint laban kay Bise Presidente Sara Duterte. Ang bilang na ito, na higit pa sa kinakailangang one-third para tuluyang umakyat sa Senado ang reklamo, ay nagpapahiwatig ng isang pambansang krisis at isang constitutional mandate na hindi maaaring isantabi.

Ipinaliwanag ng mga tagapagsalita ng Kamara, kabilang ang mga taga-usig, na ang ikaapat na complaint ay hindi basta-bastang pinagsama-samang akusasyon. Ito raw ay ang pinakamalalim at pinakamatibay na bersyon, produkto ng matinding consensus building at pagsusuri sa merito ng naunang tatlong reklamo. Ayon sa isang Kongresista, ang layunin ay “kunin ang pinakamagagandang bahagi, at alisin ang mga bahaging hindi mapagkasunduan” [01:08:01]. Ang resulta ay isang malinaw na kaso kung saan “ang ebidensya ay iprinesenta sa isang mas matibay na paraan” [01:18:33], na nagbigay ng tiwala sa 215 mambabatas upang tumindig at maging pormal na reklamante. Sa paninindigan ng mga taga-usig, ang complaint na ito ay nakabase at nakatayo sa “solidong ebidensya” [01:04:27] at wala nang iba pa.

II. Ang Nakakikilabot na mga Akusasyon: High Crimes at Pagtataksil

Ang bigat ng kaso laban sa Bise Presidente ay umiikot sa dalawang pangunahing batayan ng impeachment: Betrayal of Public Trust at High Crimes. Subalit, ang detalyeng inilatag ng mga taga-usig ang nagbigay-kulay sa kung bakit itinuturing nila itong napakalubha at kagyat na usapin.

Partikular na binanggit ang Artikulo 5 ng complaint, na tumutukoy sa “iba pang krimen, kabilang ang high crime of murder at conspiracy to commit murder” [01:03:15]. Malinaw na sinabi ng isang taga-usig na ang mga ito ay may kaugnayan sa mga isyu ng extrajudicial killings—isang paratang na kasing bigat ng mismong pagtataksil sa panunumpa sa bayan.

Ngunit ang mas nagpakilabot sa publiko at sa mga mambabatas ay ang sinasabing banta sa buhay ng pinakamataas na pinuno ng bansa at ng mga lider ng Kongreso. Sa isang bahagi ng pagpapaliwanag, binanggit ang seryosong akusasyon na “walang nagsabi sa kanya (VP) na mag-video nang live at sabihin na kumuha siya ng tao para patayin ang Pangulo, ang asawa ng Pangulo, at ang Speaker ng Kamara de Representantes” [46:05]. Agad na idiniin na ang ganoong aksyon ay “direktang banta sa buhay ng chief executive, ang commander-in-chief ng Armed Forces, gayundin ang Speaker ng Kamara” [46:16]. Para sa mga taga-usig, ito ay isang malinaw na Betrayal of Public Trust at isang high crime na seryosong kasalanan sa Konstitusyon [46:34].

III. Ang Konstitusyonal na Salpukan: Kailan Dapat Mag-umpisa ang Paglilitis?

Matapos na umaprubahan ng supermajority, pormal nang naipasa ang complaint sa Senado. Gayunpaman, ang pagpapahinga ng Kongreso ay nagdulot ng alalahanin sa publiko tungkol sa kung kailan magsisimula ang paglilitis. Sinabi ni Senate President Chiz Escudero na kinakailangan munang maghanda at i-update ng Senado ang kanilang mga panuntunan bago sila mag-umpisang maging Impeachment Court.

Subalit, nanindigan ang House Prosecution Panel na ang kanilang aksyon ay tumutugon sa diwa at letra ng Konstitusyon, na nagsasabing ang paglilitis ay “shall proceed forthwith” (agad-agad) [01:28, 09:24].

Ipinaliwanag ng mga taga-usig na ang impeachment process ay isang sui generis (isang klase ng proseso na bukod-tangi) [02:33] at hindi ito bahagi ng normal na prosesong lehislatibo. Dahil dito, hindi raw ito saklaw ng legislative calendar [02:42, 11:26]. Ayon sa kanila, maaaring magpulong ang Senado bilang Impeachment Court anumang oras na handa sila [02:53], nang hindi na kailangang hintayin pa ang muling pagbubukas ng sesyon sa Hunyo 2.

Higit pa rito, binanggit din ang posibilidad na mag-cross over ang paglilitis sa susunod na 20th Congress [03:08]. Bagama’t ang Kamara ay hindi isang continuing body (samantalang ang Senado ay), iginiit nilang hindi nito mapipigilan ang proseso, dahil ang impeachment ay mandato ng Konstitusyon sa Kongreso bilang institusyon, hindi lamang sa mga indibidwal na miyembro [05:25]. Kung sakaling magpatuloy ang paglilitis sa 20th Congress, ang mga bagong halal na mambabatas ng Kamara ay inaasahang maghahalal ng bagong set ng mga taga-usig [04:08]. Gayunpaman, binigyang-diin ng House Panel na igagalang nila ang magiging interpretasyon at panuntunan ng Senado bilang isang impartial body at Impeachment Court [03:25].

IV. Paninindigan Laban sa Pulitika at Fake News

Hindi rin nakaligtas ang press conference sa mga tanong ukol sa pulitikal na peligro at mga usap-usapan. Matindi ang pag-amin ng mga taga-usig na alam nilang haharap sila sa blowback at electoral consequences sa darating na 2025 elections [51:09], lalo na’t kilala ang akusado sa pagiging popular.

Gayunpaman, buong tapang na sinagot ng isang Kongresista ang isyu: “Hindi namin maaaring ipikit ang aming mga mata at mas maging concern sa posibleng backlash na idudulot nito sa amin sa pulitika” [52:19]. Idinagdag niya na ang isyung ito ay “isyu ng pagiging isang public servant [at] pangalawang-pulitiko” [52:51]. Ang paninindigan ay dapat na nakabatay sa pagiging makabayan (patriotic) at sa pagpapatupad ng Konstitusyon, at hindi sa pagiging popular [55:41].

Mariin ding pinabulaanan ng House Panel ang mga “misinformation” at “fake news” [16:51], partikular ang alegasyon na may funds o suhol na ipinangako sa 215 mambabatas [15:37]. Tinawag nila itong “categorically deny” [22:29] at iginiit na ang aksyon ay ginawa nang “may pananampalataya at katapatan” (faithfully and truthfully) batay sa merito ng kaso [22:46]. Anuman ang paninira, hindi ito makakaapekto sa impeachment complaint at sa pagiging impartial ng mga senador-judge [14:50].

Sa huli, ipinahayag ng House Panel ang kanilang mataas na kumpiyansa sa posibleng conviction [01:04:20], dahil ang complaint ay napakalakas at may sapat na grounding sa solidong ebidensya. Bilang bahagi ng kanilang responsibilidad, sinabi nilang gagamitin nila ang pagkakataon para sa isang information campaign sa grassroots upang turuan ang mga botante tungkol sa mga isyu ng Konstitusyon at mga limitasyon ng mga halal na opisyal [57:33, 58:39].

V. Ang Kinabukasan ng Impeachment Trial

Nakatayo ang mga taga-usig sa gitna ng constitutional battle na ito, handang harapin ang anumang legal challenge na maaaring isampa sa Korte Suprema, iginiit na ang anumang paglilinaw mula sa Korte ay malaking tulong sa interpretasyon ng mga proseso ng impeachment [42:24]. Ang kanilang desisyon, anila, ay isang “lohikong konklusyon” [45:42] ng mga naunang inquiry at isang pambihirang hakbang upang panagutin ang isang mataas na opisyal na sinasabing nagtaksil sa bansa.

Hinihintay na lamang ang desisyon ng Senado kung kailan sila magtitipon upang umpisahan ang pagdinig, subalit ang mensahe ng Kamara ay matindi at malinaw: Ang paglilitis ay urgent at hindi ito maaaring ipagpaliban [30:18]. Sa pagtatapos ng press conference, ipinangako ng mga taga-usig na sila ay magiging transparent at igagalang nila ang due process upang makamit ang hustisya para sa sambayanang Pilipino [01:09:20]. Ito ay isang makasaysayang sandali na hindi lamang sumusubok sa tibay ng mga institusyon ng Pilipinas, kundi sa mismong diwa ng pagtitiwala at pananagutan sa gobyerno.

Full video: