LIHIM NA SABWATAN NG MANIO BROTHERS AT NBI, NABUKING NG NAKAKAKILABOT NA VIDEO; KASO NI JANVER FRANCISCO, NAGING SIMULA NG PAMBANSANG TRAHEDYA

Ang paghahanap sa hustisya ay madalas na isang mahaba at liku-likong daan, ngunit sa kaso ng sabungero na si Johnver Francisco, ang daang ito ay naglantad ng isang nakaririmarim na kabulukan sa puso mismo ng ating sistema ng pagpapatupad ng batas. Ang trahedya ni Francisco, na nagsimula bilang isa lamang kaso ng pagkawala, ay mabilis na lumaki at naging pambansang iskandalo, naglalantad ng alegasyong sabwatan sa pagitan ng mga pangunahing suspek, ang magkapatid na Manio, at mga indibidwal sa loob ng pambansang ahensya—ang National Bureau of Investigation (NBI).

Ang paglilibing kay Janver Francisco sa Laguna ay hindi nagtapos sa kanyang kuwento; ito ay naging simula ng pagbubukas ng isang pandora’s box na puno ng korapsyon, pag-abuso sa kapangyarihan, at pagtataksil sa tiwala ng publiko.

Ang Mapait na Simula: Isang Sabungero, Nawawala

Nagsimula ang lahat noong Abril 2021, nang mapabalitang nawawala si Johnver Francisco, kasama ang isa pang online cockfight worker, si Frank Tabaranza, sa Meycauayan, Bulacan. Ang kanilang pagkawala ay nagdulot ng matinding pag-aalala sa gitna ng pamilya at komunidad, lalo na sa panahon na umiinit ang kontrobersiya sa pagkawala ng iba pang sabungero sa bansa. Para sa marami, ang kaso ni Francisco ay isa lamang dagdag sa listahan ng mga misteryosong pagkawala. Ngunit ang mabilis na pagkilos ng imbestigasyon ay nagbigay-daan sa pagdakip sa dalawang indibidwal na nagdala sa kaso sa ibang antas: sina Nicacio at Nicholes Manio, na mas kilala bilang ang mga Manio Brothers.

Noong Hunyo 8, 2021, inaresto ang mga Manio Brothers dahil sa kanilang diumano’y paglahok sa pagdukot at pagkawala nina Francisco at Tabaranza. Sa puntong ito, ang kaso ay tila ordinaryong kuwento ng krimen at hustisya—may biktima, may suspek, at may ahensya ng gobyerno na nagtatrabaho upang mahanap ang katotohanan. Ngunit ang katotohanan, gaya ng madalas mangyari, ay mas madilim at mas kumplikado.

Ang Nakagigimbal na Video Ebidensya at ang Alegasyong Sabwatan

Ang orihinal na balita ay nagtuturo sa pagkakaroon ng video evidence na siyang nagbuking sa diumano’y sabwatan sa pagitan ng Manio brothers at mga operatiba ng NBI. Bagamat hindi malinaw kung anong eksaktong insidente ang nahuli sa video, ang implikasyon nito ay nagdulot ng malawakang pag-aalala. Ang salitang ‘sabwatan’ ay nagpapahiwatig ng isang lihim na ugnayan o kasunduan—isang pagtataksil sa sinumpaang tungkulin. Ipinapalagay na ang video na ito ang nagbigay-linaw sa kung paanong ang mga Manio Brothers, na mga akusado sa isang seryosong krimen, ay tila may koneksyon o proteksyon mula sa mga opisyal ng gobyerno.

Ang pagtuklas na mayroong video evidence na nagpapatunay sa sabwatan ay nagpapakita ng isang malalim na krisis sa integridad ng institusyon. Sa Pilipinas, ang NBI ay itinuturing na isa sa mga huling tanggulan ng katarungan, at ang ideya na ang kanilang mga ahente ay sangkot sa pagpapahintulot o pagtatago ng krimen ay isang kurot sa kamalayan ng publiko. Kung ang mismong mga tagapagpatupad ng batas ay nagiging kasabwat ng mga kriminal, saan pa hihingi ng tulong at katarungan ang ordinaryong mamamayan? Ang tanong ay hindi na lamang kung sino ang pumatay kay Janver Francisco, kundi kung sino ang nagbigay ng proteksyon sa mga salarin.

Ang Kapal ng Mukha at ang Akusasyon Laban sa NBI

Lalong tumindi ang drama at kontrobersiya nang humarap sa publiko si Joyce Manio, ang ina ng mga Manio Brothers, at naghain ng pormal na reklamo laban sa siyam na tauhan ng NBI. Ang mga akusasyon ni Joyce Manio ay kasing tindi ng krimen na ipinaratang sa kanyang mga anak. Kabilang sa mga inihain niya sa Office of the Deputy Ombudsman for the Military and Other Law Enforcement Offices ang mga paratang ng sexual assault, tortyur, pagtatanim ng ebidensya (planting of evidence), graft, at pag-incriminate sa mga inosenteng tao.

Ang NBI, sa isang pahayag, ay mariing itinanggi ang mga akusasyon. Naniniwala sila na ang isyu ay may kaugnayan sa tatlong kasong inihain ng NBI-Task Force Against Illegal Drugs (NBI-TFAID) laban sa mga Manio brothers. Gayunpaman, ang pagpapahayag ng mga akusasyong ito ay nagdulot ng matinding pagdududa sa kredibilidad ng imbestigasyon. Ito ay nagbigay-mukha sa hinala ng sabwatan—kung ang mga ahente ay handang gumawa ng matinding pag-abuso tulad ng tortyur at sexual assault upang makakuha ng impormasyon o, mas masahol pa, upang gumawa ng kaso laban sa mga Manio Brothers, ano ang tunay na motibo sa likod nito?

Ang pag-akusa ng tortyur at sexual assault laban sa mga ahente ng gobyerno ay naglalagay sa kaso ni Janver Francisco sa sentro ng isang debate tungkol sa karapatang pantao at police brutality. Hindi na lamang ito tungkol sa biktima ng krimen, kundi pati na rin sa biktima ng pang-aabuso sa kapangyarihan. Ang paglilitis sa kaso ay hindi na lamang nakatuon sa pagdukot at pagpatay, kundi pati na rin sa alegasyong korapsyon at paglabag sa batas ng mismong mga nagpapatupad nito.

Ang Mapanlinlang na Anyo ng Hustisya

Ang kaso ni Francisco ay isang testamento sa masalimuot na kalagayan ng hustisya sa Pilipinas. Ang pangalan ng biktima at ang kanyang mapait na kapalaran ay naging sagisag ng ordinaryong Pilipino na biktima ng karahasan at, kalaunan, ng posibleng pagtataksil ng mga institusyong dapat nagpoprotekta sa kanya. Ang salitang “NBI” ay dapat na magbigay-katiyakan, ngunit ngayon ay nauugnay sa mga paratang ng kalupitan at katiwalian.

Sa harap ng publiko, ang NBI ay nanindigan na sila ay mananatiling “unwavering” sa pagtupad sa kanilang mandato at sasagutin ang lahat ng paratang sa tamang legal na forum. Ngunit para sa pamilya ni Janver Francisco, at para sa bawat Pilipinong nanonood, ang mga salita ay hindi na sapat. Ang hinihingi ng bayan ay malinaw na aksyon, walang kinikilingan na imbestigasyon, at pananagutan.

Ang sitwasyon ay nagbigay-diin sa isang mahalagang punto: ang mga video evidence at ang mga paratang ay nagbubukas ng tanong kung sino talaga ang may hawak ng kapangyarihan at kung paano ito ginagamit. Kung ang pinakamataas na antas ng law enforcement ay tila kayang-kayang maging bahagi ng sabwatan, ang katarungan ay nagiging isang ilusyon.

Ang Boses ng Pamilya at ang Panawagan para sa Pananagutan

Ang emosyonal na epekto ng kasong ito sa pamilya ni Janver Francisco ay hindi masukat. Hindi lamang sila nagluksa sa pagkawala ng isang mahal sa buhay, kundi napilitan din silang harapin ang isang laban na tila hindi patas—isang laban hindi lamang sa mga kriminal, kundi pati na rin sa mga matataas na opisyal na diumano’y sangkot sa kaso.

Ang pangyayaring ito ay nag-udyok sa publiko na magtanong: Gaano kalaki ang tiwala na maaari nating ibigay sa ating mga institusyon? Ang isang ahensyang sangkot sa pagpapatupad ng batas ay mayroon ding mga ahente na inakusahan ng paglabag sa mga pinakapangunahing karapatang pantao. Ang laban para sa katarungan ni Francisco ay ngayon ay isang laban para sa paglilinis ng NBI at para sa panunumbalik ng tiwala ng publiko. Kailangan ng pananagutan—hindi lamang para sa pagdukot at pagpatay, kundi para rin sa alegasyong tortyur, sexual assault, at sabwatan.

Ang paglilibing kay Janver Francisco sa Laguna ay nagmarka ng isang yugto, ngunit ang laban para sa tunay na hustisya ay patuloy. Ang video ebidensya, anuman ang nilalaman nito, ay nagsilbing sulo na nagbigay-liwanag sa mga madilim na sulok ng korapsyon. Ang kasong ito ay hindi lamang isang headline; ito ay isang panawagan para sa reporma. Ang bayan ay nagmamasid, at hinihintay ang araw na ang hustisya ay hindi na isang pribilehiyo, kundi isang karapatan.

Ang kuwento ni Janver Francisco ay isang malagim na paalala na sa paghahanap ng katarungan, minsan, ang pinakamalaking kalaban ay hindi ang mga hayag na kriminal, kundi ang mga lihim na kaaway sa loob. Ang pagpapanumbalik ng tiwala sa NBI at sa buong sistema ng hustisya ay nangangailangan ng matapang, mabilis, at walang-diskriminasyong aksyon. Ang katarungan para kay Janver Francisco at sa mga Manio brothers ay dapat na maging batayan ng ating pangako sa pagiging isang bansa na pinamumunuan ng batas, at hindi ng sabwatan. Ang susunod na kabanata sa trahedyang ito ay nasa kamay na ng mga hukuman at ng bawat Pilipinong naniniwala pa sa katotohanan at pananagutan. Ito ay isang kuwento na hindi dapat kalimutan

Full video: